Maðurinn

Hvað verður um líkamann eftir jarðarförina?

Hversu hratt fer niðurbrot líkamans af stað eftir dauðann? Hvaða líkamshlutar breytast fyrst og hve langt líður þar til ekkert er eftir nema beinin?

BIRT: 04/04/2024

Strax hálftíma eftir andlát birtast fyrstu sjáanlegu einkennin, svokallaðir líkblettir sem eru fjólubláleitir flekkir á húðinni.

 

Blettirnir stafa af því að blóðrásin hefur stöðvast og blóðið sígur til þeirra hluta líksins sem snúa niður og litarefni blóðsins, hemóglóbínið, þrengir sér þar út í vefi.

 

Vöðvar stífna og slakna svo aftur

Þremur til fjórum tímum eftir andlátið taka vöðvarnir að stífna. Þetta kallast stirðnun og stafar af því að vöðvunum berst ekki lengur orka. Stirðnunin hverfur eftir fáeina sólarhringa, þegar rotnun hefst fyrir alvöru.

Aðeins beinin verða eftir

Mjúkir líkamsvefir hverfa fljótt fyrir tilverknað örvera eftir að líkið er komið í gröfina. Beinin geta hins vegar haldið sér í mjög langan tíma.

1. Húðliturinn breytist

Saur baktería litar húðina grænleita. Á örfáum dögum verður húðin líka gljúpari og lausari í sér.

2. Kviðurinn þenst út

Bakteríur brjóta niður mjúka vefi og við það losnar gas á borð við metan og ammoníak. Fyrir bragðið þenst kviðarholið.

3. Lirfur éta af líkinu

Eftir 2-3 vikur vegur líkið aðeins 10-20% af upphaflegri vigt – bæði vegna uppgufunar vatns og af því að lirfur og bakteríur nærast á vefjunum.

4. Beinin verða eftir

Bein er erfitt að brjóta niður og í kalkríkum jarðvegi getur tekið hundruð eða jafnvel mörg þúsund ár að leysa þau upp.

Aðeins beinin verða eftir

Mjúkir líkamsvefir hverfa fljótt fyrir tilverknað örvera eftir að líkið er komið í gröfina. Beinin geta hins vegar haldið sér í mjög langan tíma.

1. Húðliturinn breytist

Saur baktería litar húðina grænleita. Á örfáum dögum verður húðin líka gljúpari og lausari í sér.

2. Kviðurinn þenst út

Bakteríur brjóta niður mjúka vefi og við það losnar gas á borð við metan og ammoníak. Fyrir bragðið þenst kviðarholið.

3. Lirfur éta af líkinu

Eftir 2-3 vikur vegur líkið aðeins 10-20% af upphaflegri vigt – bæði vegna uppgufunar vatns og af því að lirfur og bakteríur nærast á vefjunum.

4. Beinin verða eftir

Bein er erfitt að brjóta niður og í kalkríkum jarðvegi getur tekið hundruð eða jafnvel mörg þúsund ár að leysa þau upp.

Þegar líkið hefur verið jarðsett og er ekki lengur í kæli, rotnar það á mun meiri hraða. Bakteríur taka nú að éta líkið innan frá. Við bætast ormar og lirfur og sem líka nærast á líkinu.

 

Líkaminn léttist

Jafnframt gufar vatn upp úr líkinu og það léttist þess vegna. Eftir tvær til þrjár vikur eru innyfli og vöðvar að mestu horfin og á þessu stigi vegur líkið ekki nema 10-20% af upphaflegri þyngd.

 

Eftir þrjá til fjóra mánuði er rotnuninni lokið og ekkert eftir nema beinin. Það fer svo eftir jarðvegi en oft líða margar aldir þar til beinin eru uppleyst að fullu.

 

Kalk í jarðvegi skiptir hér höfuðmáli: Sé jörðin kalksnauð brotna beinin tiltölulega hratt niður en í kalkríkum jarðvegi geta þau varðveist árþúsundum saman.

Tollundmaðurinn er mýrarlík sem ekki hefur rotnað vegna þess að það hefur legið í mjög súrum jarðvegi.

Niðurbrot líkamans er líka háð öðrum umhverfisþáttum. Sé umhverfið mjög þurrt getur líkið þornað og orðið að náttúrulegri múmíu og í mjög súrum jarðvegi getur það varðveist eins og hin vel þekktu mýralík.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: Ritstjórn

Shutterstock, Claus Lunau

Heilsa

41 næringarríkustu fæðutegundir jarðar

Menning og saga

Leynirými í 4.400 ára gömlum egypskum pýramída

Menning og saga

Leynirými í 4.400 ára gömlum egypskum pýramída

Heilsa

Vísindamenn hafa fundið mikilvægan eiginleika sem er sameiginlegur öllum sem náð hafa 100 ára aldri.

