Sikiley er að finna í miðju Miðjarðarhafi og Ítalir hafa öldum saman látið sig dreyma um að reisa þar brú, sem flutt gæti varning og ferðamenn til eyjarinnar og fært eyjaskeggjum velmegun.
Málið er bara ekki svo einfalt.
Sjávarstraumar á siglingaleiðinni eru sterkir, vindaðstæður ófyrirsjáanlegar og svæðið er eitt þeirra svæða sem hvað flestir jarðskjálftar herja á í gjörvallri Evrópu.
Nú lítur hins vegar út fyrir að brúin sé í þann veginn að verða að veruleika. Verkfræðingar hafa gert metnaðarfullar áætlanir um hvernig hrinda megi í framkvæmd þessari „ógerlegu“ brúarsmíði þannig að brúin geti orðið fullgerð þegar árið 2032.
Draumurinn er ríflega 2000 ára gamall
Plíníus hinn eldri greindi frá því árið 250 f.Kr. að Rómverja dreymdi um að reisa brú yfir sundið.
Um miðja 19. öld voru áformin orðin það raunveruleg að ítalska ríkisstjórnin réð verkfræðinginn Alfredo Cottrau til að útbúa skissu sem síðan var sett ofan í skúffu því sérfræðingarnir mátu sem svo að brúarsmíðin væri tæknilega ógerleg.
Á sjöunda áratug 20. aldar þokuðust áformin eilítið áfram og eftir áratugalangar hártoganir stjórnmálamanna voru framkvæmdirnar að lokum boðnar út árið 2000.
Brú (1) sem tengja mun Sikiley (3) og meginland Ítalíu (4) mun stytta verulega ferðatíma fyrir farþega og vöruflutninga sem daglega fara um sundið (2).
Hlutskörpust urðu tvö dönsk fyrirtæki – verkfræðistofan COWI og arkitektastofan Dissing+Weitling – en sjálfar framkvæmdirnar voru enn og aftur settar á ís.
Allt til ársins 2023. Það ár ákvað ítalska ríkisstjórnin að blása glæðum í drauminn um brúna og árið 2025 var loks ákveðið að hrinda verkinu í framkvæmd. Nú er útlit fyrir að brúin verði loks reist.
Gamla verkefnið frá COWI og Dissing+Weitling verður áfram haft til grundvallar en þess má geta að bæði þessi fyrirtæki hafa mikla og víðtæka reynslu á sviði brúarsmíði.
Fyrirtækin tvö hafa sameinast um smíði nokkurra tilkomumestu hengibrúa heims, m.a. Osman Gazi-brúarinnar, sem teygir sig yfir 1500 metra svæði á jarðskjálftasvæði í vesturhluta Tyrklands, 50 km langa Shenzhen–Zhongshan-tenginguna í Kína, svo og Stórabeltisbrúna, sem tengir saman Fjón og Sjáland, m.a. með hengibrú, sem talin er vera sú lengsta í Norður-Evrópu.
Messínabrúin fer fram úr fyrri methafa á öllum sviðum.
Stórabeltisbrúin
Stórabeltisbrúin milli Fjóns og Sjálands í Danmörku var reist á árunum 1988-98 og nemur spennivíddin á milli brúarturnanna 1624 metrum, sem táknar að hún er stærsta brú í Norður-Evrópu. Á ári hverju fara allt að 14 milljón ökutæki yfir brúna.
Messínabrúin
Þegar Messínabrúin verður fullbyggð, sem ætlunin er að muni tengja Sikiley við meginland Ítalíu, jafnvel árið 2032, verður hún stærsta brú heims með sína 3300 metra á milli brúarturnanna.
Fyrir slíka reynslubolta ætti það að vera hægur leikur að smíða brú yfir Messínasundið þar sem sundið er einungis 3000 metra breitt þar sem styst er yfir.
Tæknilegu örðugleikarnir hafa engu að síður reynst vera gífurlegir.
Djúpt haf og gríðarsterkur straumur
Fyrsta áskorunin felst í því að dýpt sjávarins nemur 200 metrum.
Stórabeltið er hvergi meira en 60 metrar á dýpt og þar samanstendur tengingin af 6,6 km langri, lágri plötubrú, sem stendur á 63 brúarstólpum, svo og hengibrú sem er með 1624 metra spennivídd á milli brúarturnanna.
