Lifandi Saga

Hraðkúrs í sögu: Hver var Maó ZeDong?

„Völd vaxa fram úr byssuhlaupum,“ sagði Maó ZeDong. En hver var hann eiginlega? Hér er margvíslegan fróðleik að finna um Maó – sem tekur litla stund að lesa.

BIRT: 08/10/2023

Maó ZeDong: Æviágrip

Fæddur í Shaoshan í Kína

 

Námsferill: Grunnskóli, einkum nám í sígildum kínverskum bókmenntum. Auk þess menntaður kennari.

 

Störf: Skæruliðaforingi, flokksleiðtogi og æðsti maður Kína.

 

Helstu verk: Rauða kverið, samantekt á pólitískum vangaveltum og hugsjónum Maós, sem var m.a. deilt út til allra hermanna.

 

Hjúskaparstaða: Maó kvæntist fjórum sinnum og eignaðist alls tíu börn.

3 hápunktar í lífi hans

  • Maó var sonur auðugs bónda. Hann fékk því að mennta sig og las t.d. sígildar kínverskar bókmenntir.

 

  • Maó kvæntist 27 ára gamall kennaradótturinni Yang Kaihui. Ólíkt flestum öðrum hjónaböndum á þessum tíma í Kína byggði sambandið á gagnkvæmum kærleika þeirra, en var ekki stofnað til að efla stöðu foreldranna.

 

  • Sem skæruliðaforingi barðist Maó og byltingarher hans til valda árið 1949 í borgarastríði sem geisaði í Kína. Síðar varð hann leiðtogi Alþýðulýðveldisins Kína.

 

…og einn lágpunktur
  • Hugmyndafræði Maós misheppnaðist hrapalega. Ein herferð hans sem var ætlað að efla iðnað leiddi af sér mikla vinnuþrælkun og útbreidda hungurssneyð. Milljónir manna létu lífið.

Helstu hugmyndir Maós

Breytingar krefjast ofbeldis!
Kínverskt samfélag einkennist af gömlum hefðum og er leitt af fámennri yfirstétt.

 

Þessu verður að breyta. Alþýðan á að stjórna landinu. Þegar ríkjandi stétt neitar að leggja af forréttindi sín, þá verða byltingarsinnar að grípa til ofbeldis.

 

Völd vaxa fram úr byssuhlaupum, sagði Maó.

 

Öreigar skapa byltinguna

Þjóðir jarðar skiptast í þrjá heima. Stórveldin BNA og Sovíetríkin er í þeim fyrsta, meðan Evrópa, Kanada og Japan mynda annan heim. Önnur lönd heims eru í þeim þriðja.

 

Fátækt og veikburða ríkisstjórnir gera þessi lönd móttækileg fyrir byltingum.

 

Með tímanum munu uppreisnir breiðast út til annarra heima, og allar  þjóðir heims mun á endanum innleiða maóisma.

 

Alþýðan þarf á endurmenntun að halda
Kenningar Maós greina sig frá öðrum gerðum kommúnisma með því að líta á bændur – en ekki verkamenn – sem helsta drifkraft byltingarinnar.

 

Bændur áttu að setja af land- og verksmiðjueigendur, og fara fremstir í flokki við að koma á nýju Kína í anda Maós.

LESTU EINNIG

Ólíkt öðrum kommúnistum leit Maó ekki á byltinguna sem lokamarkmið. Þvert á móti.

 

Þjóðin er njörvuð niður í gömlum hefðum og því þarf önnur bylting að fylgja þeirri fyrstu. Maó nefndi hana menningarbyltinguna.

 

Nýja byltingin felur í sér að endurmennta þarf þjóðina til að úr verði nýtir borgarar. Það á einkum við um yfirstéttina og menntamenn, sem á að senda út á akrana til að starfa eins og bændur.

 

Þessi endurmenntun var knúin áfram með miklum aga og miskunnarleysi. Þeir Kínverjar sem andmæltu þessu voru barðir, pyntaðir eða einfaldlega drepnir.

 

Sagnfræðingar telja að allt að 70 milljónir hafi látið lífið á þeim 27 árum sem Maó ríkti yfir Kína.

Borgin Yan´an í hjarta Kína var eitt helsta athvarf Maós og byltingarliða hans á árunum 1937 til 1948.

Maó hafði áhrif á hugmyndir

… vestrænna ungmenna, sem hrifust af kenningum hans upp úr 1960.

 

Slagorð Maós um uppreisn gegn gömlum hefðum hittu í mark hjá uppreisnargjörnu menntafólki á Vesturlöndum og fóru margir til Kína til að nema fræði hans.