Heilsa

Vísindamenn hafa fundið mikilvægan eiginleika sem er sameiginlegur öllum sem náð hafa 100 ára aldri.

Heilsa

Bakteríurnar þrífast vel í handklæðinu þínu

Lifandi Saga

Voru víkingarnir húðflúraðir?

Menning

Þess vegna verða konur þreyttar á (sumum) körlum

NÝJASTA NÝTT

Tækni

Vandamál sem gat orðið aðkallandi

Maðurinn

Efnaskiptin eru stöðug frá 20 til 60 ára aldurs

Maðurinn

Er siðblindingi á vinnustaðnum þínum?

Maðurinn

Úmamí – fimmta frumbragðtegundin

Maðurinn

Eru fingraför óhjákvæmilega ólík?

Maðurinn

Frestar þú leiðinlegum verkefnum? Samkvæmt vísindamönnum er það slæm hugmynd

Læknisfræði

Hversu gamalt er Viagra?

Maðurinn

Ný rannsókn: Áhrif framhjálds á konur koma á óvart

Maðurinn

Hve lengi hefur krabbamein hrjáð mannkynið?

Maðurinn

Við getum lifað án heilastofns

Tækni

Vandamál sem gat orðið aðkallandi

Maðurinn

Efnaskiptin eru stöðug frá 20 til 60 ára aldurs

Maðurinn

Er siðblindingi á vinnustaðnum þínum?

Maðurinn

Úmamí – fimmta frumbragðtegundin

Maðurinn

Eru fingraför óhjákvæmilega ólík?

Maðurinn

Frestar þú leiðinlegum verkefnum? Samkvæmt vísindamönnum er það slæm hugmynd

Læknisfræði

Hversu gamalt er Viagra?

Maðurinn

Ný rannsókn: Áhrif framhjálds á konur koma á óvart

Maðurinn

Hve lengi hefur krabbamein hrjáð mannkynið?

Maðurinn

Við getum lifað án heilastofns

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Heilsa

Hinn týndi hlekkur milli krabbameins og mataræðis ef til vill fundinn

Heilsa

Hinn týndi hlekkur milli krabbameins og mataræðis ef til vill fundinn

Heilsa

Vísindamenn: Miklir kostir þess að nota stigann frekar en lyftuna.

Heilsa

Vísindamenn: Miklir kostir þess að nota stigann frekar en lyftuna.

Spurningar og svör

Er ekki bara hægt að lyfta Títanic upp á yfirborðið?

Lifandi Saga

60 aðalsmenn drukknuðu í skít

Náttúran

Skógareldar geisa um gjörvallan hnöttinn

Alheimurinn

Hin dulda hlið tunglsins

Vinsælast

1

Maðurinn

Ný rannsókn: Áhrif framhjálds á konur koma á óvart

2

Heilsa

41 næringarríkustu fæðutegundir jarðar

3

Heilsa

Vísindamenn hafa fundið mikilvægan eiginleika sem er sameiginlegur öllum sem náð hafa 100 ára aldri.

4

Maðurinn

Er siðblindingi á vinnustaðnum þínum?

5

Maðurinn

Hve lengi hefur krabbamein hrjáð mannkynið?

6

Maðurinn

Úmamí – fimmta frumbragðtegundin

1

Maðurinn

Ný rannsókn: Áhrif framhjálds á konur koma á óvart

2

Heilsa

41 næringarríkustu fæðutegundir jarðar

3

Maðurinn

Er siðblindingi á vinnustaðnum þínum?

4

Maðurinn

Hve lengi hefur krabbamein hrjáð mannkynið?

5

Maðurinn

Úmamí – fimmta frumbragðtegundin

6

Maðurinn

Við getum lifað án heilastofns

Náttúran

Taumhald á gróðureldum: Skógareldar

Lifandi Saga

7 óviðeigandi brandarar frá fornöld

Alheimurinn

Slær öll met:  Brúnn dvergur er heitari en sólin

Lifandi Saga

Hve fjölmennir eru rússnesku minnihlutahóparnir í Austur-Evrópu?

Lifandi Saga

Kjarnorkubrjálæðingar kalda stríðstímans

Náttúran

Þrisvar til tunglsins og til baka aftur

Alheimurinn

Fullt tungl 2024 – Hvenær er tunglið fullt?

Jörðin

Hversu mikið menga leikföng?

Maðurinn

Af hverju þessi ást á áfengi?

Heilsa

Er hægt að sofa of mikið?

Lifandi Saga

Hver fann upp á „kalda stríðinu“?

Maðurinn

Síðbúnar kvöldmáltíðir gera þig þyngri og svangari

Vandamál sem gat orðið aðkallandi

Á miðöldum gerði fólk þarfir sínar á götum úti og kastaði innihaldi næturgagnsins út um glugga. Betri lausnir litu smám saman dagsins ljós og m.a. vatnssalerni, salernispappír og klósettsetur áttu eftir að breytu ýmsu.

Tækni

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is