Lifandi Saga

Fimm ástæður þess að nasistar flúðu til Suður-Ameríku

Við lok síðari heimsstyrjaldarinnar óttuðust háttsettir nasistar að þurfa að svara fyrir glæpi sína. Því voru margir þeirra með leynilegar flóttaáætlanir.

BIRT: 12/03/2024

Við lok síðari heimsstyrjaldarinnar voru nasistar í mikilli klípu. 9.000 þeirra reyndu að forðast dómstóla með því að flýja til Suður-Ameríku.

 

Argentína tók við flestum eða 5.000 nasistum en Brasilía, Chile og Bolivía tóku einnig opnum örmum á móti flýjandi þýskum stríðsglæpamönnum.

 

Þótt að margir þeirra hefðu verið fangaðir og þurft að standa reikningsskil gjörða sinna, tókst öðrum að hverfa inn í fjöldann og lifa nýju lífi með fölskum skilríkjum.

 

1. Fjöldi landflótta Þjóðverja í Suður-Ameríka

Húsin í mörgum argentískum bæjum bera svip af húsum Þjóðverja.

Tugþúsundir Þjóðverja fluttu á 19. öld til Suður-Ameríku.

 

Margir nýbúanna voru svonefndir volguþjóðverjar sem á 18. öld hafði verið boðið til Rússlands með sérstökum forréttindum.

 

Þegar slík forréttindi voru dregin til baka á síðari hluta 19. aldar fóru margir volguþjóðverjar einkum til Argentínu sem þýska keisaraveldið tengdist sterkum böndum.

 

Á árunum fram að síðari heimsstyrjöldinni safnaði þýski sendiherrann í Argentínu saman stórum kjarna nasista sem voru tilbúnir að hjálpa félögum sínum.

 

2. Vatíkanið hjálpaði stríðsglæpamönnum á flótta

Vatíkanið kom skjótt á flóttaleiðum fyrir nasista sem höfðu framið stríðsglæpi. Frá Þýskalandi (1) lá leiðin til Austurríkis (2) þar sem flóttamennirnir fengu húsaskjól í klaustrum. Á meðan lét Vatikanið (3) falsa pappíra sem gerði nasistum kleift að komast undan t.d. frá Genóva (4).

Valdamiklir menn innan kaþólsku kirkjunnar höfðu margir samúð með nasistum og hjálpuðu þeim á flóttanum.

 

Prestar með austurríska biskupinn Alois Hudal í fararbroddi skipulögðu flugferðir frá Þýskalandi en aðallega frá Genóva á Ítalíu.

 

Kirkjunnar menn útveguðu á leiðinni flóttamönnunum húsaskjól í klaustrum og létu falsa pappíra sem nasistar gátu síðan nýtt til að fá raunveruleg skjöl frá Rauða krossinum.

 

Meðal stríðsglæpamanna sem flúðu eftir þessari leið voru Adolf Eichmann og Joseph Mengele.

 

3. Tækniþekking veitti aðgang

Argentínska orrustuflugvélin Pulqui II var hönnuð af hinum þýska Kurt Tank og var í grunninn þróuð af Focke-Wulf verksmiðjunum.

Aukin verslun varð til þess að flest suður-amerísk lönd spjöruðu sig ágætlega í síðari heimsstyrjöldinni.

 

Löndin gátu þannig að stríði loknu fjárfest í m.a. hernaðartækni. Nauðsynlega þekkingu var að finna hjá þýskum vísindamönnum sem var boðið til Suður-Ameríku.

 

Meðal þeirra var flugverkfræðingurinn Kurt Tank sem á árunum 1931 til 1945 leiddi þróunardeild þýska flugvélaframleiðandans Focke-Wulf.

 

Tank var að stríði loknu ráðinn undir fölsku nafni hjá fremsta flugvélaframleiðanda Argentínu, núverandi FADEA.

 

4. Bragðarefir voru eftirsóttir

Skjöl sýna að CIA hélt hlífðarhendi yfir stríðsglæpamönnum nasista; m.a. leyndi CIA vitneskju um Adolf Eichmann sem að sögn var notaður sem uppljóstrari.

Þegar kalda stríðið tók við af heita stríðinu um miðja síðustu öld beindu bandarískar njósnastofnanir leitarljósinu að nasistum sem höfðu reynslu í ýmis konar lúalegum brögðum.

 

Nasistarnir voru ráðnir sem njósnarar eða til að herja á óvini BNA í Suður-Ameríku.

 

Meðal stríðsglæpamannanna var franski Gestapóforinginn Klaus Barbie.

 

Barbie settist að í Bolivíu, þar sem hann m.a. hjálpaði CIA að finna og drepa marxíska byltingarleiðtogann Che Guevara.

 

5. Fasismi var í tísku

Peron var kosinn vegna áætlunar hans sem m.a. gekk út á að iðnvæða Argentínu.

Margir í Suður-Ameríku höfðu ríka samúð með fasistum. Einkum var hið ítalska afbrigði Benito Mussolinis vinsælt.

 

Í Argentínu komst liðsforinginn Juan Peron til valda árið 1946. Peron þjónaði sem hernaðarráðgjafi á Ítalíu á fyrstu árum síðari heimsstyrjaldarinnar og við hann er kennd vinsæl hugmyndafræði fasisma sem er þekkt sem peronismi.

 

Peron hjálpaði, með aðstoð undirmanna sinna og rannsóknarlögreglu, mörgum nasistum við að flýja frá Þýskalandi til Argentínu, þar sem margir fengu störf í leyniþjónustu ríkisins.

