7 magnaðar staðreyndir um augu þín

Þau fyrirfinnast í alls konar litum og senda á degi hverjum þúsundir af skynhrifum til heila þíns. Hér gefur að líta sjö áhugaverðar staðreyndir um eitt mikilvægasta og starfsamasta líffæri þitt: augað.

BIRT: 08/08/2021

LESTÍMI:

3 mínútur
Share on facebook

Manneskjan / líkaminn 

Lestími: 4 mínútur

 

Þau eru sögð vera spegill sálarinnar og eiga að afhjúpa innstu tilfinningar manna. 

 

Ekki nóg með það, augun eru eitt starfsamasta líffærið og sloka til sín heilum 65% af vinnslugetu heilans. 

 

Við rýnum nánar í þetta heillandi par sem dag hvern sér til þess að þú getur skynjað heiminn í kringum þig. 

 

1. Þau samanstanda úr tveim milljón hlutum 

© Shutterstock

 

Augu þín eru ótrúlega flókin líffæri sem útheimta meiri orku frá heilanum en nokkur annar líkamshluti. 

 

Þetta stafar m.a. af því að hvort auga samanstendur af tveim milljón hlutum, allt frá augnalokum til sjóntaugar. 

 

2. Þú sérð heiminn á hvolfi

© Shutterstock

 

Hvort sem þú trúir því eður ei þá sérð þú heiminn á hvolfi.

 

Þegar ljós skellur á auga þitt utan frá er þeim geislum sem stefna niður á við beint upp til nethimnunnar og öfugt. 

 

Myndin af því fyrirbæri sem þú horfir á er því á hvolfi. 

 

En þökk sé getu heila þíns til þess að greiða úr þessu og snúa myndinni rétt upplifir þú sem betur fer aldrei heiminn á hvolfi. 

 

3. Þú blikkar augunum 14.000 sinnum á dag

 

Ef þú ert fullorðinn þá blikkar þú að meðaltali 15 sinnum á mínútu til að koma í veg fyrir augnþurrk.

 

Þetta gerir ríflega 14.000 blikk hvern einasta dag. 

 

4. Bláeygðir eru í fjölskyldu 

 

Ef þú ert með blá augu þá ert þú meðlimur í stærri fjölskyldu en þú áttar þig kannski á. 

 

Árið 2008 sýndi rannsókn við Kaupmannahafnarháskóla að ein stök erfðafræðileg stökkbreyting sem átti sér stað fyrir um 6.000 til 10.000 árum síðan, er ástæða þess að nú finnast margir bláeygðir um heim allan. 

 

Þetta þýðir að allir bláeygðir eiga í raun sameiginlegan forföður. 

 

5. Þau geta skipt litum 

 

Augnlitur okkar ræðst af erfðum en það felur samt ekki í sér að þau geti ekki breyst síðar á ævinni. 

 

Sem dæmi fæðast sum börn með blá augu sem breytast síðar yfir í græn eða jafnvel brún augu. 

 

Liturinn stafar af litarefninu melanín sem er framleitt í svokölluðum strómafrumum í litaða hluta augans. 

 

Þegar börn eru lítil framleiðist einungis lítið magn af melaníni og það þýðir að augað getur skipt um lit síðar á ævinni. 

 

6. Þau geta verið ólík 

© Shutterstock

 

David Bowie var þekktur fyrir að vera með eitt brúnt auga og eitt blátt auga. Og þrátt fyrir að þetta sé tiltölulega fágætt fyrirbæri er það alls ekki jafn sjaldgæft og ætla mætti. 

 

Augu með mismunandi liti stafa af ójafnri dreifingu litarefnisins melanín í lithimnunni. 

 

Ástand þetta er nefnt heterochromi og getur átt sér erfðafræðilegar orsakir eða jafnvel komið fram í tengslum við sjúkdóma, eins og t.d. sýkingar í lithimnu augans. 

 

7. Þau afhjúpa hversu hætt þér er við að verða alkóhólisti 

© Shutterstock

 

Ef þú ert eigandi fallegra blárra augna þá getur það verið góð hugmynd að halda aðeins aftur af sér hvað varðar drykkju áfengis.

 

Athyglisverð rannsókn frá University of Vermont, þar sem gögn um 1.260 Bandaríkjamenn voru rannsökuð, sýndi greinilega að þeim sem eru með blá augu er hættara við því að verða alkóhólistar heldur en manneskjum með brún augu. 

 

Gen fyrir augnlit og alkóhólisma tengjast saman á litningunum en hvers vegna samhengi er þarna á milli er ekki vitað. 

 

Birt 08.08.2021

 

 

NANNA VIUM

 

 

 

BIRT: 08/08/2021

vinsælustu greinarnar

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu með áskrifandi að blaðinu?

Áskrifendur geta fengið áskrift af vefnum hér

FÁÐU AÐGANG AÐ VÍSINDI.IS

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is