 

Öllu færri vita að

…Maó var ekki aðeins stórreykingarmaður, heldur lét hann framleiða eigin sígarettumerki, sem nefndist Zhongnanahai.

 

Formaðurinn var alræmdur fyrir andfýlu vegna reykinga, en ef einhver vogaði sér að gagnrýna þennan slæma ávana, hafði Maó svör á reiðum höndum.

 

„Að reykja er góð æfing í draga djúpt andann“, var viðkvæði kínverska leiðtogans.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: Else Christensen

Shutterstock,© iamsnyg.com & info@tour-beijing.com

Tækni

Einvígi: Hvort krefst minni orku –einfalt uppvask eða uppþvottavél?

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

Maðurinn

Valda börn hraðari öldrun foreldranna?

Maðurinn

Valda börn hraðari öldrun foreldranna?

Jörðin

Parísarsamkomulagið dautt: Það sýður upp úr hnettinum

Lifandi Saga

Hafnarborg í Texas lyftist upp um fimm metra 

Lifandi Saga

Grimmsævintýri: Bönnuð börnum

NÝJASTA NÝTT

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

Lifandi Saga

Miðaldir voru ekki myrkar

Lifandi Saga

Humar var hundafæða

Heilsa

Vísindamenn finna óvænt samband milli tannholdsbólgu og tiltekins sjúkdóms

Náttúran

Hvernig er móteitur gert?

Læknisfræði

Pasteur bjargaði heiminum frá hundaæði

Lifandi Saga

Áður en til fangelsisrefsingar kom hljóðaði dómurinn upp á: Kvalir og niðurlægingu

Lifandi Saga

Hver lagði eld að Róm?

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

Alheimurinn

Er jörðin kúla?

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

Lifandi Saga

Miðaldir voru ekki myrkar

Lifandi Saga

Humar var hundafæða

Heilsa

Vísindamenn finna óvænt samband milli tannholdsbólgu og tiltekins sjúkdóms

Náttúran

Hvernig er móteitur gert?

Læknisfræði

Pasteur bjargaði heiminum frá hundaæði

Lifandi Saga

Áður en til fangelsisrefsingar kom hljóðaði dómurinn upp á: Kvalir og niðurlægingu

Lifandi Saga

Hver lagði eld að Róm?

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

Alheimurinn

Er jörðin kúla?

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Lifandi Saga

Víkingarnir voru kynþokkafullir kvennabósar

Lifandi Saga

Víkingarnir voru kynþokkafullir kvennabósar

Lifandi Saga

Úkraínska og rússneska – hver er munurinn?

Lifandi Saga

Úkraínska og rússneska – hver er munurinn?

Maðurinn

Svona mikið vatn ættir þú að drekka á dag

Náttúran

Fólk fer oft ekki rétt að köttunum sínum

Maðurinn

Af hverju borðum við ekki gras?

Náttúran

Af hverju velta hundar sér í blautu rusli?

Vinsælast

1

Heilsa

Blóðflokkur þinn kann að hafa áhrif á hvort þú færð heilablóðfall snemma á lífsleiðinni

2

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

3

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

4

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

5

Maðurinn

Rautt ljós getur leitt af sér betri sjón

6

Lifandi Saga

Áður en til fangelsisrefsingar kom hljóðaði dómurinn upp á: Kvalir og niðurlægingu

1

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

2

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

3

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

4

Maðurinn

Rautt ljós getur leitt af sér betri sjón

5

Lifandi Saga

Áður en til fangelsisrefsingar kom hljóðaði dómurinn upp á: Kvalir og niðurlægingu

6

Maðurinn

Af hverju eru karlar líkamlega sterkari en konur?

Læknisfræði

Hvenær byrjuðu læknar að nota eter?

Náttúran

Risavaxin sjávarskrímsli vakin til lífs slá öll met. 

Lifandi Saga

Frelsisstyttan átti að hrópa til borgaranna

Lifandi Saga

Ótrúlegur dagur í flugstjórnarklefanum: Flugmaðurinn sogaðist út um gluggann

Læknisfræði

Uppréttur eða liggjandi? Hvernig á að fá sem mest út úr pillunum þínum

Náttúran

Hvað er glertæring?

Maðurinn

Þarmabakteríurnar  lækka líkamshitann

Heilsa

Lífsnauðsynlegt næringarefni sem lítið er vitað um

Maðurinn

Krullað hár kælir höfuðið

Tækni

Hvernig virkar C14-greining?

Tækni

Framtíðin séð í baksýnisspegli 

Menning og saga

Ólíkar þjóðir í Evrópu á ísöld

Hvaða dýr er hættulegast allra?

Mörg dýr geta verið hættuleg okkur mönnunum, en hvaða dýr deyðir flesta?

Náttúran

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is