Stólpar, brúarturnar, svo og akkerin, sem halda köplum hengibrúarinnar strekktum, allt er þetta fest við hafsbotninn en sú lausn gengur hins vegar ekki í Messínasundinu.
Sjórinn þar er of djúpur og straumurinn svo sterkur að engin leið væri að koma festingum fyrir á hafsbotni.
Eini möguleikinn er að staðsetja brúarstólpana og akkerin uppi á landi.
Þetta gerir það að verkum að spennuvíddin á milli brúarturnanna verður alls 3300 metrar, þ.e. tvöfalt meiri en við á um Stórabeltisbrúna og er 1300 metrum lengra en á tyrknesku Çanakkale-brúnni, sem er með mesta spennivídd allra brúa í dag.
Spennivíddin ræður einstakri hönnun brúarinnar. Til þess að brúin geti teygt sig um 3300 metra yfir sundið verða brúarturnarnir að vera 399 metrar á hæð, sem er næstum 150 metrum hærra en við á um Stórabeltisbrúna.
Aðalkaplarnir, sem halda uppi brúargólfinu, eru 126 cm í þvermál, sem er hálfum metra sverara en við um um Stórabeltisbrúna, og þeir eiga hvor um sig að samanstanda af 44.323 stálþráðum.
2,5 sinnum til tunglsins og til baka – svo langir verða þræðirnir í aðalköplum brúarinnar samanlagt.
Hvor kapall verður 5300 metrar á lengd (Stórabelti: 3000 metrar) og þeir verða festir við steinsteypustólpa sem vega um það bil 1,3 milljón tonna, en um er að ræða langþyngstu hluta framkvæmdanna.
Byggingarsvæðinu stendur ógn af jarðskjálftum
Messínabrúin verður ákaflega stöðugt mannvirki, en hún mun alls vega hartnær tvær milljónir tonna þegar upp er staðið.
Jarðvegurinn undir brúnni á það hins vegar til að færast úr stað. Messínasund er að finna á virku flekasvæði, sem liggur milli Sikileyjar og meginlandsins. Jarðflekarnir fjarlægjast hvor annan hægt og sígandi og þetta getur haft í för með sér afar snarpa jarðskjálfta.
Messínasundið breikkar ár frá ári
Jarðskorpan undir Messínasundi er þakin djúpum sprungum sem stækka hægt og sígandi. Um er að ræða einkar virkt misgengi og óróinn í jörðu niðri leysir iðulega úr læðingi jarðskjálfta.
Misgengi leysti úr læðingi jarðskjálfta
Sikileyjarmegin við sundið er að finna Capo Peloro-misgengið (1) og Messína-misgengið (2). Þegar misgengi þessi ollu því árið 1908 að hafsbotninn færðist til sem nam um fimm metrum leysti það úr læðingi jarðskjálfta sem dró allt að hundrað þúsund manns til dauða.
Sprungur leiddu af sér bratta klettaveggi
Misgengið meginlandsmegin kallast Scilla (3) og það samanstendur af mörgum sprungum í jarðskorpunni, bæði neðansjávar, svo og á landi. Undanfarin tvær til þrjár milljónir ára hefur misgengið mótað landið með snarbröttum klettaveggjum og sjávarbotni sem er mörg hundruð metrar á dýpt nærri ströndinni.
Sundið stækkar með hverju árinu
Jarðskjálftavirknin veldur því að Messínasund breikkar sem nemur um 2,5 mm á ári hverju. Á þeim tíma sem áformað er að brúin muni endast, þ.e. á 200 árum, er því gert ráð fyrir að sundið muni breikka sem nemur hálfum metra, sem er í sjálfu sér ekki mikið áhyggjuefni, nema þá stækkunin eigi sér stað í öflugum rykkjum sem skemmt geti brúarhlutana.
Snarpasti jarðskjálftinn í seinni tíð reið yfir hinn 28. desember 1908. Skjálftinn reyndist vera 7,1 á Richter-kvarða, sem gefur til kynna að gríðarlegt orkumagn hafi losnað úr læðingi.
Borgirnar Messína og Reggio di Calabria voru nánast jafnaðar við jörðu og 10-12 metra há flóðbylgja gekk á land.
