Maðurinn

5 mýtur um greind: „Karlar eru betri í stærðfræði“ 

Eru karlar greindari en konur? Erfir maður greind sína frá móður og föður? Og er leti til marks um heimsku? Margar sögusagnir eru á kreiki um greind – sem betur fer geta vísindin greitt úr þeim.

BIRT: 04/09/2023

Erfðir

 

Mýta 1: „Þú erfir greind foreldranna“

Fæðumst við með autt blað sem við fyllum síðan greind okkar út í eða getum við bara þakkað foreldrum okkar fyrir greindina? Núna eru vísindamenn ekki í neinum vafa.

 

Fjölmargar rannsóknir þar sem greind systkina og einkum tvíbura er borin saman sýna að greind er að miklu leiti arfgeng. Systkini hafa jafnan svipaða greind þrátt fyrir að hafa alist upp í ólíku umhverfi.

 

Vísindamenn áætla að allt að 80% af greind okkar sé arfgeng og þeir hafa fundið fjölmörg gen sem leggja sitt af mörkum til greindar – þ.á m. mörg sem stýra vexti frumna í heila fóstursins.

Þú getu aukið greind þína um eitt til fimm stig á hverju ári sem þú menntar þig.

Engu að síður ráða genin ekki alveg hlutskipti þínu. Þú getur aukið greindina með því bæði að lesa mikið og læra eitthvað nýtt.

 

Umfangsmikil rannsókn bendir til að maður geti aukið greindina um eitt til fimm stig á hverju ári sem maður menntar sig. Áhrifin virðast vera mest þegar að menntunin á sér stað meðan maður er ungur – en þau virðast einnig vara út allt lífið.

 

Mýta 1 er: AÐ MESTU LEITI SÖNN

 

 

Leti

 

Mýta 2: „Latar manneskjur eru heimskar“

Oft er talað illa um latar manneskjur. Þær geta víst verið sinnulausar, metnaðarlausar – og dálítið heimskar. En það þurfa þær ekki nauðsynlega að vera, samkvæmt bandarískri rannsókn.

 

Vísindamenn létu námsmenn fá spurningalista og mældu einnig líkamsrækt þeirra á einni viku. Niðurstöðurnar sýndu samhengi milli lítillar hreyfingar og ánægju við að leysa flókin vandamál – áhrif sem jafnan eru tengd við góða andlega eiginleika.

 

Leti getur þannig stafað af áhuga á því að kljúfa eitthvað til mergjar – og greindar – í hversdagslegum vandamálum.

LESTU EINNIG

Hinir lötu geta einnig glaðst yfir því að afslöppun í formi þess að fá sér blund á miðjum degi er góð fyrir greindina. Tilraunir hafa t.d. sýnt að heili manns vinnur með skilvirkari hætti á kvöldin, hafi maður fengið sér blund um miðjan dag.

 

Vísindamenn benda þó á að ákveðin líkamsrækt er mikilvæg til að minnka m.a. hættuna á elliglöpum og viljir þú viðhalda ágætri greind þinni neyðist þú til að stíga upp úr sófanum endrum og sinnum.

 

Mýta 2 er : ÓSÖNN

 

 

Stærð:

 

„Stærð heilans skiptir engu máli“

Ef þú ert með stórt höfuð þá eru það góð tíðindi fyrir þig. Margar rannsóknir sýna að fólk með stór höfuð hafa ekki einungis stóran heila – það nær einnig betri árangri á greindarprófum en fólk með lítil höfuð.

 

Og skýringin er líklega sú að meiri fjöldi heilafrumna kemur þannig til góða.

 

Þó eru til undantekningar á þessu samhengi – t.d. eru flestir sérfræðingar sammála um að konur og karlar séu álíka greind þrátt fyrir stærri höfuð karlmanna.

 

Sumir vísindamenn telja að konurnar bæti upp fyrir færri heilafrumur með því að vera með sterkari tengingar á milli heilahvelanna tveggja.

Mikil örvun og stuðningur í æsku getur aukið vöxt heilans um tíu prósent.

Stærð heilans ræðst í miklum mæli af erfðum en þó ekki alveg; t.d. sýnir rannsókn að börn sem hljóta virkan stuðning í námi fyrstu fimm ár þeirra geta náð 10% stærri heila en önnur börn. Mikil örvun í æsku getur einnig aukið vöxt heilans.

