Náttúran

Geta hvalir gleypt fólk?

Bandarískur kafari hélt því fram fyrir skemmstu að hvalur hefði gleypt sig – en geta hvalir raunverulega gleypt fólk? Og getur fólk lifað það af að lenda í maga hvals?

BIRT: 24/11/2022

 

Árið 2021 staðhæfði bandarískir humarkafari að hnúfubakur hefði gleypt sig og síðan spýtt sér út aftur.

 

Þessi furðulega frétt vakti mikla athygli í fjölmiðlum en geta hvalir í raun réttri gleypt fólk?

 

Hvalir geta veitt fólk í skoltinn á sér

Hvalir í heimshöfunum skiptast í tvo undirættbálka, en þeir eru:

 

  • Skíðishvalir
  • Tannhvalir

Enski sjómaðurinn James Bartley er sagður hafa fundist lifandi í kviðarholinu á búrhveli árið 1891, en búrhveli eru tannhvalir. Hins vegar flokkast hnúfubakurinn, sem spýtti bandaríska kafaranum út úr sér, sem skíðishvalur.

 

Búrhvelið er eina hvalategundin sem er með nægilega stórt vélinda til að gleypa mennska veru. Hins vegar myndi manvera sú fljótt vera mulin í spað, kæfð og tærð með sýru.

 

Skíðishvalir leggja aðallega sér til munns svif eða ljósátu – örsmá krabbadýr sem minna á rækjur – með því að fylla ginið af óheyrilegu magni sjávar og sía það svo út í gegnum langar, hreyfanlegar plötur, sem kallast skíði.

 

Vélinda hvalsins getur einungis þanist út þannig að þvermálið nemi 30 til 38 cm, sem er engan veginn nógu stórt op fyrir fullvaxinn einstakling.

 

Ef sagan reynist vera sönn hlýtur hnúfubakurinn úti fyrir ströndu Bandaríkjanna að hafa spýtt kafaranum út úr sér þegar sjórinn var að síast í gegnum skíði hans.

 

Þannig étur hnúfubakurinn

Hnúfubakurinn fær fæðuna með því að sía út úr skoltinum óheyrilegt magn sjávar.

 

Hvalurinn gleypir sjó

Neðri kjálki hvalsins opnast upp í 90 gráður og gleypir í sig sjó sem er sneisafullur af svifi og ljósátu. Hnúfubakurinn gleypir iðulega 20.000 lítra sjávar í einni munnfylli.

Kjafturinn lokast

Hvalurinn lokar efri kjálkanum niður þannig að skíðin mynda lokað rými sem svif og ljósáta synda um í.

Hvalurinn síar út sjóinn

Vöðvar í maga hvalsins virkjast, ásamt tungunni, og þannig myndast gríðarlegur kraftur sem þvingar sjóinn út milli skíðanna, en fæðan verður eftir í skoltinum.

 

Tannhvalir eru á hinn bóginn með stærra vélinda en skíðishvalir, því þeir geta lagt sér til munns stærri bráð. Stærsti tannhvalurinn, búrhvelið, gleypir iðulega margra metra risakolkrabba og gæti fyrir vikið hæglega gleypt fólk.

 

Að öðru leyti stenst lygasagan um Englendinginn James Bartley ekki skoðun. Líkt og við á um kýr hafa búrhveli yfir að ráða mörgum mögum, sem hver gegnir sínu einstaka hlutverki.

 

Fyrsti maginn samanstendur t.d. af níðsterkum vöðvaveggjum sem mylja fæðuna, sökum þess að hvalir eru ekki færir um að tyggja. Næsti magi brýtur síðan fæðuna niður og meltir hana með sýrum og ensímum.

 

Slíka meðhöndlun gæti engin mennsk vera lifað af.

 

LESTU EINNIG

Jörðin

Vísindamenn greina vaxtarverki: Fæðuhringur eldfjallsins

Maðurinn

Ást er eintóm efnafræði

Maðurinn

Ást er eintóm efnafræði

Náttúran

Hjarta steypireyðar slær bara tvisvar á mínútu

Náttúran

Hjarta steypireyðar slær bara tvisvar á mínútu

Maðurinn

Hvaða blóðflokkur er sjaldgæfastur?

Lifandi Saga

Gestapo: Leynilögregla Hitlers olli skelfingu í Evrópu

Lifandi Saga

Getur Rússland orðið uppiskroppa með hermenn? 

