Náttúran

Hvað ef … gos verður í Yellowstone?

Hvers konar eldgoss mætti vænta ef ofureldstöðin undir Yellowstone-þjóðgarðinum tæki að gjósa? Hvaða áhrif hefði það á Bandaríkin og aðra hluta hnattarins?

BIRT: 22/01/2023

Þrisvar sinnum á síðustu 2,1 milljón árum hefur orðið gos í ofureldstöðinni undir bandaríska þjóðgarðinum Yellowstone og í hvert sinn hefur það skilið eftir sig mikil spor.

 

Ef þarna verður aftur gos á næstunni, hefur það áhrif á allan heiminn.

 

Glóandi hraun, aska og eitraðar gastegundir myndu streyma um Montana, Idaho og Wyoming en vikri og ösku rigna yfir afganginn af Bandaríkjunum.

 

Myrkur og kuldi á jörðinni

Dagana eftir ofurgos breiðist hraun út um stór svæði. Jafnframt berast aska og brennisteinn með vindum um háloftin og lækka hitastig á öllum hnettinum.

1. Hraun gæti eytt ríkjum

Á svokölluðu dauðasvæði mun hraun og glóandi gas og aska eyðileggja stór landsvæði. Greiningar á fyrri gosum sýna að hraunið eitt og sér þakti um 340 ferkílómetra svæði.

2. Ösku rignir yfir Bandaríkin

Í nærliggjandi borgum, t.d. Salt Lake City myndar askan metraþykkt lag. Jafnvel New York-ríki á austurströndinni verður fyrir öskufalli sem eyðileggur uppskeru og kemst í lungu fólks.

3. Hnötturinn verður dimmur og kaldur

Út í gufuhvolfið streyma 1.000 rúmmetrar af ösku sem breyta loftslaginu. Geislar sólar eiga erfiðara með að ná í gegn og hitastig lækkar því á heimsvísu.

Askan veldur miklum skaða á húsum og matjurtum ásamt sköddun á lungum þeirra sem anda henni að sér.

 

3.000 km breitt öskuský myrkvar himinninn

Ofureldstöðvar geta losað meira en 1.000 rúmkílómetra af gosefnum og öskukornin berast upp í 30-50 km hæð, tvisvar til fimm sinnum upp yfir flughæð háfleygra farþegaþotna. Þarna upp myndast gríðarlegt öskuský, a.m.k. 3.000 kílómetrar í þvermál.

 

Greiningar á fyrri ofureldgosum sýna að askan dreifist yfir tugi þúsunda ferkílómetra.

LESTU EINNIG

Hið mikla öskuský myrkvar himininn um allan hnöttinn. Jafnframt hefur brennisteinssýra frá gosinu kælandi áhrif með því að endurkasta sólargeislum. Skortur á sólskini leiðir af sér uppskerubrest og hungursneyð í stórum heimshlutum.

 

Hætta á slíku gosi er afar lítil

Til allrar lukku gýs trúlega ekki í Yellowstone á næstunni. Að einungis skuli hafa orðið þar þrjú gos á 2,1 milljón ára sýnir að slíkur atburður er afar sjaldgæfur.

 

Síðasta gos var fyrir 640.000 árum og það tæmdi kvikuhólfin sem nú er hægt og sígandi að bætast í aftur.

 

Vísindamenn meta ástandið þannig að ekki séu nema 0,1% líkur til að ofurgos verði í Yellowstone á 21. öldinni.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: JONAS MELDAL

© Shutterstock, © Shutterstock & Lotte Fredslund, © Shutterstock & Lotte Fredslund, © Shutterstock & Lotte Fredslund

Jörðin

Hnattræn hlýnun veldur meiri ókyrrð í lofti

Lifandi Saga

Allir sötruðu þeir kaffi í Vínarborg árið 1913

Lifandi Saga

Allir sötruðu þeir kaffi í Vínarborg árið 1913

Tækni

Rafhlaða sem má innbyrða

Tækni

Rafhlaða sem má innbyrða

Lifandi Saga

Áhugamenn finna ótrúlega fjársjóði

Heilsa

Heilaboðin að baki langvinnum sársauka ráðin

Náttúran

Frostið skapar listaverk í náttúrunni

NÝJASTA NÝTT

Náttúran

Af hverju velta hundar sér í blautu rusli?