 

Mýta 3 er: ÓSÖNN

 

 

Greindarpróf

 

Mýta 4: „Greindarpróf er góð mæling á greind“

Hefðbundin greindarpróf mæla tölfræðilega, rúmfræðilega og rökfræðilega getu og um 70% okkar munu skora milli 85 og 115 stig í prófi – og í því tilviki erum við talin vera með „eðlilega greind“.

 

En greindarpróf hafa einnig sína veikleika. Framsetning prófsins getur t.d. gert að verkum að fólk frá vissum menningarsvæðum eigi örðugara með að skilja verkefnin og niðurstaðan getur einnig ráðist af því hvort að maður sé stressaður eða hafi bara lítinn áhuga á prófinu.

 

Auk þess telja fjölmargir sérfræðingar að getu eins og félagsfærni og tónlistargáfu, beri að reikna inn í greindarpróf en ekki er hægt að mæla slíkt í hefðbundnum prófum.

 

Engu að síður telja sérfræðingar að greindarpróf geti verið mikilvægt verkfæri í vissu samhengi. Og gott skor í greindarprófi getur haft verulega þýðingu í raunheimum; sem dæmi getur einungis eitt aukastig að meðaltali aukið innkomu manns um 2,4%.

 

Mýta 4 er: AÐ HLUTA TIL SÖNN

 

 

Karlar og konur

 

Mýta 5: „Karlar eru betri í stærðfræði“

Það eru um 23 milljarðar heilafruma í heilaberki karlmanna. Konur eru með 19 milljarða. Vísindamenn hafa auk þess fundið margs konar mun í uppbyggingu heilans hjá kynjunum tveimur. En hvað þýðir það fyrir greindina?

 

Umfangsmikil rannsókn frá árinu 2017 komst að því að karlar skora að meðaltali 3,75 stigum meira í greindarprófum en konur. Aðrar tilraunir benda til að karlar hafi einnig betri rýmisgreind á meðan málgreind kvenna er meiri.

Heilinn geymir þrjár gerðir af mismun kynja.

Margar rannsóknir sýna smávægilegan mismun milli heila karla og kvenna sem kunna að geta leitt af sér mismunandi hugræna getu. Hvernig þetta á sér stað er þó ekki ljóst.

 

1. Konur finna til með ennisblaðinu

Fremst í heilanum er að finna hægri tóttarennisbörk þar sem við ráðum í og stýrum tilfinningum. Svæðið er stærra og virkara hjá konum en hjá karlmönnum sem kann að leiða til mismunar í tilfinningalegri getu greindarinnar.

 

2. Karlar eru með augu í hnakkanum

Svokallað hægra sjónarblað aftast í heilanum stýrir m.a. rýmisskyni og er stærra og virkara hjá körlum en hjá konum. Þessi munur kann að veita körlum forskot hvað varðar þessa gerð greindar.

 

3. Konur tengjast vináttu með hvirfilblaðinu

Svonefnt præcuenus í hvirfilblaði heilans er virkara og tengist betur öðrum hlutum heilans hjá konum en hjá körlum. Þessar góðu tengingar auka kannski félagsfærni kvenna og jafnvel einnig skammtímaminnið.

Margir fræðimenn telja þó nú að munurinn milli kynjanna sé mun minni en hefur jafnan verið haldið fram. Þeir hafa m.a. hafnað þeirri þrautseigu ályktun að karlar séu betri en konur í stærðfræði.

 

Bandarísk greining sem náði til sjö milljón grunnskólanema fann engan mun á árangri drengja og stúlkna í stærðfræðiprófum.

 

Aðrar rannsóknir sýna að drengir spjara sig lítillega betur í sumum prófum – en sá munur endurspeglar ekki nauðsynlega eiginlegan mun á getu kynjanna.

 

Ofmeta greind sína

Tilraunir hafa sýnt að konur spjara sig verr í prófum fái þær að vita fyrir prófin að karlmenn séu betri í stærðfræði. Þannig getur mýtan um stærðfræðigetu karla og kvenna átt sinn þátt í að draga konurnar niður.

 

Auk þess hafa foreldrar og kennarar reynst styðja drengi meira en stúlkur í stærðfræðikennslu.

 

Að lokum er sú hugmynd að karlmenn hafi yfirburði innan t.d. stærðfræði orðið til þess að karlmenn ofmeta jafnan greind sína, meðan konur vanmeta greind sína.

 

Mýta 5 er: AÐ MESTU LEITI ÓSÖNN

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: KARIN DITLEVSEN

Shutterstock,

Lifandi Saga

Áður en til fangelsisrefsingar kom hljóðaði dómurinn upp á: Kvalir og niðurlægingu

Lifandi Saga

Hver lagði eld að Róm?

