Náttúran

Dýr í útrýmingarhættu eiga afturkvæmt

Tilteknar tegundir hafa verið á barmi útrýmingar. En náttúruvernd og ódrepandi löngun til að lifa af hafa nú bjargað mörgum tegundum frá því að deyja alveg út.

BIRT: 22/01/2023

Hjörtur snýr aftur til Kína. Skottúr til Englands kom Davíðshirtinum til bjargar.

Síðasti Davíðshjörturinn í Kína var skotinn til bana árið 1905. Til allrar hamingju hafði jarlinn af Bedford í Englandi flutt inn örfá dýr þessarar tegundar skömmu áður. Alls átján dýr voru flutt heim til Kína árið 1985 en þau hafa nú fjölgað sér allverulega síðan og í dag lifa alls 700 Davíðshirtir úti í náttúrunni í Kína.

Japanar útrýmdu þjóðarfuglinum. Sjö stakir fuglar fundust í Kína.

Þrátt fyrir að japanski íbís-fuglinn sé þjóðarfugl Japana drapst síðasti fuglinn sem lifði úti í náttúrunni í Japan árið 2003. Þökk sé sjö fuglum sem fundust í Kína er eitt hundrað íbís-fuglum nú sleppt út í náttúruna árlega eftir að hafa klakist út í útungunarstöðvum.

Minni kolanotkun kom heimskautarefnum til bjargar. Einungis fjögur got komust á legg árið 1999.

Heimskautarefurinn er algerlega háður því að leggja sér til munns læmingja. Súrt regn af völdum kolaorkuvera olli því að læmingjastofninn minnkaði allverulega með þeim afleiðingum að heimskautarefurinn þurrkaðist nærri því út. Færri kolaorkuver í Englandi gagnast nú refunum við að ná sér á strik aftur.

Vísundar lifa góðu lífi í Póllandi. Vísundar lifa nú úti í náttúrunni í Evrópu í fyrsta sinn í 250 ár.

Evrópskum vísundum hafði fækkað niður í 13 dýr. Árið 1952 var vísundum svo sleppt lausum í Bialowieza-skóginum í Póllandi og mildir vetur undanfarinna áratuga hafa haft einkar vænleg áhrif á þessi 900 kg þungu dýr, svo nú lifa þar alls 4.000 dýr.

Gæsir sigruðust á innrásarsveitunum. Svín og rottur lögðu Hawaii undir sig.

Hawaii-gæsin er sjaldséðasta gæs jarðar. Eftir að mennirnir fluttu með sér svín, ketti, hunda og rottur til Hawaii fækkaði gæsunum niður í einungis 30 fugla árið 1952. Þessir fuglar náðust lifandi og voru aldir í búrum, með þeim afleiðingum að nú lifa þar alls 2.500 gæsir.

Sauðnaut snúa aftur til Svíþjóðar Hægfara dýr voru auðveld bráð veiðimanna.

Sauðnaut lifðu á gjörvöllu heimskautasvæðinu en eftir umfangsmiklar veiðar var dýrin einungis að finna á Norður-Grænlandi og á eyjunum fyrir utan Kanada. Nú er verið að sleppa sauðnautum á tilteknum stöðum en sökum þess að margar aldir eru liðnar frá því að þau lifðu úti í náttúrunni eru þau álitin vera ágeng tegund í Svíþjóð.

Arnarungar grillaðir á háspennuvírum. Kanínuskortur olli hungursneyð.

Á árunum milli 1980 og 1990 drápust átta af hverjum tíu gammarnarungum af því að fljúga á háspennuvíra. Gammernir lifa einkum á kanínum og þegar þeim tók að fækka á sama tímabili, munaði minnstu að gammörninn yrði útdauður. Allt kapp er nú lagt á að breyta fyrirkomulagi háspennuleiðslanna með þeim afleiðingum að stofninn stækkar sem nemur sjö hundraðshlutum á ári.

Villihestar á beit á gresjunni. Przewalskis-hestarnir endurvekja „Serengeti Evrópu“.

Przewalskis-hestunum fækkaði niður í einungis sex dýr en hestur þessi gegnir afar mikilvægu hlutverki í dag, því honum, ásamt krónhjörtum og frumnautgripum, er ætlað að eiga hlut í að endurvekja „Serengeti Evrópu“, gríðarstór gresjusvæði sem ætluð verða fyrir þúsundir villtra dýrategunda.

Ofveiði var stunduð á arabísku steppuantílópunni. Útrýmingarflokkunin breyttist til hins betra.

Arabísku steppuantílópunni var útrýmt í náttúrunni á árunum upp úr 1970, sökum ofveiða. Þökk sé einkar velheppnuðu ræktunarátaki varð steppuantílópan fyrsta tegund heims sem öðlaðist flokkunina „í útrýmingarhættu“ eftir að hafa verið skilgreind sem „útdauð í náttúrunni“.

Hjörtur snýr aftur til Kína. Skottúr til Englands kom Davíðshirtinum til bjargar.

