Maðurinn

Geislar teikna upp líkamann í þrívídd

Unnt er að beita sífellt fullkomnari skimunartækni til að rannsaka innviði líkamans og nú er hægt að skoða taugabrautir og æðar í mjög miklum smáatriðum.

BIRT: 04/12/2022

Þegar Wilhelm Röntgen gegnumlýsti hönd og giftingarhring eiginkonu sinnar árið 1896, tók ferlið alls 90 mínútur. Í dag má gera slíkt hið sama á örfáum sekúndum. Núorðið er unnt að taka sneiðmyndir af öllum líkamanum, m.a. sjást slagæðar og höfuðkúpan nú miklu greinilegar en nokkru sinn fyrr.

Hágæði – Innra líf lungnanna kemur í ljós í sneiðmyndatöku.

Nákvæm sneiðmynd af heilbrigðum lungum. Myndin er tekin með röntgenlampa sem snýst og myndar þunnar sneiðmyndir af lungunum. Lesið er úr gögnunum í tölvu og þeim breytt í þrívíddarmyndir.

Ljósasýning – Röntgen gerir það að verkum að beinin lýsa.

Þegar röntgengeislar lenda á mannslíkamanum drekka bein, fita, vöðvar og aðrir vefir, geislana í sig að mismiklu leyti. Kalkið í beinunum drekkur geislana betur í sig en önnur líffæri og fyrir vikið eru beinin ljós á að líta á röntgenmyndum.

Heilinn í litum – Upplýstar vatnssameindir sýna taugakerfið.

Segulmæling á hreyfingum vatnssameindanna í vefnum getur umbreyst í litríkar ljósmyndir þegar beitt er taugabrautaskönnun (ens.: tractography). Litirnir sýna hreyfingar taugatrefjanna, blátt táknar hreyfingu upp og niður, grænt fram og til baka og rautt þversum.

Handaband – Ljós- og hljóðskönnun sýnir uppbyggingu æðanna.

Á myndinni til vinstri er að finna hefðbundna skönnun allra æðanna í hendinni, þar sem beitt er ljós- og hljóðbylgjum, því sem kallast ljóshljóðunarmyndun. Á myndinni hægra megin gefa litirnir til kynna þykkt æðanna. Þessi tækni gerir m.a. kleift að greina æðakölkun.

Hjartsláttur – Með segulómtæki er unnt að greina hættulega hjartasjúkdóma.

Skimun með segulmagni og útvarpsbylgjum (MRI) sýnir í þrívídd blóðstreymið til (blár og grænn litur) og frá (rauður og gulur litur) hjartanu. Því ljósari sem litirnir eru, þeim mun hraðar streymir blóðið. Með þessari tækni er unnt að greina hjartasjúkdóma miklu fyrr en áður.

Ljós á perunni – Geislavirk snefilefni leiða í ljós virkni heilans.

Í jáeindaskanna er heilinn lýstur upp með geislavirku snefilefni sem sprautað er inn í blóðrásina. Rautt og gult merkir mikla virkni en blátt og grænt litla. Þau svæði sem sjúkdómur herjar á fá á sig skærari lit en ella.

Þegar Wilhelm Röntgen gegnumlýsti hönd og giftingarhring eiginkonu sinnar árið 1896, tók ferlið alls 90 mínútur. Í dag má gera slíkt hið sama á örfáum sekúndum. Núorðið er unnt að taka sneiðmyndir af öllum líkamanum, m.a. sjást slagæðar og höfuðkúpan nú miklu greinilegar en nokkru sinn fyrr.

Hágæði – Innra líf lungnanna kemur í ljós í sneiðmyndatöku.

Nákvæm sneiðmynd af heilbrigðum lungum. Myndin er tekin með röntgenlampa sem snýst og myndar þunnar sneiðmyndir af lungunum. Lesið er úr gögnunum í tölvu og þeim breytt í þrívíddarmyndir.