Maðurinn

Hversu margt tónlistarfólk þjáist af heyrnarskerðingu?

Læknisfræði

Hvenær byrjuðu læknar að nota eter?

Náttúran

Risavaxin sjávarskrímsli vakin til lífs slá öll met. 

Lifandi Saga

Frelsisstyttan átti að hrópa til borgaranna

Lifandi Saga

Ótrúlegur dagur í flugstjórnarklefanum: Flugmaðurinn sogaðist út um gluggann

Maðurinn

Mannfólkið hefur kysst í 4.500 ár

Lifandi Saga

Hvaða land hefur oftast farið í stríð?

Læknisfræði

Ný tækni græðir sár þrefalt hraðar

Alheimurinn

Nú eru tungl Satúrnusar 146

Náttúran

Af hverju velta hundar sér í blautu rusli?

Maðurinn

Hversu margt tónlistarfólk þjáist af heyrnarskerðingu?

Læknisfræði

Hvenær byrjuðu læknar að nota eter?

Náttúran

Risavaxin sjávarskrímsli vakin til lífs slá öll met. 

Lifandi Saga

Frelsisstyttan átti að hrópa til borgaranna

Lifandi Saga

Ótrúlegur dagur í flugstjórnarklefanum: Flugmaðurinn sogaðist út um gluggann

Maðurinn

Mannfólkið hefur kysst í 4.500 ár

Lifandi Saga

Hvaða land hefur oftast farið í stríð?

Læknisfræði

Ný tækni græðir sár þrefalt hraðar

Alheimurinn

Nú eru tungl Satúrnusar 146

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Náttúran

Nærri önnur hver dýrategund í hættu

Náttúran

Nærri önnur hver dýrategund í hættu

Náttúran

Hvað er þungt vatn?

Náttúran

Hvað er þungt vatn?

Lifandi Saga

Umdeilt starf dóttur nasista

Lifandi Saga

Sameinuðu þjóðirnar risu upp úr ösku seinni heimstyrjaldarinnar

Lifandi Saga

Hvenær hafa fiskikvótar leitt til stríðs? 

Maðurinn

Hvernig starfar minnið?

Vinsælast

1

Lifandi Saga

Ótrúlegur dagur í flugstjórnarklefanum: Flugmaðurinn sogaðist út um gluggann

2

Náttúran

Risavaxin sjávarskrímsli vakin til lífs slá öll met. 

3

Læknisfræði

D-vítamín ver gegn sjálfsofnæmissjúkdómum

4

Heilsa

Gull afhjúpar krabbamein

5

Lifandi Saga

Hvaða land hefur oftast farið í stríð?

6

Náttúran

Af hverju velta hundar sér í blautu rusli?

1

Lifandi Saga

Ótrúlegur dagur í flugstjórnarklefanum: Flugmaðurinn sogaðist út um gluggann

2

Náttúran

Risavaxin sjávarskrímsli vakin til lífs slá öll met. 

3

Heilsa

Gull afhjúpar krabbamein

4

Lifandi Saga

Hvaða land hefur oftast farið í stríð?

5

Náttúran

Af hverju velta hundar sér í blautu rusli?

6

Lifandi Saga

Allir sötruðu þeir kaffi í Vínarborg árið 1913

Menning

Hvers vegna hefur talan sjö svona töfrandi merkingu?

Heilsa

Er lausasölulyf þitt hrein lyfleysa? Fræðimenn efast

Náttúran

Hafa plöntur skilningarvit?

Alheimurinn

Svarthol rekið á flótta

Maðurinn

Verða konur hrukkóttari en karlar?

Jörðin

Sveiflur háloftastrauma gætu drekkt Skandinavíu

Lifandi Saga

Hvenær hættum við að nota brjóstmæður? 

Lifandi Saga

Agatha Christie hverfur sporlaust

Jörðin

Eldfjöll þöktu jörðina kvikasilfri

Lifandi Saga

Fyrsta bólusetningin vakti skelfingu meðal Breta

Jörðin

Fjallgöngumenn í lífsháska: Háskaför á Everest

Lifandi Saga

Hvernig voru skildir víkinga?

Af hverju velta hundar sér í blautu rusli?

Hundurinn minn veltir sér upp úr alls kyns rusli, olíu sem hellst hefur niður, fiskúrgangi eða dýraskít. Hver er ástæðan?

Náttúran

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.