Lifandi Saga

Hver lagði eld að Róm?

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

Maðurinn

Valda börn hraðari öldrun foreldranna?

Maðurinn

Af hverju eru karlar líkamlega sterkari en konur?

NÝJASTA NÝTT

Læknisfræði

Búðu þig undir næsta faraldur: Sveppirnir koma – Ekki tilbúið

Maðurinn

7 áhrifaríkar aðferðir: Þannig sofnar þú fyrr

Jörðin

Vísindamenn ýta á hnappinn: Róttækar hugmyndir um að slökkva á sólinni

Maðurinn

Hvers vegna eru vöðvarnir aumir tveimur dögum eftir æfingu?

Maðurinn

Líffærin hafa mjög náið samstarf

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

Lifandi Saga

Miðaldir voru ekki myrkar

Lifandi Saga

Humar var hundafæða

Heilsa

Vísindamenn finna óvænt samband milli tannholdsbólgu og tiltekins sjúkdóms

Náttúran

Hvernig er móteitur gert?

Læknisfræði

Búðu þig undir næsta faraldur: Sveppirnir koma – Ekki tilbúið

Maðurinn

7 áhrifaríkar aðferðir: Þannig sofnar þú fyrr

Jörðin

Vísindamenn ýta á hnappinn: Róttækar hugmyndir um að slökkva á sólinni

Maðurinn

Hvers vegna eru vöðvarnir aumir tveimur dögum eftir æfingu?

Maðurinn

Líffærin hafa mjög náið samstarf

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

Lifandi Saga

Miðaldir voru ekki myrkar

Lifandi Saga

Humar var hundafæða

Heilsa

Vísindamenn finna óvænt samband milli tannholdsbólgu og tiltekins sjúkdóms

Náttúran

Hvernig er móteitur gert?

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Maðurinn

Rautt ljós getur leitt af sér betri sjón

Maðurinn

Rautt ljós getur leitt af sér betri sjón

Jörðin

Parísarsamkomulagið dautt: Það sýður upp úr hnettinum

Jörðin

Parísarsamkomulagið dautt: Það sýður upp úr hnettinum

Lifandi Saga

Hafnarborg í Texas lyftist upp um fimm metra 

Lifandi Saga

Grimmsævintýri: Bönnuð börnum

Heilsa

Blóðflokkur þinn kann að hafa áhrif á hvort þú færð heilablóðfall snemma á lífsleiðinni

Lifandi Saga

Víkingarnir voru kynþokkafullir kvennabósar

Vinsælast

1

Maðurinn

7 áhrifaríkar aðferðir: Þannig sofnar þú fyrr

2

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

3

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

4

Maðurinn

Hvers vegna eru vöðvarnir aumir tveimur dögum eftir æfingu?

5

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

6

Maðurinn

Rautt ljós getur leitt af sér betri sjón

1

Maðurinn

7 áhrifaríkar aðferðir: Þannig sofnar þú fyrr

2

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

3

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

4

Maðurinn

Hvers vegna eru vöðvarnir aumir tveimur dögum eftir æfingu?

5

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

6

Maðurinn

Líffærin hafa mjög náið samstarf

Maðurinn

Svona mikið vatn ættir þú að drekka á dag

Náttúran

Fólk fer oft ekki rétt að köttunum sínum

Maðurinn

Af hverju borðum við ekki gras?

Náttúran

Af hverju velta hundar sér í blautu rusli?

Alheimurinn

Stjarna sem blikkar gegnum ský

Náttúran

Breiðnefurinn er sannkallað furðudýr

Maðurinn

Hvers vegna er líkamshitinn nákvæmlega 37 gráður?

Náttúran

Greindustu hundarnir og þeir heimskustu

Lifandi Saga

Þýsku kjarneðlisfræðingarnir voru hikandi: Bomba Hitlers

Læknisfræði

Uppréttur eða liggjandi? Hvernig á að fá sem mest út úr pillunum þínum

Náttúran

Hvað er glertæring?

Maðurinn

Þarmabakteríurnar  lækka líkamshitann

Búðu þig undir næsta faraldur: Sveppirnir koma – Ekki tilbúið

Fjölónæmur sveppur breiðist nú út eins og eldur í sinu á sjúkrahúsum. Sveppurinn kemst í blóð, taugar og líffæri og nú varar Alþjóðaheilbrigðisstofnunin við því að sveppasýkingar séu alveg jafnmikil heilsufarsógn og stökkbreyttar veirur.

Læknisfræði

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is