Sumir sagnfræðingar telja að skjálfti þessi, sem dró hartnær 100.000 manns til dauða, hafi verið sá banvænasti í sögu gjörvallrar Evrópu.
Sá jarðskjálfti sem flesta hefur dregið til dauða i Evrópu reið yfir á Messínasvæðinu árið 1908 og jafnaði við jörðu borgirnar Messína á Sikiley og Reggio di Calabria á meginlandinu.
Á undanfarinni hálfri öld hafa fimm snarpir jarðskjálftar skekið Messínasund og þar sem nýja brúin á að endast í 200 ár verður að hanna hana á þann veg að hún geti staðist skjálfta í líkingu við þann sem reið yfir árið 1908.
Samkvæmt tölfræðinni ættu skjálftar af þessari stærðargráðu aðeins að ríða yfir á 1500 til 2000 ára fresti á þessu svæði.
Gúmmíbrú dregur úr hristingnum
Lykillinn að því að gera brúna örugga í jarðskjálftum er að gera hana stífa, en jafnframt sveigjanlega.
Brúarturnarnir og akkerisfestingarnar þurfa að halda aðalkaplinum í járngreipum en verða að sama skapi að geta sveiflast til sem nemur nokkrum millímetrum, eða jafnvel örfáum sentímetrum, án þess þó að sprungur myndist.
Sjálft brúargólfið og upphengingarnar, sem tengja kapalinn og brúargólfið, eru sveigjanleg og geta tekið við hluta þeirrar orku sem jarðskjálftar bera með sér yfir í brúna.
Útþensluraufar í brúargólfinu gera það að verkum að það getur teygst sem nemur allt að sjö metrum á lengdina og um heilum metra á breiddina.
Sveigjanlegu upphengingarnar eiga að geta teygst um nokkra metra með aðstoð kúlulega, raufa og tengsla. Höggdeyfar verða svo notaðir til að hefta sveiflurnar aftur þannig að brúin verði stöðug aftur án þess að verða fyrir skemmdum.
Fylgst verður með öllum hreyfingum, allan sólarhringinn, með flóknu skynjarakerfi því margt annað en jarðskjálftar geta orsakað vanda á Messínabrúnni.
Þykkustu brúarköplum heims ætlað að bera gífurlega langt brúargólf
Þegar Messínabrúin verður tilbúin, en samkvæmt áætlun á það að gerast árið 2032, verður hún lengsta brú heims. Áformað er að 6000 ökutæki fari yfir brúna á klukkutíma og ferðin yfir 3,7 km langa brúna á aðeins að taka þrjár til fjórar mínútur.
1. Turnarnir verða 399 metra háir
Brúarturnarnir tveir verða þeir hæstu í heimi. Þeir verða staðsettir á landi og munu vega 55.000 tonn hvor um sig. Fjarlægðin á milli súlna brúarturnanna verður 78 metrar neðst og 52 metrar efst og verða súlurnar tengdar með þremur burðarbitum sem munu sjá turnunum fyrir stöðugleika. Brúargólfið verður leitt gegnum súlurnar undir neðsta burðarbitanum.
2. Aðalkaplarnir verða þeir lengstu í heimi
Aðalkaplarnir fjórir munu liggja sitt hvorum megin á brúarturnunum. Hver kapall er 126 cm í þvermál, 5300 metrar á lengd og vegur 42.000 tonn. Endarnir eru festir við akkerisblokkir langt uppi á landi. Alls 30 metra innbyrðis millibil verður á milli lóðréttu upphenginganna, sem ætlað er að bera brúargólfið.
3. Brúargólfið rúmar bæði bifreiðar og lestir
Brúargólfið mun samanstanda af þremur samsíða kössum: yst verða tveir vegakassar með tveimur akbrautum hvor, neyðarspori og björgunarvegi. Í miðjunni verða svo tvöfaldir járnbrautarteinar. Við hverja upphengingu verða kassar þessi tengdir með styrktarbitum sem liggja þversum og er ætlað að gera ríflega 70.000 tonna þungt brúargólfið stöðugt.
Sundið er þekkt fyrir ófyrirsjáanlegar vindaðstæður og mikið rok, enda hafa ítölsku byggingaraðilarnir gert himinháar kröfur um svokallað óveðursöryggi.
