Jörðin

Stærsta stöðuvatn heims

Stærsta stöðuvatn heims er Kaspíhaf en það nær yfir meira svæði en allt Þýskaland. Hér geturðu lesið um fimm stærstu stöðuvötn Jarðar.

BIRT: 19/05/2023

Hvert er stærsta stöðuvatn heims?

Margir halda að stöðuvatnið Baikal í Rússlandi sé stærst, enda er það að finna á heimsminjaskrá UNESCO.

 

Stöðuvatnið Baikal hefur hins vegar einungis titilinn sem elsta og dýpsta stöðuvatn heims.

 

Stærsta vatnið er nefnilega Kaspíahaf sem nær yfir 371.000 km2 landsvæði og er fyrir vikið stærra en allt Þýskaland. Til samanburðar má geta þess að Baikal er einungis 31.722 km2 að stærð.

 

Lesið ykkur til um stærstu stöðuvötn heims hér í greininni.

 

Hér gefur að líta yfirlit yfir fimm stærstu vötnin

Kaspíahaf

Stærsta stöðuvatn heims

  • Flatarmál: 371.000 km2.

 

  • Breidd og lengd: Kaspíahaf er rösklega 1.200 km á breidd og 1.300 km á lengd.

 

  • Dýpt: 186 metrar að meðaltali.

 

Stærsta stöðuvatn heims er Kaspíahaf. Á ensku kallast vatnið „Caspian Sea“.

 

Vatn þetta sem er salt stöðuvatn, er að finna í Austur-Evrópu á mörkum Evrópu og Asíu. Löndin Aserbaídsjan, Íran, Rússland, Kasakstan og Túrkmenistan eru öll með strandlínu að vatninu.

 

Kaspíahaf kallast haf sökum þess að það býr bæði yfir einkennum hafs og stöðuvatns. Það flokkast þó sem stöðuvatn og er þannig stærsta stöðuvatn heims.

 

Út frá vísindalegu sjónarmiði er Kaspíahaf vatnsból sem er algjörlega umkringt landi og án nokkurs útfalls til annarra vatna eða hafa, heldur er innilukt.

 

Þetta táknar að vatn losnar aðeins úr stöðuvatninu með uppgufun og fyrir vikið felur þessi gerð stöðuvatna iðulega í sér saltara vatn en á við um höfin. Þar af leiðandi kallast slík vötn sölt stöðuvötn.

Superior-vatn

Superior-vatn er stærsta og minnst mengaða vatnið af Vötnunum miklu.

  • Flatarmál: 82.350 km2.

 

  • Breidd og lengd: Superior-vatn er 258 km á breidd og 563 km á lengd.

 

  • Dýpt: 406 metrar.

 

Superior-vatn sem einnig nefnist Efra vatn, er stærsta ferskvatnsstöðuvatn heims, næststærst allra stöðuvatna og jafnframt hið stærsta og norðlægasta af Vötnunum miklu á landamærum Bandaríkjanna og Kanada.

Vötnin miklu er samheiti yfir fimm stór stöðuvötn: Superior-vatn, Húron-vatn, Michigan-vatn, Erie-vatn og Ontaríó-vatn sem öll er að finna á landamærum Bandaríkjanna og Kanada.

Stöðuvatn þetta liggur upp að fylkjunum Minnesota, Wisconsin, Michigan og Ontaríó í Kanada. Í það rennur vatn úr u.þ.b. 200 ám og eru þeirra stærstar Nipigon og St. Louis.

 

Næststærsta stöðuvatn heims er hluti af Saint Lawrence vatnaleiðinni en um er að ræða kerfi skipaskurða og vatnsfalla sem tengja Vötnin miklu við Atlantshafið. Á skipaleið þessari eru árlega flutt rösklega 100 milljón tonn af vörum.

 

Nokkrar mikilvægustu hafnarborgirnar á leið þessari eru Duluth og Thunder Bay, þaðan sem siglt er með ógrynni af olíu, timbri og járni til annarra staða.

Viktoríu-vatn

Strandlengja Viktoríu-vatns er alls 3.440 km á lengd og á vatninu er að finna ríflega 3.000 eyjar.

  • Flatarmál: 69.484 km2

 

  • Breidd og lengd: Viktoríu-vatns er 240 km á breidd og 337 km á lengd.

 

  • Dýpt: 82 metrar.

 

Viktoríu-vatn sem á ensku kallast Lake Victoria, er stærsta stöðuvatnið í Afríku, annað stærsta ferskvatnsstöðuvatn heims og þriðja stærst allra stöðuvatna í heimi.

 

Vatnið sem er nefnt í höfuðið á Viktoríu Englandsdrottningu, er að finna í austurhluta Afríku, á milli Úganda, Tansaníu, Kenýa, Búrúndí og Rúanda.

 

Í Viktoríu-vatni lifa rösklega 200 ólíkar fisktegundir. Margir fiskanna tilheyra síklíðaætt en um er að ræða ættbálkinn borra.

Ár hvert sér Viktoríu-vatn 40 milljón manns farborða en vistkerfið líður fyrir ofveiðar og mengun og á hvort tveggja þátt í að ógna frekari fiskveiðum á vatninu.

