Læknisfræði

Hættuleg veira notuð gegn krabba

Bandarískir vísindamenn hafa afhjúpað hvernig zíkaveiran ræðst á stofnfrumur í heila fósturs og það getur leitt af sér nýjar baráttuaðferðir gegn ólæknandi heilakrabba.

BIRT: 11/05/2023

Zíkaveiran hefur alvarleg áhrif á þróun heilans á fósturstigi og börn fæðast með alltof lítinn heila.

 

Veiran ræðst á taugastofnfrumur í heilanum sem þar með ná ekki að mynda eðlilegan fjölda heilafrumna. En einmitt þetta kynni að mega nýta á jákvæðan hátt á öðru sviði.

 

Zíkaveiran gæti ráðist á krabbafrumur í heila

Vísindamenn hjá Kaliforníuháskóla í BNA vilja nota veiruna sem vopn gegn illvígri gerð heilakrabbameins sem reynst hefur erfitt að meðhöndla.

Sex prósent þeirra barna sem smitast af zíkaveirunni á fósturstigi eru afmynduð, yfirleitt með svokallað dverghöfuð.

Krabbameinsgerðin kallast „glíoblastom“ og það einkennir hana að breyta heilafrumum í eins konar stofnfrumur sem síðan fjölga sér hömlulaust og mynda æxli mjög hratt.

 

Sjúklingar sem greinast með þennan sjúkdóm eru yfirleitt látnir innan 20 mánaða.

 

Veiran 

Fyrri tilraunir höfðu sýnt að zíkaveiran er fær um að ráðast gegn krabbastofnfrumum en ekki hvernig það gerist. Þetta hafa bandarísku vísindamennirnir nú skýrt.

 

Kjósa frekar krabbafrumur

Á yfirborði zíkaveiru eru sérstök prótín sem passa við tilteknar sameindir á stofnfrumunum, rétt eins og lykill í skrá og þetta gerir veirunni kleift að komast inn í frumuna.

Zíkaveiran opnar krabbafrumu með tveimur lyklum.

Á veirunni eru tvö prótín sem passa við viðtaka á stofnfrumum heilans. Þegar stofnfruma verður krabbafruma fjölgar hún viðtökum af báðum gerðum og veiran á því auðveldara með að komast inn. Þetta þýðir jafnframt að heilbrigðar frumur sleppa.

Veiran hefur lykla

Zíkaveiran er með tvö prótín á yfirborði og þau passa í viðtaka á stofnfrumum í heilanum.

Heilbrigðar frumur sleppa

Á heilbrigðu frumunum eru aðeins fáir viðtakar af annarri gerðinni og veiran á því bágt með að hitta á réttan stað.

Krabbafruman fórnarlamb

Á krabbafrumunni er mikið af báðum viðtökunum og hún er því mun auðveldari bráð fyrir veiruna.

Veiran eyðir æxlinu

Veiran fjölgar sér í krabbafrumunni og drepur hana. Nýjar veirur eru nú tilbúnar að ráðast inn í aðrar krabbafrumur.

Vísindamennirnir rannsökuðu skrána „avB5“ og hún reyndist gerð úr tveimur viðtökum, „av“ og „B5“.

 

Zíkaveiran þarf að tengjast báðum viðtökunum til að komast inn.

 

Von um betri meðferð

Í rannsóknastofu könnuðu vísindamennirnir hæfni veirunnar til að komast inn í annars vegar heilbrigðar stofnfrumur og hins vegar krabbastofnfrumur og þá kom í ljós að veirunni gekk betur að komast inn í krabbafrumurnar.

 

Ástæðan er sú að á krabbastofnfrumum er mikið af báðum viðtökunum, av og B5 en á heilbrigðum stofnfrumum eru av-viðtakarnir algengir en B5-viðtakar mun færri.

 

Uppgötvunin vekur vonir um að zíkaveiruna megi mögulega aðlaga þannig að hún nýtist gegn krabbafrumunum án þess að ráðast á heilbrigðar frumur.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: Jens Matthiesen

Shutterstock

Alheimurinn

Er jörðin kúla?

Maðurinn

Táningar eru forritaðir til að hætta að hlusta á það sem mamma segir

Maðurinn

Táningar eru forritaðir til að hætta að hlusta á það sem mamma segir

Tækni

Einvígi: Hvort krefst minni orku –einfalt uppvask eða uppþvottavél?