Ljósasýning – Röntgen gerir það að verkum að beinin lýsa.

Þegar röntgengeislar lenda á mannslíkamanum drekka bein, fita, vöðvar og aðrir vefir, geislana í sig að mismiklu leyti. Kalkið í beinunum drekkur geislana betur í sig en önnur líffæri og fyrir vikið eru beinin ljós á að líta á röntgenmyndum.

Heilinn í litum – Upplýstar vatnssameindir sýna taugakerfið.

Segulmæling á hreyfingum vatnssameindanna í vefnum getur umbreyst í litríkar ljósmyndir þegar beitt er taugabrautaskönnun (ens.: tractography). Litirnir sýna hreyfingar taugatrefjanna, blátt táknar hreyfingu upp og niður, grænt fram og til baka og rautt þversum.

Handaband – Ljós- og hljóðskönnun sýnir uppbyggingu æðanna.

Á myndinni til vinstri er að finna hefðbundna skönnun allra æðanna í hendinni, þar sem beitt er ljós- og hljóðbylgjum, því sem kallast ljóshljóðunarmyndun. Á myndinni hægra megin gefa litirnir til kynna þykkt æðanna. Þessi tækni gerir m.a. kleift að greina æðakölkun.

Hjartsláttur – Með segulómtæki er unnt að greina hættulega hjartasjúkdóma.

Skimun með segulmagni og útvarpsbylgjum (MRI) sýnir í þrívídd blóðstreymið til (blár og grænn litur) og frá (rauður og gulur litur) hjartanu. Því ljósari sem litirnir eru, þeim mun hraðar streymir blóðið. Með þessari tækni er unnt að greina hjartasjúkdóma miklu fyrr en áður.

Ljós á perunni – Geislavirk snefilefni leiða í ljós virkni heilans.

Í jáeindaskanna er heilinn lýstur upp með geislavirku snefilefni sem sprautað er inn í blóðrásina. Rautt og gult merkir mikla virkni en blátt og grænt litla. Þau svæði sem sjúkdómur herjar á fá á sig skærari lit en ella.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: ANDREAS EBBESEN JENSEN

GE Healthcare/Interfoto/Imageselect,Siemens Healthcare GmbH,GE Healthcare,Yoshiaki Matsumoto,Arterys,CENTRE JEAN PERRIN/ISM/SCIENCE PHOTO LIBRARY

Lifandi Saga

Dans indíána orsakaði blóðbaðið við Wounded Knee

Heilsa

Rannsókn: Tæp skeiðfylli af þessari fitutegund daglega dregur úr hættu á heilabilun

Heilsa

Rannsókn: Tæp skeiðfylli af þessari fitutegund daglega dregur úr hættu á heilabilun

Maðurinn

Er hollt að gefa blóð?

Maðurinn

Er hollt að gefa blóð?

Maðurinn

Úmamí – fimmta frumbragðtegundin

Maðurinn

Eru fingraför óhjákvæmilega ólík?

Maðurinn

Frestar þú leiðinlegum verkefnum? Samkvæmt vísindamönnum er það slæm hugmynd

NÝJASTA NÝTT

Tækni

Bílar svífa á methraða eftir nýrri grænni hraðbraut

Lifandi Saga

10 slæmar hugmyndir: Enginn þorði að mæla gegn einræðisherrunum

Heilsa

Vísindamenn hafa svarið: Hvers vegna eiga sumir auðvelt með að þyngjast?

Lifandi Saga

Nasismi skýtur rótum í BNA: Flughrap afhjúpar spilltan þingmann

Lifandi Saga

Hvers vegna var kókaín í Coke?

Náttúran

Vísindamenn leiða í ljós: Hundar geta orðið afbrýðisamir

Heilsa

Þessi tegund þjálfunar getur dregið úr hættu á snemmbúnum dauðdaga um allt að 20%

Tækni

Ferðin að botni hafsins

Lifandi Saga

Hvernig urðu Hamas samtökin til?

