Tækni

Af hverju er ekki GPS-tæki í „svarta kassa“ flugvéla?

Árið 2014 hvarf flugvél frá Malasíu sporlaust og hefur aldrei fundist. Af hverju er ekki GPS-sendir í hinum svonefnda „svarta kassa“ í farþegaþotum svo auðvelt sé að finna þær?

BIRT: 18/05/2023

Þegar útvarpsbylgjusamband við flugvél Malaysia Airlines rofnaði í mars árið 2014, var hún á leið frá Kuala Lumpur til Beijing í Kína. Allra síðast sást hún á hernaðarradar yfir Andamanhafi og stefndi út á Indlandshaf.

 

Einmitt vegna þess að þotan hvarf yfir sjó hefði GPS-tæki í svarta kassanum komið að takmörkuðum notum.

 

GPS-tæki senda á tveimur rásum og nota rafsegulgeislun á tíðnisviðunum 1.575,42 MHz og 1.227,60 MHz. Þetta samsvarar þeirri útvarpsbylgjutíðni sem kallast UHF (Ultra High Frequency) en útvarpsbylgjur á þessum bylgjulengdum berast afar illa í vatni.

Svarti kassin sendir frá sar hátíðnihljóð í 30 daga eftir flugslys.

Í stað GPS-tækja eru því yfirleitt hljóðsendar í svörtu kössunum. Þeir fara í gang ef þeir komast í snertingu við vatn og senda boð einu sinni á sekúndu í að a.m.k. 30 daga.

 

Þetta eru hátíðnihljóð á tíðninni 37,5 kHz. Til samanburðar greinir mannseyrað allt upp í 20 kílórið (kHz) en hundar heyra upp að 45 kílóriðum.

 

Hátíðnihljóðið berst mun betur gegnum vatn en útvarpsbylgjur og það má greina í allt að þriggja kílómetra fjarlægð – en það dugði þó ekki til að staðsetja flak malasísku þotunnar.

 

Nýr kassi losnar frá flugvélinni

Sá harmleikur hefur þó orðið til þess að ný gerð skráningarkassa vinnur á. Nýja gerðin kallast ADFR (Automatic Deploy Flight Recorder) og losnar frá flugvél sem hrapar í sjó og flýtur síðan á yfirborðinu. Þaðan sendir tækið síðan boð um gervihnetti og það eykur mjög líkurnar á að kassinn finnist.

Nýi kassinn er í björgunarvesti

Ný gerð kassa losnar og flýtur á yfirborði og auðveldar mönnum að finna flak á hafsbotni.

1. Gögnum safnað í nefi flugvélar

CVDR-tæki (Cockpit Voice and Data Recorder) fremst í vélinni fylgist með öllu sem gerist um borð og geymir öll gögn síðustu 25 tíma. Þetta tæki sendir svo gögnin í ADFR-kassann.

2. Svarti kassinn flýtur frá stélinu

ADFR-kassinn er neðst í stélblaðinu. Ef flugvélin skaddast eða kassinn kemst í snertingu við vatn, losnar hann frá og flýtur upp.

3. Kallar á hjálp frá yfirborði

ADFR-kassinn er léttari en vatn og flýtur upp á yfirborðið, þar sem hann kveikir öflugt blikkljós. Jafnframt sendir hann gervihnöttum upplýsingar um staðsetningu og kennimörk flugvélarinnar.

Nýi kassinn er í björgunarvesti

Ný gerð kassa losnar og flýtur á yfirborði og auðveldar mönnum að finna flak á hafsbotni.

1. Gögnum safnað í nefi flugvélar

CVDR-tæki (Cockpit Voice and Data Recorder) fremst í vélinni fylgist með öllu sem gerist um borð og geymir öll gögn síðustu 25 tíma. Þetta tæki sendir svo gögnin í ADFR-kassann.

2. Svarti kassinn flýtur frá stélinu

ADFR-kassinn er neðst í stélblaðinu. Ef flugvélin skaddast eða kassinn kemst í snertingu við vatn, losnar hann frá og flýtur upp.

3. Kallar á hjálp frá yfirborði

ADFR-kassinn er léttari en vatn og flýtur upp á yfirborðið, þar sem hann kveikir öflugt blikkljós. Jafnframt sendir hann gervihnöttum upplýsingar um staðsetningu og kennimörk flugvélarinnar.

Fyrir þá tæknimenn sem rannsaka flugslys skiptir öllu máli að hafa aðgang að hinum svonefnda svarta kassa – sem reyndar eru appelsínugulir að lit.

 

Tækin skrá m.a. flughæð, stefnu, hraða og ástand hreyfla og taka upp samtöl flugmanna.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: Niels Halfdan Hansen

Náttúran

Hvaða rándýr étur flest fólk?

Heilsa

Er flotsaur til marks um góða heilsu?

Heilsa

Er flotsaur til marks um góða heilsu?

Náttúran

Hvernig veit fræ að það eigi að spíra? 