Tækni

Einvígi: Hvort krefst minni orku –einfalt uppvask eða uppþvottavél?

Menning og saga

Frjálslyndar konur Egyptalands hneyksluðu alla

Maðurinn

Rautt ljós getur leitt af sér betri sjón

Jörðin

Parísarsamkomulagið dautt: Það sýður upp úr hnettinum

NÝJASTA NÝTT

Maðurinn

Hvers vegna eru vöðvarnir aumir tveimur dögum eftir æfingu?

Maðurinn

Líffærin hafa mjög náið samstarf

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

Lifandi Saga

Miðaldir voru ekki myrkar

Lifandi Saga

Humar var hundafæða

Heilsa

Vísindamenn finna óvænt samband milli tannholdsbólgu og tiltekins sjúkdóms

Náttúran

Hvernig er móteitur gert?

Læknisfræði

Pasteur bjargaði heiminum frá hundaæði

Lifandi Saga

Áður en til fangelsisrefsingar kom hljóðaði dómurinn upp á: Kvalir og niðurlægingu

Lifandi Saga

Hver lagði eld að Róm?

Maðurinn

Hvers vegna eru vöðvarnir aumir tveimur dögum eftir æfingu?

Maðurinn

Líffærin hafa mjög náið samstarf

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

Lifandi Saga

Miðaldir voru ekki myrkar

Lifandi Saga

Humar var hundafæða

Heilsa

Vísindamenn finna óvænt samband milli tannholdsbólgu og tiltekins sjúkdóms

Náttúran

Hvernig er móteitur gert?

Læknisfræði

Pasteur bjargaði heiminum frá hundaæði

Lifandi Saga

Áður en til fangelsisrefsingar kom hljóðaði dómurinn upp á: Kvalir og niðurlægingu

Lifandi Saga

Hver lagði eld að Róm?

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Lifandi Saga

Grimmsævintýri: Bönnuð börnum

Lifandi Saga

Grimmsævintýri: Bönnuð börnum

Heilsa

Blóðflokkur þinn kann að hafa áhrif á hvort þú færð heilablóðfall snemma á lífsleiðinni

Heilsa

Blóðflokkur þinn kann að hafa áhrif á hvort þú færð heilablóðfall snemma á lífsleiðinni

Lifandi Saga

Víkingarnir voru kynþokkafullir kvennabósar

Lifandi Saga

Úkraínska og rússneska – hver er munurinn?

Maðurinn

Svona mikið vatn ættir þú að drekka á dag

Náttúran

Fólk fer oft ekki rétt að köttunum sínum

Vinsælast

1

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

2

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

3

Maðurinn

Hvers vegna eru vöðvarnir aumir tveimur dögum eftir æfingu?

4

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

5

Maðurinn

Rautt ljós getur leitt af sér betri sjón

6

Maðurinn

Líffærin hafa mjög náið samstarf

1

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

2

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

3

Maðurinn

Hvers vegna eru vöðvarnir aumir tveimur dögum eftir æfingu?

4

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

5

Maðurinn

Líffærin hafa mjög náið samstarf

6

Lifandi Saga

Áður en til fangelsisrefsingar kom hljóðaði dómurinn upp á: Kvalir og niðurlægingu

Náttúran

Af hverju velta hundar sér í blautu rusli?

Maðurinn

Hversu margt tónlistarfólk þjáist af heyrnarskerðingu?

Læknisfræði

Hvenær byrjuðu læknar að nota eter?

Náttúran

Risavaxin sjávarskrímsli vakin til lífs slá öll met. 

Náttúran

Greindustu hundarnir og þeir heimskustu

Lifandi Saga

Þýsku kjarneðlisfræðingarnir voru hikandi: Bomba Hitlers

Læknisfræði

Uppréttur eða liggjandi? Hvernig á að fá sem mest út úr pillunum þínum

Náttúran

Hvað er glertæring?

Maðurinn

Þarmabakteríurnar  lækka líkamshitann

Heilsa

Lífsnauðsynlegt næringarefni sem lítið er vitað um

Maðurinn

Krullað hár kælir höfuðið

Tækni

Hvernig virkar C14-greining?

Hvers vegna eru vöðvarnir aumir tveimur dögum eftir æfingu?

Ég tók verulega á því í ræktinni í fyrradag og núna tveimur dögum síðar eru vöðvarnir stífir og aumir. Hvers vegna finn ég meira fyrir vöðvunum í dag en strax eftir æfinguna?

Maðurinn

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is