Ætlunin er að brúin verði höfð opin í vindi sem nemur allt að 60 metrum á sekúndu en viðmiðin á Stórabeltisbrúnni eru hins vegar aðeins 25 m/s. Þetta er tvöfaldur hraði fellibyljar og svo öflugur vindur hefur aldrei mælst við sundið.
40 m/s er öflugasti vindur sem nokkru sinni hefur mælst á svæðinu. Messínabrúnni verður þá fyrst lokað þegar 60 m/s vindur hefur mælst.
Brúnni er þó ætlað að standast enn meiri vind.
Það er þó ekki fyrr en vindmælingar sýna 75 m/s (270 km/klst.) sem áhrif vindsins eru orðin svo mikil að hætta verður á tjóni.
Svo öflugur vindur hefur yfirleitt aðeins mælst í hvirfilbyljum í hitabeltinu, svo og á efstu tindum hárra fjalla.
Gífurlegur viðnámskrafturinn á rætur að rekja til þeirra ráðstafana sem einnig draga úr hristingi af völdum jarðskjálfta, svo og sérlegrar hönnunar brúargólfsins.
Brúargólfið var úthugsað strax á árunum milli 1990 og 2000, þ.e. löngu áður en brúin var teiknuð, þegar verkfræðingar lögðu á ráðin um það hvernig hið fullkomna brúargólf fyrir vindana sem geisa á Messínasundi gæti litið út.
Byggingargerð þessi hefur verið kölluð „messínagólf“ og hún felur í sér þrjú aðskilin stálgólf, með samanlagðri breidd sem nemur rösklega 60 metrum. Á Stórabelti nemur breiddin alls 31 metra.
Breitt brúargólf stenst vindinn betur en mjótt gólf og gólfin þrjú eru tengd með styrktarbjálkum með 30 metra millibili, sem gerir það að verkum að mjög lítil hætta er á að brúin verpist.
Mafían hugðist seinka framkvæmdum
Messínaverkefnið felur ýmislegt annað í sér en einungis þessa stórfenglegu brú.
Ýmiss konar mannvirki verða jafnframt skipulögð á landi, lagðir verða vegir og járnbrautarteinar, og ef allt fer að óskum ætti að verða hægt að hleypa umferð á brúna eftir einungis sex ár.
Þegar þar að kemur á að reynast unnt að aka bifreið frá Finnmörku í Norður-Noregi, alla leið til Marsala á vesturströnd Sikileyjar, án þess að taka ferju, en vegalengd þessi mælist alls 5300 kílómetrar.
Framkvæmdunum kann þó að seinka verulega.
Þó svo að margir á Sikiley gleðjist yfir væntanlegri brú óttast gagnrýnisraddirnar að brúin eigi eftir að skemma sérlega töfra eyjarinnar.
Margir eru enn fremur þeirrar skoðunar að þeim fjármunum sem fara í brúarframkvæmdirnar, þ.e. um 2.000 milljörðum íslenskra króna, hefði betur verið varið í m.a. skóla, sjúkrahús og svæðisbundna innviði á Sikiley.
Mörg hundruð lóðareigendur þurfa að flytja úr húsnæði sínu til að rýma fyrir framkvæmdunum og þeir eru engan veginn sáttir, auk þess sem umhverfisverndarsamtök benda á að framkvæmdirnar muni trufla flug farfugla milli Afríku og Evrópu.
Annars konar áhyggjur tengjast glæpasamtökum, sem haft hafa mikil ítök á eynni frá fornu fari og hafa það enn.
Ef mafían fengi að ráða yrði brúin aldrei að veruleika, því hún muni fela sér meiri afskipti ríkisyfirvalda af málefnum eyjarskeggja.
En úr því sem komið er og brúin er á áætlun óttast yfirvöld að glæpamenn muni reyna að skara eld að sinni köku og næla sér í hluta af öllum milljörðunum með því að beita undirverktakana fjárkúgunum.
Þrátt fyrir mótmæli og hindranir af völdum náttúru og mafíu er allt útlit fyrir að stærsta hengibrú heims eiga eftir að líta dagsins ljós yfir Messínasundi á komandi árum og þar með muni 2000 ára gamall draumur loks rætast.
