Maðurinn

Fimm mýtur um hárið: „Sköllóttir karlar framleiða meira testósterón“

Eru ljóskur heimskar og gerir streita fólk gráhært? Vísindamenn hafa skoðað gen, taugafrumur og hormón til að afhjúpa hvað er hæft í fimm útbreiddum mýtum um hár.

BIRT: 13/06/2022

MÝTA 1: ,,STREITA GERIR MANN GRÁHÆRÐAN"

Hárið breytir um lit vegna ofvirkra stofnfruma. 

 

Vísindamenn töldu lengi að skyndileg gránun hársins réðist einvörðungu af erfðaeiginleikum. Nýjar rannsóknir frá Harvardháskóla í BNA sýna hins vegar að streita getur leikið lykilhlutverk.

 

Við streituvaldandi aðstæður losar taugakerfið hormónið noradrenalín sem veldur ofvirkni í stofnfrumum í hársekkjum, kemur þeim til að breyta sér og færa sig annað þannig að hárið fær ekki melanín.

 

Án litarefnis verður hárið grátt. Nýjustu rannsóknir benda til að hárin geti fengið lit á ný ef streitan gengur yfir.

 

MÝTAN ER: SÖNN

 

MÝTA 2: ,,SKÖLLÓTTIR KARLAR FRAMLEIÐA MEIRA TESTÓSTERÓN

Testósterón binst við frumurnar í hársekkjum höfuðsins.

Þegar karlkynshormónin testósterón og dihydrotestósterón binda sig við hársekkina geta þeir rýrnað og misst tengsl við blóðrásina, þannig að hárin hætta að vaxa.

 

Það getur valdið skalla. Samt er ekkert tölfræðilegt samhengi milli skalla og testósterónmagns í karlmönnum.

 

Hármissirinn stafar því ekki af magni testósteróns heldur áhrifum þess á hársekkinn. Aftur á móti benti rannsóknin til að mikið testósterón í blóði gæti valdið skalla hjá konum.

 

MÝTAN ER: ÓSÖNN

 

MÝTA 3: ,,LJÓSKUR ERU HEIMSKAR"

Engin tölfræðitengsl eru milli hárlitar og greindar.

 

Ljóshærðar konur hafa iðulega orðið fórnarlömb misgáfulegra brandara sem byggjast á heimsku þeirra. Vísindin koma þessum svonefndu „ljóskum“ til bjargar.

 

Árið 2014 afhjúpuðu erfðafræðingar þá staðreynd að sú stökkbreyting í erfðamenginu sem veldur ljósu hári, hefur einungis áhrif á hársekkina en hefur alls engin áhrif á heilafrumur og þar með greind.

 

Árið 2016 tók bandarískur vísindamaður sér fyrir hendur víðtæka greiningu á samhenginu milli háralitar og greindarvísitölu hjá meira en 10.000 hvítum, bandarískum konum.

 

Niðurstöðurnar sýndu að meðaltalsgreindin var nánast alveg hin sama, hver sem háraliturinn var.

 

Meðalgreind ljóshærðra mældist 103,2, brúnhærðra 102,7, rauðhærðra 101,2 og svarthærðra 100,5.

 

MÝTAN ER: ÓSÖNN

 

MÝTA 4: ,, KONUR MISSA EKKI HÁRIÐ"

Eftir 45 ára aldur minnkar framleiðsla östrógens og það getur leitt til hártaps.

 

Hársekkir kvenna fara nákvæmlega sömu hringferð og hársekkir karla. Eftir langt vaxtarskeið, losnar hárið og fellur af áður en nýtt hár tekur að vaxa.

 

Rétt eins og hjá körlum losna kringum 50-150 höfuðhár á dag og í sumum tilvikum enn fleiri.

 

Til viðbótar fá sumar konur blettaskalla á svipaðan hátt og karlar. Það er líka algengt að hár kvenna þynnist á breytingaskeiðinu vegna minnkandi östrógens í blóði.

 

MÝTAN ER: ÓSÖNN

 

MÝTA 5: ,,HÁRIN VAXA HRAÐAR Á SUMRIN"

 

Árið 2014 leiddi kínversk rannsókn í ljós að höfuðhárin lengjast að meðaltali um 0,4 mm á dag yfir sumarið en aðeins um 0,375 mm á veturna.

 

Í sumarhitunum fækkum við hárum – rétt eins og mörg dýr með feld – og því eru óvenju margir hársekkir í hvíld á sumrin.

 

Þegar færri hársekkir eru virkir berst þeim meiri næring og þeir geta því aukið aðeins við vaxtarhraðann.

