Maðurinn

Bitcoin losar meiri koltvísýring en heil ríki

Sýndargjaldmiðillinn bitcoin er „grafinn“ upp með gríðarlega stórvirkum tölvum og rafmagnsnotknun þeirra veldur meiri koltvísýringslosun en ríki á borð við Eistland, Króatíu eða Keníu.

BIRT: 11/02/2023

22 milljónir tonna af koltvísýringi á ári.

 

Svo mikil er losun af völdum þeirra tölvukerfa sem notuð eru til að vinna bitcoin samkvæmt niðurstöðum rannsóknar hjá Tækniháskólanum í München.

 

Það er um helmingur koltvísýringslosunarríkja á borð við Svíþjóð, Finnland, Danmörk og Noreg – og meira en ríki á borð við Eistland, Króatíu eða Keníu. Ísland losar um 3,3 milljón tonn á ári.

 

Sýndarnámugröftur þarf mikinn straum

Þessi ofboðslega rafmagnsnotkun og meðfylgjandi losun koltvísýrings er fylgifiskur gríðarstórra tölvuvera sem risið hafa á síðari árum, einkum í Asíu.

 

Það þarf orku til að keyra forritin og vélbúnaðurinn þarf kælingu allan sólarhringinn í þeim stóru tölvuverum sem vinna bitcoin.

 

Þessi furðulegi „námugröftur“ felst í því að reikna út hvar næsta mynt í bicoin-kerfinu leynist og til þess þarf flókna útreikninga.

 

Þegar ein tölvan hefur leyst reikningsdæmið og fundið myntina, þurfa allar hinar tölvurnar að byrja á byrjunarreit til að reikna út hvar næstu mynt sé að finna. Hvaða tölva verður fyrst til að uppgötva þá mynt er svo aftur sama happdrættið.

Hvað er bitcoin?

– Bitcoin eru stafrænir peningar sem geymdir eru í eins konar rafrænu veski og hægt er að nota í viðskiptum utan allra bankakerfa.

 

– Þessi gjaldmiðill kom til sögunnar fyrir um áratug. Höfundurinn er óþekktur en kallar sig „Satoshi Nakamoto“.

 

* Verðgildið sveiflast mikið. Einn bitcoin-peningur jafngilti íslenskri milljón sumarið 2019, en tæpum 7  milljónum í nóvember 2021. Í febrúar 2023 er einn bitcoin peningur metinn á rúmar 3 milljónir króna.

Svona virkar þetta: Stafræn keðja heldur hökkurum úti

Á bak við auðveldar og hraðar millifærslur með bitcoin liggur flókið og vel kóðað kerfi, nefnt „blockchain“.

Tæknin safnar millifærslum í blokkir sem tengdar eru saman í keðju, sem hakkarar geta ekki rofið.

Millifærsla með bitcoin tekur um tíu mínútur og gengur svona fyrir sig:

1. Bitcoinmarkaður

Lárus ætlar að millifæra bitcoin til Nínu. Fyrst hann að skrá sig inn á bitcoinmarkað á netinu, þar sem hann getur keypt þennan rafræna gjaldmiðil með kreditkorti.

 

2. Rafrænt veski

Bitcoin-aurarnir sem Lárus keypti eru nú komnir í rafrænt veski hans á netinu – eins konar bankareikning án banka. Lárus fær aðgang að peningunum gegnum tölvuna eða símann.

 

3. Heimilisnúmer

Veskið skapar heimilsnúmer úr löngum runum, sem svipar til bankareikningsnúmera og aðrir bitcoineigendur geta notað til að leggja inn hjá Lárusi. Hvert heimilisnúmer er aðeins hægt að nota einu sinni.

 

4. Beiðni um millifærslu

Nína sendir Lárusi heimilisnúmer – aðeins Lárus og Nína vita að hún á þetta númer.

 

Lárus sendir bitcoingreiðsluna.

 

5. Einkalykill

Í veski Lárusar myndast lykill, eins konar rafrænt fingrafar, sem staðfestir samninginn.

Jafnframt er sendur út opinber kóði sem allir notendur geta séð.

 

6. Opinber lykill

Á grundvelli kóðans staðfesta aðrir notendur að millifærslan komi úr „lögmætu“ veski. Aðeins kóðinn er opinber, en hvorki Lárus né Nína.

 

7. Námuvinnsla

Kerfið skapar gríðarlanga, einstaka slembitölu, sem tölvur grafa upp til að framkvæma millifærsluna. Það tæki venjulega fartölvu milljónir ára að giska á slembitöluna.

 

8. Útborgun

Sá sem finnur töluna fær greitt fyrir það í bitcoin og á að annast millifærslur sem bíða afgreiðslu – þeirra meðal er sending Lárusar til Nínu.

 

9. Blockchain

Sigurvegarinn safnar upplýsingum um nýju peningana og þær samþykktu millifærslur sem bíða í rafrænan pakka sem kallast blokk. Blokkin er sett inn í langa keðju slíkra blokka, sem kallast blokkakeðja eða „blockchain“.

