Læknisfræði

Ný getnaðarvörn stöðvar sáðfrumur án hormóna og aukaverkana

Nýtt og þolið hlaupefni stöðvaði milljarða sáðfrumna í leghálsi sauðkinda. Nú vonast vísindamennirnir til að aðferðin verði valkostur við hormónagetnaðarvarnir og aukaverkanir þeirra.

BIRT: 17/07/2023

Alveg ný getnaðarvörn sem aðeins nýtir náttúruleg en hormónalaus efni, gæti nú verið handan við hornið.

 

Þetta er alla vega niðurstaða rannsóknar sænskra vísindamanna hjá Konunglega tækniháskólanum en þeim tókst að styrkja slímvegginn í leghálsi sauðkinda með sérstöku hlaupi.

 

Í framhaldinu standa vonir til að slíkt hlaup megi nota í staðinn fyrir sæðisdrepandi krem eða hormónalyf með tilheyrandi aukaverkunum, svo sem pilluna.

 

Styrkir náttúrulega slímvörni

Í hlaupinu sem notað var í tilrauninni er náttúrulegt efni sem kallast chitosan og er unnið úr sveppum eða krabbaskeljum.

 

Efnið bindur sig við tiltekin prótín sem er að finna í því slími í leggöngum sem skapar þar eðlilega smurningu.

 

Binding chitosans við prótínið gerir slímið þykkara og fyrir bragðið kemur það í veg fyrir að sáðfrumur komist áfram upp í eggjaleiðarann þar sem frjóvgunin verður.

 

Með þessu móti komast engar sáðfrumur í gegnum hinn 2-3 cm legháls, þar sem fyrir er slím sem ekki hleypir nema tiltölulega fáum sáðfrumum áfram.

Sáðfrumur þreyta 72 tíma maraþonsund

Þegar karlmaður fær sáðlát leggja 200 milljónir sáðfruma af stað í erfiðustu sundferð sem um getur. Þær hafa í besta falli 2-3 daga til að ná alla leið og þurfa þá að vera á réttum stað þegar eggið er fullþroskað. Aðeins ein sáðfruma nær takmarkinu.

Hindranir í skeiðinni –  200.000.000 sáðfrumur

Sáðfrumurnar lenda í súru umhverfi í skeiðinni. Þetta umhverfi verndar gegn bakteríum en hentar sáðfrumum líka illa. Sundhalinn og vöðvasamdrættir í skeiðinni skila þó sterkustu sáðfrumunum hratt áfram.

Fyrirstaða í leghálsi – 1.000.000 sáðfrumur

Meira en 99% sáðfruma festast í þykku slími í leghálsinum en þeim allra sterkustu vísa langar slímsameindir leiðina inn í legið.

Leiðir skilur í legi – 100.000 sáðfrumur

Í leginu hafa sáðfrumurnar um tvo eggjaleiðara að velja – þroskað egg er þó aðeins í öðrum. Taktvissar hreyfingar réttu megin vísa þó leiðina.

Þröngur inngangur – 100 sáðfrumur

Til að komast upp í eggjaleiðarann þurfa sáðfrumurnar að fara um svo þröngt op að þar kemst varla nema ein í gegn í einu. Aðeins þær allra öflugustu sleppa inn.

Eggjaleiðarinn þroskar sáðfrumurnar – 3 sáðfrumur

Sáðfrumurnar líma sig við vegg eggjaleiðarans og taka þar út meiri þroska. Þegar eggið losnar synda sáðfrumurnar að því. Eggið laðar þær með vaxandi hita, auk þess sem það gefur frá sér ilmefni.

Eggið innsiglar sig – 1 sáðfruma

Þegar fyrsta sáðfruman nær til eggsins losar hún ensím sem leysir upp himnu eggfrumunnar. Um leið og sáðfruman er sloppin inn, innsiglast eggið þannig að fleiri sáðfrumur komast ekki inn.