Lestu meira um nasista í Suður-Ameríku

  • Gerald Steinacher: Nazis on the Run, Oxford, 2011
  • Neal Bascomb: Hunting Eichmann, Mariner Books, 2010

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: Else Christensen

Shutterstock, © PD-AR-Photo, Getty Images

Maðurinn

Munnvatnið er fullt af eitri

Maðurinn

Gæludýr koma í veg fyrir offitu og ofnæmi meðal barna

Maðurinn

Gæludýr koma í veg fyrir offitu og ofnæmi meðal barna

Náttúran

Hvernig bárust kettir til Ameríku?

Náttúran

Hvernig bárust kettir til Ameríku?

Heilsa

Læknar hafa grætt heilt auga í mann

Maðurinn

Nú geta vísindamenn ráðskast með drauma okkar

Tækni

140.000 veirutegundir hafa fundist í þarmaflórunni

NÝJASTA NÝTT

Náttúran

Krabbar hafa farið sömu ferðina 17 sinnum

Maðurinn

Er veganmatur óhollur börnum?

Náttúran

Risaeðlubeinagrind seld fyrir meira en sex milljarða króna á uppboði.

Alheimurinn

Fullt tungl 2024 – Hvenær er tunglið fullt?

Heilsa

Líkamleg snerting er mikilvæg milli föðurs og ungabarns

Maðurinn

Vísindamenn vara við langvarandi notkun á snuði

Lifandi Saga

Ísraelski vígamaðurinn: Vill lifa í friði með Palestínumönnum

Maðurinn

Er hægt að verða gráhærður á einni nóttu?

Heilsa

Hrotur geta verið vísbending um hjartasjúkdóm: Einn hópur er í sérstakri áhættu

Náttúran

Af hverju eru lauf trjáa með mismunandi lögun?

Náttúran

Krabbar hafa farið sömu ferðina 17 sinnum

Maðurinn

Er veganmatur óhollur börnum?

Náttúran

Risaeðlubeinagrind seld fyrir meira en sex milljarða króna á uppboði.

Alheimurinn

Fullt tungl 2024 – Hvenær er tunglið fullt?

Heilsa

Líkamleg snerting er mikilvæg milli föðurs og ungabarns

Maðurinn

Vísindamenn vara við langvarandi notkun á snuði

Lifandi Saga

Ísraelski vígamaðurinn: Vill lifa í friði með Palestínumönnum

Maðurinn

Er hægt að verða gráhærður á einni nóttu?

Heilsa

Hrotur geta verið vísbending um hjartasjúkdóm: Einn hópur er í sérstakri áhættu

Náttúran

Af hverju eru lauf trjáa með mismunandi lögun?

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Alheimurinn

Tvíburi Vetrarbrautarinnar finnst í útjaðri alheimsins

Alheimurinn

Tvíburi Vetrarbrautarinnar finnst í útjaðri alheimsins

Lifandi Saga

Hvers vegna klæddust fangar röndóttum búningum í gamla daga?

Lifandi Saga

Hvers vegna klæddust fangar röndóttum búningum í gamla daga?

Lifandi Saga

Af hverju er rússneskur bær í Noregi?

Jörðin

Leiða loftslagsbreytingar til fleiri jarðskjálfta?

Maðurinn

Heilsa okkar ræðst af blóðinu

Náttúran

Topp 5: Hvaða dýr stunda lengsta mökun?

Vinsælast

1

Alheimurinn

Fullt tungl 2024 – Hvenær er tunglið fullt?

2

Maðurinn

Vísindamenn vara við langvarandi notkun á snuði

3

Maðurinn

Er veganmatur óhollur börnum?

4

Heilsa

Líkamleg snerting er mikilvæg milli föðurs og ungabarns

5

Náttúran

Krabbar hafa farið sömu ferðina 17 sinnum

6

Náttúran

Risaeðlubeinagrind seld fyrir meira en sex milljarða króna á uppboði.

1

Alheimurinn

Fullt tungl 2024 – Hvenær er tunglið fullt?

2

Maðurinn

Er veganmatur óhollur börnum?

3

Heilsa

Líkamleg snerting er mikilvæg milli föðurs og ungabarns

4

Náttúran

Krabbar hafa farið sömu ferðina 17 sinnum

5

Náttúran

Risaeðlubeinagrind seld fyrir meira en sex milljarða króna á uppboði.

Lifandi Saga

BNA á barmi borgarastyrjaldar: Nasista-prestur vildi bylta lýðræðinu

Lifandi Saga

Bretar knúðu fram frjálsa verslun með fallbyssum

Lifandi Saga

Nasistaveiðar meðal óvina 

Lifandi Saga

Nasistar leituðu arísks menningarheims í Tíbet

Læknisfræði

Hversu gamalt er Viagra?

Maðurinn

Ný rannsókn: Áhrif framhjálds á konur koma á óvart

Maðurinn

Hve lengi hefur krabbamein hrjáð mannkynið?

Maðurinn

Við getum lifað án heilastofns

Náttúran

Vísindamenn kortleggja nú heimshöfin

Heilsa

41 næringarríkustu fæðutegundir jarðar

Menning og saga

Leynirými í 4.400 ára gömlum egypskum pýramída

Heilsa

Vísindamenn hafa fundið mikilvægan eiginleika sem er sameiginlegur öllum sem náð hafa 100 ára aldri.

Krabbar hafa farið sömu ferðina 17 sinnum

Krabbinn er sannkallaður brautryðjandi þegar kemur að því að leggja undir sig ný landsvæði.

Náttúran

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is