Síðasti Davíðshjörturinn í Kína var skotinn til bana árið 1905. Til allrar hamingju hafði jarlinn af Bedford í Englandi flutt inn örfá dýr þessarar tegundar skömmu áður. Alls átján dýr voru flutt heim til Kína árið 1985 en þau hafa nú fjölgað sér allverulega síðan og í dag lifa alls 700 Davíðshirtir úti í náttúrunni í Kína.

Japanar útrýmdu þjóðarfuglinum. Sjö stakir fuglar fundust í Kína.

Þrátt fyrir að japanski íbís-fuglinn sé þjóðarfugl Japana drapst síðasti fuglinn sem lifði úti í náttúrunni í Japan árið 2003. Þökk sé sjö fuglum sem fundust í Kína er eitt hundrað íbís-fuglum nú sleppt út í náttúruna árlega eftir að hafa klakist út í útungunarstöðvum.

Minni kolanotkun kom heimskautarefnum til bjargar. Einungis fjögur got komust á legg árið 1999.

Heimskautarefurinn er algerlega háður því að leggja sér til munns læmingja. Súrt regn af völdum kolaorkuvera olli því að læmingjastofninn minnkaði allverulega með þeim afleiðingum að heimskautarefurinn þurrkaðist nærri því út. Færri kolaorkuver í Englandi gagnast nú refunum við að ná sér á strik aftur.

Vísundar lifa góðu lífi í Póllandi. Vísundar lifa nú úti í náttúrunni í Evrópu í fyrsta sinn í 250 ár.

Evrópskum vísundum hafði fækkað niður í 13 dýr. Árið 1952 var vísundum svo sleppt lausum í Bialowieza-skóginum í Póllandi og mildir vetur undanfarinna áratuga hafa haft einkar vænleg áhrif á þessi 900 kg þungu dýr, svo nú lifa þar alls 4.000 dýr.

Gæsir sigruðust á innrásarsveitunum. Svín og rottur lögðu Hawaii undir sig.

Hawaii-gæsin er sjaldséðasta gæs jarðar. Eftir að mennirnir fluttu með sér svín, ketti, hunda og rottur til Hawaii fækkaði gæsunum niður í einungis 30 fugla árið 1952. Þessir fuglar náðust lifandi og voru aldir í búrum, með þeim afleiðingum að nú lifa þar alls 2.500 gæsir.

Sauðnaut snúa aftur til Svíþjóðar Hægfara dýr voru auðveld bráð veiðimanna.

Sauðnaut lifðu á gjörvöllu heimskautasvæðinu en eftir umfangsmiklar veiðar var dýrin einungis að finna á Norður-Grænlandi og á eyjunum fyrir utan Kanada. Nú er verið að sleppa sauðnautum á tilteknum stöðum en sökum þess að margar aldir eru liðnar frá því að þau lifðu úti í náttúrunni eru þau álitin vera ágeng tegund í Svíþjóð.

Arnarungar grillaðir á háspennuvírum. Kanínuskortur olli hungursneyð.

Á árunum milli 1980 og 1990 drápust átta af hverjum tíu gammarnarungum af því að fljúga á háspennuvíra. Gammernir lifa einkum á kanínum og þegar þeim tók að fækka á sama tímabili, munaði minnstu að gammörninn yrði útdauður. Allt kapp er nú lagt á að breyta fyrirkomulagi háspennuleiðslanna með þeim afleiðingum að stofninn stækkar sem nemur sjö hundraðshlutum á ári.

Villihestar á beit á gresjunni. Przewalskis-hestarnir endurvekja „Serengeti Evrópu“.

Przewalskis-hestunum fækkaði niður í einungis sex dýr en hestur þessi gegnir afar mikilvægu hlutverki í dag, því honum, ásamt krónhjörtum og frumnautgripum, er ætlað að eiga hlut í að endurvekja „Serengeti Evrópu“, gríðarstór gresjusvæði sem ætluð verða fyrir þúsundir villtra dýrategunda.

Ofveiði var stunduð á arabísku steppuantílópunni. Útrýmingarflokkunin breyttist til hins betra.

Arabísku steppuantílópunni var útrýmt í náttúrunni á árunum upp úr 1970, sökum ofveiða. Þökk sé einkar velheppnuðu ræktunarátaki varð steppuantílópan fyrsta tegund heims sem öðlaðist flokkunina „í útrýmingarhættu“ eftir að hafa verið skilgreind sem „útdauð í náttúrunni“.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: STAFFAN WIDSTRAND,

Staffan Widstrand, Mireille de la Lez/Wild Wonders of Europe, Stefano Unterthiner/Wild Wonders of Europe,Vincent Munier/Wild Wonders of Europe,Milan Radisics/Wild Wonders of Europe,

Maðurinn

Kornabörn þekkja móðurmálið sitt

Alheimurinn

Tvíburi Vetrarbrautarinnar finnst í útjaðri alheimsins

Alheimurinn

Tvíburi Vetrarbrautarinnar finnst í útjaðri alheimsins

Lifandi Saga

Hvers vegna klæddust fangar röndóttum búningum í gamla daga?