Allt umhverfis vatnið er að finna þéttbýl landbúnaðarsvæði.

 

Þetta hefur m.a. haft í för með sér jarðrof og mengun í vatninu af völdum skordýraeiturs og tilbúins áburðar sem notaður er í landbúnaðinum.

 

Þá hafa vatnahýasintur jafnframt tekið sér búfestu víðs vegar í vatninu og þess má geta að árið 1998 voru 80% af allri strandlengju Úganda þakin þessum jurtum. Vatnahýasintur leggjast eins og þykkt teppi yfir vatnið og hafa valdið miklum erfiðleikum í tengslum við fiskveiðar og hafa jafnframt valdið truflunum í vatnsorkuveitum í grennd við vatnsbakkann.

 

Þá má ekki gleyma þjóðarmorðinu í Rúanda árið 1994 en þá flaut mikið af líkum út í vatnið og sköpuðu mikla heilbrigðisvá.

 

Ofangreind atriði hafa falið í sér gríðarleg umhverfisvandamál fyrir stöðuvatnið og margar alþjóðlegar stofnanir sem ekki eru reknar í hagnaðarskyni, hafa róið að því öllum árum að bjarga stöðuvatninu árum saman.

Húron-vatn

Á Húron-vatni er að finna stærstu eyju sem fyrirfinnst á stöðuvatni, þ.e. Manitoulin-eyju.

  • Flatarmál: 60.700 km2

 

  • Breidd og lengd: Húron-vatns er 183 km á breidd og 331 km á lengd.

 

  • Dýpt: 229 metrar.

 

Húron-vatn sem á ensku nefnist Lake Huron, er þriðja stærsta ferskvatnsstöðuvatn heims, fjórða stærst allra stöðuvatna og hið næststærsta af Vötnunum miklu sem er að finna á landamærum Bandaríkjanna og Kanada.

 

Stöðuvatnið er umlukt af bandaríska fylkinu Michigan og kanadíska héraðinu Ontaríó og er hluti af Saint Lawrence skipaleiðinni, líkt og við á um Superior-vatn.

 

Af mikilvægri efnahagsstarfsemi á vatninu mætti nefna timburflutninga og fiskveiðar. Þá má ekki gleyma norðlæga flóanum Georgian Bay en um er að ræða vinsælan sumarleyfisstað þangað sem ferðamenn sækja á baðstrendur og litlar eyjar í flóanum.

 

Húron-vatn var hið fyrsta af Vötnunum miklu sem Evrópubúar uppgötvuðu en þangað komu tveir franskir landkönnuðir árið 1615, þeir Samuel de Champlain og Étienne Brûlé.

Michigan-vatn

Þriðju stærstu borg Bandaríkjanna, Chicago, er að finna við suðurhlutann á Michigan-vatni.

  • Flatarmál: 57.757 km2.

 

  • Breidd og lengd: Michigan-vatn er 190 km á breidd og 517 km langt.

 

  • Dýpt: 281 metrar.

 

Michigan-vatn sem á ensku kallast Lake Michigan, er fjórða stærsta ferskvatnsstöðuvatn heims og fimmta stærst allra stöðuvatna í heimi.

 

Vatn þetta er hluti af Vötnunum miklu og raunar hið eina þeirra sem liggur innan landamæra Bandaríkjanna. Líkt og heitið gefur til kynna er vatnið að finna við Michigan-fylki.

 

Vatn þetta tengist Húron-vatni um Mackinac-sund og er fyrir vikið einnig mikilvægur hluti af Saint Lawrence vatnaleiðinni.

 

Losun skólps frá stórborgum á borð við Chicago sem er að finna við suðurhluta vatnsins, hefur leitt af sér gífurlega mengun í vatninu sem ógnar vistkerfum þess. Þrátt fyrir þetta leggja margir ferðamenn land undir fót og dvelja meðfram vatninu í fríum sínum.

Hvert er stærsta stöðuvatn Evrópu?

Norðvesturhluti Ladoga heyrði áður til Finnlands.

Ladoga er stærsta stöðuvatn Evrópu. Það er að finna í norðvesturhluta Rússlands, rétt við finnsku landamærin.

 

Stærsta stöðuvatn í Evrópu er 18.400 km2 að flatarmáli og er dýptin norðan megin 380 metrar.

 

Áin Neva í Rússlandi rennur í vatnið og aftur úr því en sú á rennur í gegnum Pétursborg og áfram þaðan í Finnska flóann.

 

Mjög kalt er í grennd við Ladoga og vatnið leggur á veturna.

 

Á norðurhluta vatnsins eru víða mjög háar klettastrendur og bæði þoka og reglulegir stormar gera það að verkum að vatnið þykir erfið og hættuleg siglingaleið.

 

Í vatninu er að finna um 660 eyjar og er þeirra stærst eyja að nafni Riyekkalan-Sari.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: MARIE WIUM

© Shutterstock.

Náttúran

Snjöll skordýr hafa fundið upp bestu brellur náttúrunnar

Jörðin

Veðrið er hlaupið í baklás

Jörðin

Veðrið er hlaupið í baklás

Lifandi Saga

Hvaðan eru indíánar?