NÝJASTA NÝTT

Lifandi Saga

Robert the Bruce var hinn sanni Braveheart Skotanna

Maðurinn

Samfélagsmiðlar ógna samkenndinni

Heilsa

Breytingarnar á líkamsþyngd geta leitt í ljós hættu á heilabilun

Náttúran

8 uppfinningar sem þú getur þakkað Einstein fyrir

Náttúran

Að klóna risaeðlur: Er hægt að vekja risaeðlur til lífsins?

Maðurinn

Sársauki – Hvað er sársauki?

Alheimurinn

Hvað er andefni?

Maðurinn

Þess vegna tekur ástarsorg svona mikið á okkur

Maðurinn

Heilann þyrstir í fitu

Maðurinn

Er það skaðlegt að plokka nefhárin?

Lifandi Saga

Robert the Bruce var hinn sanni Braveheart Skotanna

Maðurinn

Samfélagsmiðlar ógna samkenndinni

Heilsa

Breytingarnar á líkamsþyngd geta leitt í ljós hættu á heilabilun

Náttúran

8 uppfinningar sem þú getur þakkað Einstein fyrir

Náttúran

Að klóna risaeðlur: Er hægt að vekja risaeðlur til lífsins?

Maðurinn

Sársauki – Hvað er sársauki?

Alheimurinn

Hvað er andefni?

Maðurinn

Þess vegna tekur ástarsorg svona mikið á okkur

Maðurinn

Heilann þyrstir í fitu

Maðurinn

Er það skaðlegt að plokka nefhárin?

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Náttúran

Þrisvar til tunglsins og til baka aftur

Náttúran

Þrisvar til tunglsins og til baka aftur

Alheimurinn

Fullt tungl 2024 – Hvenær er tunglið fullt?

Alheimurinn

Fullt tungl 2024 – Hvenær er tunglið fullt?

Jörðin

Hversu mikið menga leikföng?

Maðurinn

Af hverju þessi ást á áfengi?

Heilsa

Er hægt að sofa of mikið?

Lifandi Saga

Hver fann upp á „kalda stríðinu“?

Vinsælast

1

Maðurinn

Einvígið: Er rafmagnstannbursti betri en venjulegur?

2

Alheimurinn

Fullt tungl 2024 – Hvenær er tunglið fullt?

3

Heilsa

Breytingarnar á líkamsþyngd geta leitt í ljós hættu á heilabilun

4

Maðurinn

Þess vegna tekur ástarsorg svona mikið á okkur

5

Maðurinn

Heilann þyrstir í fitu

6

Maðurinn

Hvaða blóðflokkur er sjaldgæfastur?

1

Maðurinn

Einvígið: Er rafmagnstannbursti betri en venjulegur?

2

Heilsa

Breytingarnar á líkamsþyngd geta leitt í ljós hættu á heilabilun

3

Maðurinn

Þess vegna tekur ástarsorg svona mikið á okkur

4

Maðurinn

Heilann þyrstir í fitu

5

Maðurinn

Hvaða blóðflokkur er sjaldgæfastur?

6

Jörðin

Vísindamenn greina vaxtarverki: Fæðuhringur eldfjallsins

Maðurinn

Hvernig grær brotið bein?

Maðurinn

Öfgar persónuleikans: Úthverfur eða innrænn persónuleiki

Alheimurinn

Hvað verður um orkuna frá sólarljósinu? 

Lifandi Saga

Hvað gerðu blikksmiðir fyrr á tímum? 

Tækni

Dulkóðaður gjaldmiðill: 7 atriði sem þú ættir að vita um rafmynt 

Menning

Af hverju fengu inúítar ekki skyrbjúg?

Lifandi Saga

Fjórir kvillar sem bóluefni hafa knésett

Menning og saga

Frumstæð manntegund jarðsetti hina látnu

Maðurinn

Vísindamenn endurnýja hárvöxt á músum

Lifandi Saga

Nanjing harmleikurinn verri en hin versta martröð

Maðurinn

3 ókostir við greind

Jörðin

Ný NASA-flugvél á að minnka losun í flugi

Robert the Bruce var hinn sanni Braveheart Skotanna

Í Hollywood-myndinni Braveheart svíkur Robert the Bruce málstað Skota og færir Englendingum William Wallace á silfurfati til grimmilegrar aftöku. Í veruleikanum var þessi skúrkur þó hetja Skota. Þótt frelsisbarátta Skota kostaði bræður hans lífið og systur hans enduðu bak við lás og slá, gafst hinn raunverulegi Braveheart aldrei upp.

Lifandi Saga

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.