Sáðfrumur þreyta 72 tíma maraþonsund

Þegar karlmaður fær sáðlát leggja 200 milljónir sáðfruma af stað í erfiðustu sundferð sem um getur. Þær hafa í besta falli 2-3 daga til að ná alla leið og þurfa þá að vera á réttum stað þegar eggið er fullþroskað. Aðeins ein sáðfruma nær takmarkinu.

Hindranir í skeiðinni –  200.000.000 sáðfrumur

Sáðfrumurnar lenda í súru umhverfi í skeiðinni. Þetta umhverfi verndar gegn bakteríum en hentar sáðfrumum líka illa. Sundhalinn og vöðvasamdrættir í skeiðinni skila þó sterkustu sáðfrumunum hratt áfram.

Fyrirstaða í leghálsi – 1.000.000 sáðfrumur

Meira en 99% sáðfruma festast í þykku slími í leghálsinum en þeim allra sterkustu vísa langar slímsameindir leiðina inn í legið.

Leiðir skilja í legi – 100.000 sáðfrumur

Í leginu hafa sáðfrumurnar um tvo eggjaleiðara að velja – þroskað egg er þó aðeins í öðrum. Taktvissar hreyfingar réttu megin vísa þó leiðina.

Þröngur inngangur – 100 sáðfrumur

Til að komast upp í eggjaleiðarann þurfa sáðfrumurnar að fara um svo þröngt op að þar kemst varla nema ein í gegn í einu. Aðeins þær allra öflugustu sleppa inn.

Eggjaleiðarinn þroskar sáðfrumurnar – 3 sáðfrumur

Sáðfrumurnar líma sig við vegg eggjaleiðarans og taka þar út meiri þroska. Þegar eggið losnar synda sáðfrumurnar að því. Eggið laðar þær með vaxandi hita, auk þess sem það gefur frá sér ilmefni.

Eggið innsiglarsig – 1 sáðfruma

Þegar fyrsta sáðfruman nær til eggsins losar hún ensím sem leysir upp himnu eggfrumunnar. Um leið og sáðfruman er sloppin inn, innsiglast eggið þannig að fleiri sáðfrumur komast ekki inn.

Í sænsku tilrauninni sprautuðu vísindamennirnir hlaupinu inn í skeiðina á alls átta ám á þeim tíma sem þær höfðu egglos. Klukkutíma síðar var síðan sæði með milljarði sáðfruma sprautað í skeiðina.

 

Nánari skoðun leiddi í ljós að hlaupið skapaði áhrifaríkan varnarvegg og aðeins í einu tilviki af átta tókst sáðfrumum að komast inn í gegnum leghálsinn og í því tilviki voru það einungis tvær sáðfrumur af heilum milljarði sem sluppu í gegn.

 

Vísindamennirnir komust einnig að því að lyfið olli ekki bólgu í leggöngum, líkt getur verið með sum getnaðarvarnarlyf án hormóna.

 

Næsta skref er nú að kanna hvort slímveggurinn haldist líka þéttur við samfarir og að lokum að prófa hann á mönnum.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: NANNA VIUM

Shutterstock,SPL

Lifandi Saga

Miðaldir voru ekki myrkar

Lifandi Saga

Humar var hundafæða

Lifandi Saga

Humar var hundafæða

Heilsa

Vísindamenn finna óvænt samband milli tannholdsbólgu og tiltekins sjúkdóms

Heilsa

Vísindamenn finna óvænt samband milli tannholdsbólgu og tiltekins sjúkdóms

Lifandi Saga

Hver lagði eld að Róm?

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

Alheimurinn

Er jörðin kúla?

NÝJASTA NÝTT

Náttúran

Hulinn kraftur verndar langlífasta spendýrið

Maðurinn

Steinaldarfólk var kannski kynsegin

Lifandi Saga

Fílamaðurinn vakti undrun og ótta allra 

Lifandi Saga

Loðvík 14 og Versalir:  Í glæsihöllinni ríkti fnykur

Náttúran

Af hverju kemur búmerang til baka?