Lifandi Saga

Hvaðan eru indíánar?

Náttúran

Hvaða núlifandi dýr hefur breyst minnst?

Heilsa

Vísindamenn hafa loksins leyst barnadauðaráðgátu.

Lifandi Saga

Hin voldugu turnskip Kínverja þoldu hvorki öldugang né vind 

NÝJASTA NÝTT

Maðurinn

Rannsókn: Hvernig færðu aðra til að líka vel við þig?

Náttúran

Þannig sigruðu fuglaköngulærnar allan heiminn

Náttúran

Bakteríur örva ilminn af sumarregni

Heilsa

Óhefðbundin en áhrifarík meðferð geðraskana

Lifandi Saga

Barbie breyttist í hasarhetju

Heilsa

Húðflúr getur hugsanlega aukið hættuna á ákveðinni tegund krabbameins

Lifandi Saga

Hverjir stunduðu djöflasæringar?

Læknisfræði

Þannig má vinna bug á ógleði

Náttúran

Horfðu á myndskeiðið: Ný tegund risaslöngu fannst í Amasonregnskóginum

Lifandi Saga

Hvenær eignuðumst við grasflatir?

Maðurinn

Rannsókn: Hvernig færðu aðra til að líka vel við þig?

Náttúran

Þannig sigruðu fuglaköngulærnar allan heiminn

Náttúran

Bakteríur örva ilminn af sumarregni

Heilsa

Óhefðbundin en áhrifarík meðferð geðraskana

Lifandi Saga

Barbie breyttist í hasarhetju

Heilsa

Húðflúr getur hugsanlega aukið hættuna á ákveðinni tegund krabbameins

Lifandi Saga

Hverjir stunduðu djöflasæringar?

Læknisfræði

Þannig má vinna bug á ógleði

Náttúran

Horfðu á myndskeiðið: Ný tegund risaslöngu fannst í Amasonregnskóginum

Lifandi Saga

Hvenær eignuðumst við grasflatir?

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Náttúran

Tungan kom lífinu upp á þurrlendið

Náttúran

Tungan kom lífinu upp á þurrlendið

Lifandi Saga

Persneskur kóngur stal borg óvina og endurreisti hana í eigin ríki 

Lifandi Saga

Persneskur kóngur stal borg óvina og endurreisti hana í eigin ríki 

Maðurinn

Viðamikil erfðafræðirannsókn breytir sögu mannsins: Ættartré okkar rifið upp með rótum

Lifandi Saga

Hversu lengi hafa Bandaríkin stutt Ísrael?

Lifandi Saga

Bók frá 1898 sagði fyrir um Titanic-slysið 

Heilsa

Sjö venjur geta dregið verulega úr hættu á þunglyndi

Vinsælast

1

Náttúran

Þannig sigruðu fuglaköngulærnar allan heiminn

2

Læknisfræði

Þannig má vinna bug á ógleði

3

Náttúran

Bakteríur örva ilminn af sumarregni

4

Náttúran

Horfðu á myndskeiðið: Ný tegund risaslöngu fannst í Amasonregnskóginum

5

Heilsa

Húðflúr getur hugsanlega aukið hættuna á ákveðinni tegund krabbameins

6

Heilsa

Óhefðbundin en áhrifarík meðferð geðraskana

1

Náttúran

Þannig sigruðu fuglaköngulærnar allan heiminn

2

Læknisfræði

Þannig má vinna bug á ógleði

3

Náttúran

Bakteríur örva ilminn af sumarregni

4

Náttúran

Horfðu á myndskeiðið: Ný tegund risaslöngu fannst í Amasonregnskóginum

5

Heilsa

Húðflúr getur hugsanlega aukið hættuna á ákveðinni tegund krabbameins

6

Heilsa

Óhefðbundin en áhrifarík meðferð geðraskana

Lifandi Saga

Hvenær byrjuðu indíánar að ríða hestum?

Tækni

Bílar svífa á methraða eftir nýrri grænni hraðbraut

Lifandi Saga

10 slæmar hugmyndir: Enginn þorði að mæla gegn einræðisherrunum

Heilsa

Vísindamenn hafa svarið: Hvers vegna eiga sumir auðvelt með að þyngjast?

Náttúran

Óvænt uppgötvun á 130 ára gömlum tasmaníuúlfi

Tækni

Ormar spinna þræði sex sinnum sterkari en skothelt kevlarefni

Lifandi Saga

Fimm heppnustu manneskjur sögunnar

Maðurinn

Hve mikið gagnamagn rúmast í heilanum?

Náttúran

Sníkill gæðir okkur fegurð

Læknisfræði

Ný tækni lokkar krabbafrumur úr felum

Jörðin

Hvenær var hnettinum skipt í tímabelti?

Lifandi Saga

Mömmustrákur tryggði bandarískum konum kosningaréttinn

Rannsókn: Hvernig færðu aðra til að líka vel við þig?

Þetta er góð og athyglisverð spurning sem tveir þýskir sálfræðingar virðast hafa fundið svarið við.

Maðurinn

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is