Lifandi Saga

Hraðkúrs í sögu: Hver var Maó ZeDong?

„Völd vaxa fram úr byssuhlaupum,“ sagði Maó ZeDong. En hver var hann eiginlega? Hér er margvíslegan fróðleik að finna um Maó – sem tekur litla stund að lesa.

BIRT: 08/10/2023

Maó ZeDong: Æviágrip

Fæddur í Shaoshan í Kína

 

Námsferill: Grunnskóli, einkum nám í sígildum kínverskum bókmenntum. Auk þess menntaður kennari.

 

Störf: Skæruliðaforingi, flokksleiðtogi og æðsti maður Kína.

 

Helstu verk: Rauða kverið, samantekt á pólitískum vangaveltum og hugsjónum Maós, sem var m.a. deilt út til allra hermanna.

 

Hjúskaparstaða: Maó kvæntist fjórum sinnum og eignaðist alls tíu börn.

3 hápunktar í lífi hans

  • Maó var sonur auðugs bónda. Hann fékk því að mennta sig og las t.d. sígildar kínverskar bókmenntir.

 

  • Maó kvæntist 27 ára gamall kennaradótturinni Yang Kaihui. Ólíkt flestum öðrum hjónaböndum á þessum tíma í Kína byggði sambandið á gagnkvæmum kærleika þeirra, en var ekki stofnað til að efla stöðu foreldranna.

 

  • Sem skæruliðaforingi barðist Maó og byltingarher hans til valda árið 1949 í borgarastríði sem geisaði í Kína. Síðar varð hann leiðtogi Alþýðulýðveldisins Kína.

 

…og einn lágpunktur
  • Hugmyndafræði Maós misheppnaðist hrapalega. Ein herferð hans sem var ætlað að efla iðnað leiddi af sér mikla vinnuþrælkun og útbreidda hungurssneyð. Milljónir manna létu lífið.

Helstu hugmyndir Maós

Breytingar krefjast ofbeldis!
Kínverskt samfélag einkennist af gömlum hefðum og er leitt af fámennri yfirstétt.

 

Þessu verður að breyta. Alþýðan á að stjórna landinu. Þegar ríkjandi stétt neitar að leggja af forréttindi sín, þá verða byltingarsinnar að grípa til ofbeldis.

 

Völd vaxa fram úr byssuhlaupum, sagði Maó.

 

Öreigar skapa byltinguna

Þjóðir jarðar skiptast í þrjá heima. Stórveldin BNA og Sovíetríkin er í þeim fyrsta, meðan Evrópa, Kanada og Japan mynda annan heim. Önnur lönd heims eru í þeim þriðja.

 

Fátækt og veikburða ríkisstjórnir gera þessi lönd móttækileg fyrir byltingum.

 

Með tímanum munu uppreisnir breiðast út til annarra heima, og allar  þjóðir heims mun á endanum innleiða maóisma.

 

Alþýðan þarf á endurmenntun að halda
Kenningar Maós greina sig frá öðrum gerðum kommúnisma með því að líta á bændur – en ekki verkamenn – sem helsta drifkraft byltingarinnar.

 

Bændur áttu að setja af land- og verksmiðjueigendur, og fara fremstir í flokki við að koma á nýju Kína í anda Maós.

LESTU EINNIG

Ólíkt öðrum kommúnistum leit Maó ekki á byltinguna sem lokamarkmið. Þvert á móti.

 

Þjóðin er njörvuð niður í gömlum hefðum og því þarf önnur bylting að fylgja þeirri fyrstu. Maó nefndi hana menningarbyltinguna.

 

Nýja byltingin felur í sér að endurmennta þarf þjóðina til að úr verði nýtir borgarar. Það á einkum við um yfirstéttina og menntamenn, sem á að senda út á akrana til að starfa eins og bændur.

 

Þessi endurmenntun var knúin áfram með miklum aga og miskunnarleysi. Þeir Kínverjar sem andmæltu þessu voru barðir, pyntaðir eða einfaldlega drepnir.

 

Sagnfræðingar telja að allt að 70 milljónir hafi látið lífið á þeim 27 árum sem Maó ríkti yfir Kína.

Borgin Yan´an í hjarta Kína var eitt helsta athvarf Maós og byltingarliða hans á árunum 1937 til 1948.

Maó hafði áhrif á hugmyndir

… vestrænna ungmenna, sem hrifust af kenningum hans upp úr 1960.

 

Slagorð Maós um uppreisn gegn gömlum hefðum hittu í mark hjá uppreisnargjörnu menntafólki á Vesturlöndum og fóru margir til Kína til að nema fræði hans.

 

Öllu færri vita að

…Maó var ekki aðeins stórreykingarmaður, heldur lét hann framleiða eigin sígarettumerki, sem nefndist Zhongnanahai.

 

Formaðurinn var alræmdur fyrir andfýlu vegna reykinga, en ef einhver vogaði sér að gagnrýna þennan slæma ávana, hafði Maó svör á reiðum höndum.

 

„Að reykja er góð æfing í draga djúpt andann“, var viðkvæði kínverska leiðtogans.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: Else Christensen

Shutterstock,© iamsnyg.com & info@tour-beijing.com

Maðurinn

Kornabörn þekkja móðurmálið sitt

Alheimurinn

Tvíburi Vetrarbrautarinnar finnst í útjaðri alheimsins

Alheimurinn

Tvíburi Vetrarbrautarinnar finnst í útjaðri alheimsins

Lifandi Saga

Hvers vegna klæddust fangar röndóttum búningum í gamla daga?