Læknisfræði

Búðu þig undir næsta faraldur: Sveppirnir koma – Ekki tilbúið

Maðurinn

7 áhrifaríkar aðferðir: Þannig sofnar þú fyrr

Jörðin

Vísindamenn ýta á hnappinn: Róttækar hugmyndir um að slökkva á sólinni

Maðurinn

Hvers vegna eru vöðvarnir aumir tveimur dögum eftir æfingu?

Maðurinn

Líffærin hafa mjög náið samstarf

Náttúran

Hulinn kraftur verndar langlífasta spendýrið

Maðurinn

Steinaldarfólk var kannski kynsegin

Lifandi Saga

Fílamaðurinn vakti undrun og ótta allra 

Lifandi Saga

Loðvík 14 og Versalir:  Í glæsihöllinni ríkti fnykur

Náttúran

Af hverju kemur búmerang til baka?

Læknisfræði

Búðu þig undir næsta faraldur: Sveppirnir koma – Ekki tilbúið

Maðurinn

7 áhrifaríkar aðferðir: Þannig sofnar þú fyrr

Jörðin

Vísindamenn ýta á hnappinn: Róttækar hugmyndir um að slökkva á sólinni

Maðurinn

Hvers vegna eru vöðvarnir aumir tveimur dögum eftir æfingu?

Maðurinn

Líffærin hafa mjög náið samstarf

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Tækni

Einvígi: Hvort krefst minni orku –einfalt uppvask eða uppþvottavél?

Tækni

Einvígi: Hvort krefst minni orku –einfalt uppvask eða uppþvottavél?

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

Maðurinn

Valda börn hraðari öldrun foreldranna?

Maðurinn

Af hverju eru karlar líkamlega sterkari en konur?

Menning og saga

Frjálslyndar konur Egyptalands hneyksluðu alla

Maðurinn

Rautt ljós getur leitt af sér betri sjón

Vinsælast

1

Maðurinn

7 áhrifaríkar aðferðir: Þannig sofnar þú fyrr

2

Lifandi Saga

Fílamaðurinn vakti undrun og ótta allra 

3

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

4

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

5

Maðurinn

Hvers vegna eru vöðvarnir aumir tveimur dögum eftir æfingu?

6

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

1

Maðurinn

7 áhrifaríkar aðferðir: Þannig sofnar þú fyrr

2

Lifandi Saga

Fílamaðurinn vakti undrun og ótta allra 

3

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

4

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

5

Maðurinn

Hvers vegna eru vöðvarnir aumir tveimur dögum eftir æfingu?

6

Maðurinn

Líffærin hafa mjög náið samstarf

Lifandi Saga

Hafnarborg í Texas lyftist upp um fimm metra 

Lifandi Saga

Grimmsævintýri: Bönnuð börnum

Heilsa

Blóðflokkur þinn kann að hafa áhrif á hvort þú færð heilablóðfall snemma á lífsleiðinni

Lifandi Saga

Víkingarnir voru kynþokkafullir kvennabósar

Náttúran

Banvænasti sveppurinn fjölgar sér með nýrri aðferð

Alheimurinn

Togsegl fjarlægir geimrusl

Lifandi Saga

Hver var starfi geisjunnar?

Náttúran

Eru hýenur skyldar köttum?

Læknisfræði

Ofvirkni í heilastöð veldur stami

Alheimurinn

Stjarna sem blikkar gegnum ský

Náttúran

Breiðnefurinn er sannkallað furðudýr

Maðurinn

Hvers vegna er líkamshitinn nákvæmlega 37 gráður?

Hulinn kraftur verndar langlífasta spendýrið

Vísindamenn vita nú meira um sérstaka hæfni hvalsins til að gera við skemmt erfðaefni.

Náttúran

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is