Lifandi Saga

Hvers vegna klæddust fangar röndóttum búningum í gamla daga?

Náttúran

Topp 5: Hvaða dýr stunda lengsta mökun?

Lifandi Saga

Sósíaldarwinistarnir lýstu yfir stríði gegn fátækum

Lifandi Saga

BNA á barmi borgarastyrjaldar: Nasista-prestur vildi bylta lýðræðinu

NÝJASTA NÝTT

Náttúran

Af hverju eru lauf trjáa með mismunandi lögun?

Jörðin

99 stórborgir eru að sökkva

Maðurinn

Munnvatnið er fullt af eitri

Maðurinn

Gæludýr koma í veg fyrir offitu og ofnæmi meðal barna

Náttúran

Hvernig bárust kettir til Ameríku?

Heilsa

Er mikið um kyrrsetu hjá þér í vinnunni? Þá getur kaffi lengt líf þitt samkvæmt stórri rannsókn.

Heilsa

Lækning gegn útbreiddum meltingartruflunum finnst í flestum eldhúsum.

Náttúran

Jörðin eftir manninn: Svona munu leifar siðmenningar okkar hverfa

Heilsa

Læknar hafa grætt heilt auga í mann

Maðurinn

Nú geta vísindamenn ráðskast með drauma okkar

Náttúran

Af hverju eru lauf trjáa með mismunandi lögun?

Jörðin

99 stórborgir eru að sökkva

Maðurinn

Munnvatnið er fullt af eitri

Maðurinn

Gæludýr koma í veg fyrir offitu og ofnæmi meðal barna

Náttúran

Hvernig bárust kettir til Ameríku?

Heilsa

Er mikið um kyrrsetu hjá þér í vinnunni? Þá getur kaffi lengt líf þitt samkvæmt stórri rannsókn.

Heilsa

Lækning gegn útbreiddum meltingartruflunum finnst í flestum eldhúsum.

Náttúran

Jörðin eftir manninn: Svona munu leifar siðmenningar okkar hverfa

Heilsa

Læknar hafa grætt heilt auga í mann

Maðurinn

Nú geta vísindamenn ráðskast með drauma okkar

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Lifandi Saga

Nasistaveiðar meðal óvina 

Lifandi Saga

Nasistaveiðar meðal óvina 

Lifandi Saga

Nasistar leituðu arísks menningarheims í Tíbet

Lifandi Saga

Nasistar leituðu arísks menningarheims í Tíbet

Glæpir

Newton upprætti peningafölsun í Englandi

Lifandi Saga

5 ástæður þess að BNA er einungis með tvo flokka 

Lifandi Saga

Hvers vegna hættu karlar að ganga með hatt?

Lifandi Saga

Versti óvinur skógareldanna

Vinsælast

1

Heilsa

Lækning gegn útbreiddum meltingartruflunum finnst í flestum eldhúsum.

2

Maðurinn

Gæludýr koma í veg fyrir offitu og ofnæmi meðal barna

3

Maðurinn

Munnvatnið er fullt af eitri

4

Heilsa

Er mikið um kyrrsetu hjá þér í vinnunni? Þá getur kaffi lengt líf þitt samkvæmt stórri rannsókn.

5

Náttúran

Jörðin eftir manninn: Svona munu leifar siðmenningar okkar hverfa

6

Jörðin

99 stórborgir eru að sökkva

1

Maðurinn

Gæludýr koma í veg fyrir offitu og ofnæmi meðal barna

2

Maðurinn

Munnvatnið er fullt af eitri

3

Heilsa

Er mikið um kyrrsetu hjá þér í vinnunni? Þá getur kaffi lengt líf þitt samkvæmt stórri rannsókn.

4

Jörðin

99 stórborgir eru að sökkva

5

Náttúran

Hvernig bárust kettir til Ameríku?

6

Náttúran

Af hverju eru lauf trjáa með mismunandi lögun?

Maðurinn

Göngutúr heldur heilanum heilbrigðum

Menning og saga

5 fornleifafundir sem raskað hafa sögu mannsins

Tækni

Allir vildu eiga pýramída

Maðurinn

Svo hættuleg er loftmengun fyrir lungun

Lifandi Saga

Af hvaða kynstofni var Kleópatra?

Lifandi Saga

Kitty var Kim Kardashian 18. aldar

Heilsa

Bakteríurnar þrífast vel í handklæðinu þínu

Lifandi Saga

Voru víkingarnir húðflúraðir?

Menning

Þess vegna verða konur þreyttar á (sumum) körlum

Náttúran

Í frysti frá dánarstund

Heilsa

Hinn týndi hlekkur milli krabbameins og mataræðis ef til vill fundinn

Heilsa

Vísindamenn: Miklir kostir þess að nota stigann frekar en lyftuna.

Af hverju eru lauf trjáa með mismunandi lögun?

Þegar ég skoða laufblöð trjáa tek ég eftir því hversu ólík þau eru í raun og veru. Er það tilviljun eða hefur lögun blaðsins hlutverk?

Náttúran

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is