Læknisfræði

Hvers vegna fáum við ofnæmi?

Tækni

Bílar svífa á methraða eftir nýrri grænni hraðbraut

Lifandi Saga

10 slæmar hugmyndir: Enginn þorði að mæla gegn einræðisherrunum

Heilsa

Vísindamenn hafa svarið: Hvers vegna eiga sumir auðvelt með að þyngjast?

Lifandi Saga

Nasismi skýtur rótum í BNA: Flughrap afhjúpar spilltan þingmann

Lifandi Saga

Hvers vegna var kókaín í Coke?

Náttúran

Vísindamenn leiða í ljós: Hundar geta orðið afbrýðisamir

Heilsa

Þessi tegund þjálfunar getur dregið úr hættu á snemmbúnum dauðdaga um allt að 20%

Tækni

Ferðin að botni hafsins

Lifandi Saga

Hvernig urðu Hamas samtökin til?

Læknisfræði

Hvers vegna fáum við ofnæmi?

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Maðurinn

Ný rannsókn: Áhrif framhjálds á konur koma á óvart

Maðurinn

Ný rannsókn: Áhrif framhjálds á konur koma á óvart

Maðurinn

Hve lengi hefur krabbamein hrjáð mannkynið?

Maðurinn

Hve lengi hefur krabbamein hrjáð mannkynið?

Maðurinn

Við getum lifað án heilastofns

Náttúran

Vísindamenn kortleggja nú heimshöfin

Heilsa

41 næringarríkustu fæðutegundir jarðar

Menning og saga

Leynirými í 4.400 ára gömlum egypskum pýramída

Vinsælast

1

Náttúran

Vísindamenn leiða í ljós: Hundar geta orðið afbrýðisamir

2

Heilsa

Þessi tegund þjálfunar getur dregið úr hættu á snemmbúnum dauðdaga um allt að 20%

3

Læknisfræði

Hvers vegna fáum við ofnæmi?

4

Tækni

Ferðin að botni hafsins

5

Maðurinn

Lamaður maður gengur fyrir eigin hugarafli

6

Lifandi Saga

Hvers vegna var kókaín í Coke?

1

Náttúran

Vísindamenn leiða í ljós: Hundar geta orðið afbrýðisamir

2

Heilsa

Þessi tegund þjálfunar getur dregið úr hættu á snemmbúnum dauðdaga um allt að 20%

3

Tækni

Ferðin að botni hafsins

4

Lifandi Saga

Hvers vegna var kókaín í Coke?

5

Heilsa

Vísindamenn hafa svarið: Hvers vegna eiga sumir auðvelt með að þyngjast?

6

Lifandi Saga

Hvernig urðu Hamas samtökin til?

Lifandi Saga

Belgía biður Kongó afsökunar – með tönn

Lifandi Saga

Af hvaða kynstofni var Kleópatra?

Lifandi Saga

Kitty var Kim Kardashian 18. aldar

Heilsa

Bakteríurnar þrífast vel í handklæðinu þínu

Alheimurinn

Hvað er andefni?

Maðurinn

Þess vegna tekur ástarsorg svona mikið á okkur

Maðurinn

Heilann þyrstir í fitu

Maðurinn

Er það skaðlegt að plokka nefhárin?

Lifandi Saga

Hve lengi höfum við fengið sumarfrí?

Jörðin

Vísindamenn greina vaxtarverki: Fæðuhringur eldfjallsins

Maðurinn

Ást er eintóm efnafræði

Náttúran

Hjarta steypireyðar slær bara tvisvar á mínútu

Bílar svífa á methraða eftir nýrri grænni hraðbraut

Vísindamenn hyggjast byggja nýja hraðbraut sem getur fengið bíla til að svífa af stað á allt að 1.000 km/klst. – og á sama tíma flytja loftslagsvænt vetni og rafmagn fyrir grænt orkunet framtíðar. Tæknin er þegar til staðar.

Tækni

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is