 

MÝTAN ER: SÖNN

 

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: Jonas Meldal

Jörðin

Hnattræn hlýnun veldur meiri ókyrrð í lofti

Lifandi Saga

Allir sötruðu þeir kaffi í Vínarborg árið 1913

Lifandi Saga

Allir sötruðu þeir kaffi í Vínarborg árið 1913

Tækni

Rafhlaða sem má innbyrða

Tækni

Rafhlaða sem má innbyrða

Lifandi Saga

Áhugamenn finna ótrúlega fjársjóði

Heilsa

Heilaboðin að baki langvinnum sársauka ráðin

Náttúran

Frostið skapar listaverk í náttúrunni

NÝJASTA NÝTT

Náttúran

Af hverju velta hundar sér í blautu rusli?

Maðurinn

Hversu margt tónlistarfólk þjáist af heyrnarskerðingu?

Læknisfræði

Hvenær byrjuðu læknar að nota eter?

Náttúran

Risavaxin sjávarskrímsli vakin til lífs slá öll met. 

Lifandi Saga

Frelsisstyttan átti að hrópa til borgaranna

Lifandi Saga

Ótrúlegur dagur í flugstjórnarklefanum: Flugmaðurinn sogaðist út um gluggann

Maðurinn

Mannfólkið hefur kysst í 4.500 ár

Lifandi Saga

Hvaða land hefur oftast farið í stríð?

Læknisfræði

Ný tækni græðir sár þrefalt hraðar

Alheimurinn

Nú eru tungl Satúrnusar 146

Náttúran

Af hverju velta hundar sér í blautu rusli?

Maðurinn

Hversu margt tónlistarfólk þjáist af heyrnarskerðingu?

Læknisfræði

Hvenær byrjuðu læknar að nota eter?

Náttúran

Risavaxin sjávarskrímsli vakin til lífs slá öll met. 

Lifandi Saga

Frelsisstyttan átti að hrópa til borgaranna

Lifandi Saga

Ótrúlegur dagur í flugstjórnarklefanum: Flugmaðurinn sogaðist út um gluggann

Maðurinn

Mannfólkið hefur kysst í 4.500 ár

Lifandi Saga

Hvaða land hefur oftast farið í stríð?

Læknisfræði

Ný tækni græðir sár þrefalt hraðar

Alheimurinn

Nú eru tungl Satúrnusar 146

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Náttúran

Nærri önnur hver dýrategund í hættu

Náttúran

Nærri önnur hver dýrategund í hættu

Náttúran

Hvað er þungt vatn?

Náttúran

Hvað er þungt vatn?

Lifandi Saga

Umdeilt starf dóttur nasista

Lifandi Saga

Sameinuðu þjóðirnar risu upp úr ösku seinni heimstyrjaldarinnar

Lifandi Saga

Hvenær hafa fiskikvótar leitt til stríðs? 

Maðurinn

Hvernig starfar minnið?

Vinsælast

1

Lifandi Saga

Ótrúlegur dagur í flugstjórnarklefanum: Flugmaðurinn sogaðist út um gluggann

2

Náttúran

Risavaxin sjávarskrímsli vakin til lífs slá öll met. 

3

Læknisfræði

D-vítamín ver gegn sjálfsofnæmissjúkdómum

4

Heilsa

Gull afhjúpar krabbamein

5

Lifandi Saga

Hvaða land hefur oftast farið í stríð?

6

Náttúran

Af hverju velta hundar sér í blautu rusli?

1

Lifandi Saga

Ótrúlegur dagur í flugstjórnarklefanum: Flugmaðurinn sogaðist út um gluggann

2

Náttúran

Risavaxin sjávarskrímsli vakin til lífs slá öll met. 

3

Heilsa

Gull afhjúpar krabbamein

4

Lifandi Saga

Hvaða land hefur oftast farið í stríð?

5

Náttúran

Af hverju velta hundar sér í blautu rusli?

6

Lifandi Saga

Allir sötruðu þeir kaffi í Vínarborg árið 1913

Menning

Hvers vegna hefur talan sjö svona töfrandi merkingu?

Heilsa

Er lausasölulyf þitt hrein lyfleysa? Fræðimenn efast

Náttúran

Hafa plöntur skilningarvit?

Alheimurinn

Svarthol rekið á flótta

Maðurinn

Verða konur hrukkóttari en karlar?

Jörðin

Sveiflur háloftastrauma gætu drekkt Skandinavíu

Lifandi Saga

Hvenær hættum við að nota brjóstmæður? 

Lifandi Saga

Agatha Christie hverfur sporlaust

Jörðin

Eldfjöll þöktu jörðina kvikasilfri

Lifandi Saga

Fyrsta bólusetningin vakti skelfingu meðal Breta

Jörðin

Fjallgöngumenn í lífsháska: Háskaför á Everest

Lifandi Saga

Hvernig voru skildir víkinga?

Af hverju velta hundar sér í blautu rusli?

Hundurinn minn veltir sér upp úr alls kyns rusli, olíu sem hellst hefur niður, fiskúrgangi eða dýraskít. Hver er ástæðan?

Náttúran

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.