 

Blokkakeðjan er risastór gagnaskrá sem varðveitir upplýsingar um allar millifærslur sem nokkurn tíma hafa verið gerðar með bitcoin. Allir bitcoin-notendur hafa eintak af gagnaskránni í tölvu sinni og skráin er stöðugt uppfærð. Allir hafa því upplýsingar um síðustu millifærslur.

 

Þetta veldur því að nánast ógerlegt er að hakka sig inn í upplýsingarnar. Sérhvert frávik í keðjunni uppgötvast strax og er sjálfkrafa leiðrétt. Hakkari þyrfti því að breyta gagnaskránni á sama hátt í tölvum allra notenda samtímis og í framkvæmd er það algerlega ómögulegt.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: Lasse Skytt

Shutterstock,

Maðurinn

Táningar eru forritaðir til að hætta að hlusta á það sem mamma segir

Tækni

Einvígi: Hvort krefst minni orku –einfalt uppvask eða uppþvottavél?

Tækni

Einvígi: Hvort krefst minni orku –einfalt uppvask eða uppþvottavél?

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

Maðurinn

Rautt ljós getur leitt af sér betri sjón

Jörðin

Parísarsamkomulagið dautt: Það sýður upp úr hnettinum

Lifandi Saga

Hafnarborg í Texas lyftist upp um fimm metra 

NÝJASTA NÝTT

Maðurinn

Líffærin hafa mjög náið samstarf

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

Lifandi Saga

Miðaldir voru ekki myrkar

Lifandi Saga

Humar var hundafæða

Heilsa

Vísindamenn finna óvænt samband milli tannholdsbólgu og tiltekins sjúkdóms

Náttúran

Hvernig er móteitur gert?

Læknisfræði

Pasteur bjargaði heiminum frá hundaæði

Lifandi Saga

Áður en til fangelsisrefsingar kom hljóðaði dómurinn upp á: Kvalir og niðurlægingu

Lifandi Saga

Hver lagði eld að Róm?

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

Maðurinn

Líffærin hafa mjög náið samstarf

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

Lifandi Saga

Miðaldir voru ekki myrkar

Lifandi Saga

Humar var hundafæða

Heilsa

Vísindamenn finna óvænt samband milli tannholdsbólgu og tiltekins sjúkdóms

Náttúran

Hvernig er móteitur gert?

Læknisfræði

Pasteur bjargaði heiminum frá hundaæði

Lifandi Saga

Áður en til fangelsisrefsingar kom hljóðaði dómurinn upp á: Kvalir og niðurlægingu

Lifandi Saga

Hver lagði eld að Róm?

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Heilsa

Blóðflokkur þinn kann að hafa áhrif á hvort þú færð heilablóðfall snemma á lífsleiðinni

Heilsa

Blóðflokkur þinn kann að hafa áhrif á hvort þú færð heilablóðfall snemma á lífsleiðinni

Lifandi Saga

Víkingarnir voru kynþokkafullir kvennabósar

Lifandi Saga

Víkingarnir voru kynþokkafullir kvennabósar

Lifandi Saga

Úkraínska og rússneska – hver er munurinn?

Maðurinn

Svona mikið vatn ættir þú að drekka á dag

Náttúran

Fólk fer oft ekki rétt að köttunum sínum

Maðurinn

Af hverju borðum við ekki gras?

Vinsælast

1

Heilsa

Blóðflokkur þinn kann að hafa áhrif á hvort þú færð heilablóðfall snemma á lífsleiðinni

2

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

3

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

4

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

5

Maðurinn

Rautt ljós getur leitt af sér betri sjón

6

Maðurinn

Líffærin hafa mjög náið samstarf

1

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

2

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

3

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

4

Maðurinn

Rautt ljós getur leitt af sér betri sjón

5

Maðurinn

Líffærin hafa mjög náið samstarf

6

Lifandi Saga

Áður en til fangelsisrefsingar kom hljóðaði dómurinn upp á: Kvalir og niðurlægingu

Maðurinn

Hversu margt tónlistarfólk þjáist af heyrnarskerðingu?

Læknisfræði

Hvenær byrjuðu læknar að nota eter?

Náttúran

Risavaxin sjávarskrímsli vakin til lífs slá öll met. 

Lifandi Saga

Frelsisstyttan átti að hrópa til borgaranna

Lifandi Saga

Þýsku kjarneðlisfræðingarnir voru hikandi: Bomba Hitlers

Læknisfræði

Uppréttur eða liggjandi? Hvernig á að fá sem mest út úr pillunum þínum

Náttúran

Hvað er glertæring?

Maðurinn

Þarmabakteríurnar  lækka líkamshitann

Heilsa

Lífsnauðsynlegt næringarefni sem lítið er vitað um

Maðurinn

Krullað hár kælir höfuðið

Tækni

Hvernig virkar C14-greining?

Tækni

Framtíðin séð í baksýnisspegli 

Líffærin hafa mjög náið samstarf

Sérhæfð líkamsstarfsemi er í umsjá fjölmargra mismunandi líffæra. Hvert um sig sér aðeins um fáein afmörkuð verkefni. En oft mynda tvö eða fleiri líffæri samstarfskerfi til að annast mjög flókin verkefni.

Maðurinn

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is