Náttúran

Hvernig veit fræ að það eigi að spíra? 

Heilsa

Breytingarnar á líkamsþyngd geta leitt í ljós hættu á heilabilun

Náttúran

8 uppfinningar sem þú getur þakkað Einstein fyrir

Náttúran

Að klóna risaeðlur: Er hægt að vekja risaeðlur til lífsins?

NÝJASTA NÝTT

Lifandi Saga

Hermaður sá heiminn á hvolfi eftir heilaskaða

Alheimurinn

Eitilhörð samkeppni um að leysa ráðgátur sólkerfisins

Læknisfræði

Soðnir kettir læknuðu nánast allt á miðöldum

Tækni

Eru eineggja tvíburar erfðafræðilega eins?

Alheimurinn

Mistök geta verið banvæn fyrir geimfara 

Náttúran

Kisulóra er villiköttur

Lifandi Saga

Greitt fyrir Pepsi-Cola með sovéskum kafbátum

Heilsa

10 matvæli með meira C-vítamín en appelsínur

Maðurinn

Þráhyggja tekur heilann í gíslingu

Saga

Af hverju ráða Bandaríkin yfir Guantanamo?

Lifandi Saga

Hermaður sá heiminn á hvolfi eftir heilaskaða

Alheimurinn

Eitilhörð samkeppni um að leysa ráðgátur sólkerfisins

Læknisfræði

Soðnir kettir læknuðu nánast allt á miðöldum

Tækni

Eru eineggja tvíburar erfðafræðilega eins?

Alheimurinn

Mistök geta verið banvæn fyrir geimfara 

Náttúran

Kisulóra er villiköttur

Lifandi Saga

Greitt fyrir Pepsi-Cola með sovéskum kafbátum

Heilsa

10 matvæli með meira C-vítamín en appelsínur

Maðurinn

Þráhyggja tekur heilann í gíslingu

Saga

Af hverju ráða Bandaríkin yfir Guantanamo?

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Alheimurinn

Hvað er andefni?

Alheimurinn

Hvað er andefni?

Maðurinn

Þess vegna tekur ástarsorg svona mikið á okkur

Maðurinn

Þess vegna tekur ástarsorg svona mikið á okkur

Maðurinn

Heilann þyrstir í fitu

Maðurinn

Er það skaðlegt að plokka nefhárin?

Lifandi Saga

Hve lengi höfum við fengið sumarfrí?

Jörðin

Vísindamenn greina vaxtarverki: Fæðuhringur eldfjallsins

Vinsælast

1

Heilsa

Breytingarnar á líkamsþyngd geta leitt í ljós hættu á heilabilun

2

Heilsa

Er flotsaur til marks um góða heilsu?

3

Náttúran

8 uppfinningar sem þú getur þakkað Einstein fyrir

4

Náttúran

Hvaða rándýr étur flest fólk?

5

Tækni

Eru eineggja tvíburar erfðafræðilega eins?

6

Náttúran

Að klóna risaeðlur: Er hægt að vekja risaeðlur til lífsins?

1

Heilsa

Er flotsaur til marks um góða heilsu?

2

Náttúran

Hvaða rándýr étur flest fólk?

3

Tækni

Eru eineggja tvíburar erfðafræðilega eins?

4

Maðurinn

Með skönnun má spá fyrir um þunglyndi

5

Maðurinn

Samfélagsmiðlar ógna samkenndinni

6

Maðurinn

Af hverju sjá sumir drauga en aðrir ekki?

Náttúran

Hjarta steypireyðar slær bara tvisvar á mínútu

Menning

Hvers vegna varð kvikmyndin „Casablanca“ svona vinsæl?

Maðurinn

Einvígið: Er rafmagnstannbursti betri en venjulegur?

Maðurinn

Getur dáleiðslan komið í stað fyrir lyf? 

Jörðin

Evrópsk ofureldstöð virðist undirbúa gos

Maðurinn

10 óvanalegar tegundir af fælni

Náttúran

Loftslagsfyrirbrigði gæti aukið bráðnun í norðri

Maðurinn

Mjúki maðurinn gengur í arf

Maðurinn

Nátthrafnar deyja fyrr en morgunhanar. En ástæðan kemur á óvart.

Alheimurinn

NASA: 50 metra stór loftsteinn getur skollið á jörðina árið 2046

Heilsa

Kynin bregðast ekki eins við yfirvofandi áfalli

Maðurinn

Í fyrsta sinn: Vísindamenn leiða í ljós hvað gerist í heilanum þegar við deyjum

Hermaður sá heiminn á hvolfi eftir heilaskaða

Í spænsku borgarastyrjöldinni lifði hermaður nokkur það af, líkt og fyrir kraftaverk, að fá byssukúlu gegnum heilann. Eftir þetta gat hermaðurinn lesið dagblöðin á hvolfi. Atburðurinn veitti vísindamönnum nýja innsýn í starfsemi heilans.

Lifandi Saga

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is