Lifandi Saga

Hvers vegna klæddust fangar röndóttum búningum í gamla daga?

Náttúran

Topp 5: Hvaða dýr stunda lengsta mökun?

Lifandi Saga

Sósíaldarwinistarnir lýstu yfir stríði gegn fátækum

Lifandi Saga

BNA á barmi borgarastyrjaldar: Nasista-prestur vildi bylta lýðræðinu

NÝJASTA NÝTT

Náttúran

Af hverju eru lauf trjáa með mismunandi lögun?

Jörðin

99 stórborgir eru að sökkva

Maðurinn

Munnvatnið er fullt af eitri

Maðurinn

Gæludýr koma í veg fyrir offitu og ofnæmi meðal barna

Náttúran

Hvernig bárust kettir til Ameríku?

Heilsa

Er mikið um kyrrsetu hjá þér í vinnunni? Þá getur kaffi lengt líf þitt samkvæmt stórri rannsókn.

Heilsa

Lækning gegn útbreiddum meltingartruflunum finnst í flestum eldhúsum.

Náttúran

Jörðin eftir manninn: Svona munu leifar siðmenningar okkar hverfa

Heilsa

Læknar hafa grætt heilt auga í mann

Maðurinn

Nú geta vísindamenn ráðskast með drauma okkar

Náttúran

Af hverju eru lauf trjáa með mismunandi lögun?

Jörðin

99 stórborgir eru að sökkva

Maðurinn

Munnvatnið er fullt af eitri

Maðurinn

Gæludýr koma í veg fyrir offitu og ofnæmi meðal barna

Náttúran

Hvernig bárust kettir til Ameríku?

Heilsa

Er mikið um kyrrsetu hjá þér í vinnunni? Þá getur kaffi lengt líf þitt samkvæmt stórri rannsókn.

Heilsa

Lækning gegn útbreiddum meltingartruflunum finnst í flestum eldhúsum.

Náttúran

Jörðin eftir manninn: Svona munu leifar siðmenningar okkar hverfa

Heilsa

Læknar hafa grætt heilt auga í mann

Maðurinn

Nú geta vísindamenn ráðskast með drauma okkar

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Lifandi Saga

Nasistaveiðar meðal óvina 

Lifandi Saga

Nasistaveiðar meðal óvina 

Lifandi Saga

Nasistar leituðu arísks menningarheims í Tíbet

Lifandi Saga

Nasistar leituðu arísks menningarheims í Tíbet

Glæpir

Newton upprætti peningafölsun í Englandi

Lifandi Saga

5 ástæður þess að BNA er einungis með tvo flokka 

Lifandi Saga

Hvers vegna hættu karlar að ganga með hatt?

Lifandi Saga

Versti óvinur skógareldanna

Vinsælast

1

Heilsa

Lækning gegn útbreiddum meltingartruflunum finnst í flestum eldhúsum.

2

Maðurinn

Gæludýr koma í veg fyrir offitu og ofnæmi meðal barna

3

Maðurinn

Munnvatnið er fullt af eitri

4

Heilsa

Er mikið um kyrrsetu hjá þér í vinnunni? Þá getur kaffi lengt líf þitt samkvæmt stórri rannsókn.

5

Náttúran

Jörðin eftir manninn: Svona munu leifar siðmenningar okkar hverfa

6

Jörðin

99 stórborgir eru að sökkva

1

Maðurinn

Gæludýr koma í veg fyrir offitu og ofnæmi meðal barna

2

Maðurinn

Munnvatnið er fullt af eitri

3

Heilsa

Er mikið um kyrrsetu hjá þér í vinnunni? Þá getur kaffi lengt líf þitt samkvæmt stórri rannsókn.

4

Jörðin

99 stórborgir eru að sökkva

5

Náttúran

Hvernig bárust kettir til Ameríku?

6

Náttúran

Af hverju eru lauf trjáa með mismunandi lögun?

Maðurinn

Göngutúr heldur heilanum heilbrigðum

Menning og saga

5 fornleifafundir sem raskað hafa sögu mannsins

Tækni

Allir vildu eiga pýramída

Maðurinn

Svo hættuleg er loftmengun fyrir lungun

Lifandi Saga

Af hvaða kynstofni var Kleópatra?

Lifandi Saga

Kitty var Kim Kardashian 18. aldar

Heilsa

Bakteríurnar þrífast vel í handklæðinu þínu

Lifandi Saga

Voru víkingarnir húðflúraðir?

Menning

Þess vegna verða konur þreyttar á (sumum) körlum

Náttúran

Í frysti frá dánarstund

Heilsa

Hinn týndi hlekkur milli krabbameins og mataræðis ef til vill fundinn

Heilsa

Vísindamenn: Miklir kostir þess að nota stigann frekar en lyftuna.

Af hverju eru lauf trjáa með mismunandi lögun?

Þegar ég skoða laufblöð trjáa tek ég eftir því hversu ólík þau eru í raun og veru. Er það tilviljun eða hefur lögun blaðsins hlutverk?

Náttúran

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is