Lifandi Saga

Hve langan tíma tók munkana að afrita eina bók?

Áður en prentvélin var fundin upp voru bækur afritaðar með því að skrifa upp textann í munkaklaustrum. Þetta var umfangsmikið verk og því aðeins þeir ríku sem höfðu efni á bókunum.

BIRT: 11/07/2023

Áður en prentvélin var fundin upp voru bækur afritaðar með því að skrifa upp textann.

 

Þetta var umfangsmikið verk og munkar voru sérstaklega þjálfaðir til þess. Þeir voru að störfum meðan dagsljóss naut við í svonefndu scripotorium – skrifstofu klaustranna – þar sem þeir rituðu upp texta bókanna.

 

En munkarnir þurftu að gera margt annað eins og að klippa til bókfellið, blanda blekið, binda bækurnar saman og gera kápur.

 

Að lokum voru bækurnar sendar til munka sem voru sérhæfðir í að skreyta upphafsstafi – og að endingu til myndskreytara.

 

Það réðist af mörgum þáttum hve langan tíma tók munkana að afrita eina bók, m.a. af innihaldi og lengd bókar.

 

Oft bar við að munkarnir þurftu að afrita tungumál sem þeir skildu ekki til hlítar – t.d. forngrísku og hebresku – og skriftin þurfti að vera einsleit.

 

Tvær bækur á ári

Þetta var því afar tímafrek handavinna sem gat tekið marga mánuði.

 

Þumalputtareglan var sú að einn munkur gæti afritað tvær bækur á ári.

 

Sérstakar bækur eins og Biblían voru vandmeðfarnari og þurfti allt að 15 mánaða vinnu í að afrita hana. Fyrir vikið voru slík handrit einungis á færi efnuðustu manna.

 

Eftir að prentvélin kom til sögunnar um 1440 urðu bækur umtalsvert ódýrari. Meðan einn munkur gat afritað um þrjár til fjórar blaðsíður á dag, gat prentvélin prentað út meira en 3.000 blaðsíður.

Allt að 40 munkar lögðu nótt við nýtan dag við afritun bóka í stórum klaustrum.

 

Munkarnir voru undir miklu álagi að rita villulausan texta en rannsóknir hafa sýnt að miðaldabækur eru oft löðrandi í villum. T.d. slepptu munkar oft mörgum línum þegar þeir voru að skrifa upp bækur á tungumáli sem þeir ekki skildu

 

Spássíurnar voru oft nýttar til að kvarta. Munkarnir sem strituðu daglangt, þjáðust oft af bakverkjum og þurrki í augum, skrifuðu t.d.: „Mér er skítkalt“ og „Æ, bakverkirnir“ á spássíuna. Einn munkur var harla glaður við verklok: „Nú er ég búinn að afrita allt – í guðanna bænum skenkið mér drykk“.

 

Pennarnir voru gerðir úr m.a. málmi og fjöðrum fugla. Málmpennar gáfu þunna og nákvæma línu. Það var hægt að ydda pennana eftir þörfum hvers og eins.

 

Bókfellið var gert úr dýrahúðum sem voru sútaðar og strekktar. Stundum þurfti skinn af mörg hundruð dýrum í eina bók. Til að tryggja að gæðin væru sem mest héldu stærri klaustur eigin búfénað.

 

LESTU EINNIG

Jörðin

Hnattræn hlýnun veldur meiri ókyrrð í lofti

Lifandi Saga

Allir sötruðu þeir kaffi í Vínarborg árið 1913

Lifandi Saga

Allir sötruðu þeir kaffi í Vínarborg árið 1913

Tækni

Rafhlaða sem má innbyrða

Tækni

Rafhlaða sem má innbyrða

Lifandi Saga

Áhugamenn finna ótrúlega fjársjóði

Heilsa

Heilaboðin að baki langvinnum sársauka ráðin

Náttúran

Frostið skapar listaverk í náttúrunni

NÝJASTA NÝTT

Náttúran

Af hverju velta hundar sér í blautu rusli?

Maðurinn

Hversu margt tónlistarfólk þjáist af heyrnarskerðingu?

Læknisfræði

Hvenær byrjuðu læknar að nota eter?

Náttúran

Risavaxin sjávarskrímsli vakin til lífs slá öll met. 

Lifandi Saga

Frelsisstyttan átti að hrópa til borgaranna

Lifandi Saga

Ótrúlegur dagur í flugstjórnarklefanum: Flugmaðurinn sogaðist út um gluggann

Maðurinn

Mannfólkið hefur kysst í 4.500 ár

Lifandi Saga

Hvaða land hefur oftast farið í stríð?

Læknisfræði

Ný tækni græðir sár þrefalt hraðar

Alheimurinn

Nú eru tungl Satúrnusar 146

Náttúran

Af hverju velta hundar sér í blautu rusli?

Maðurinn

Hversu margt tónlistarfólk þjáist af heyrnarskerðingu?

Læknisfræði

Hvenær byrjuðu læknar að nota eter?

Náttúran

Risavaxin sjávarskrímsli vakin til lífs slá öll met. 

Lifandi Saga

Frelsisstyttan átti að hrópa til borgaranna

Lifandi Saga

Ótrúlegur dagur í flugstjórnarklefanum: Flugmaðurinn sogaðist út um gluggann

Maðurinn

Mannfólkið hefur kysst í 4.500 ár

Lifandi Saga

Hvaða land hefur oftast farið í stríð?

Læknisfræði

Ný tækni græðir sár þrefalt hraðar

Alheimurinn

Nú eru tungl Satúrnusar 146

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Náttúran

Nærri önnur hver dýrategund í hættu

Náttúran

Nærri önnur hver dýrategund í hættu

Náttúran

Hvað er þungt vatn?

Náttúran

Hvað er þungt vatn?

Lifandi Saga

Umdeilt starf dóttur nasista

Lifandi Saga

Sameinuðu þjóðirnar risu upp úr ösku seinni heimstyrjaldarinnar

Lifandi Saga

Hvenær hafa fiskikvótar leitt til stríðs? 

Maðurinn

Hvernig starfar minnið?

Vinsælast

1

Lifandi Saga

Ótrúlegur dagur í flugstjórnarklefanum: Flugmaðurinn sogaðist út um gluggann

2

Náttúran

Risavaxin sjávarskrímsli vakin til lífs slá öll met. 

3

Læknisfræði

D-vítamín ver gegn sjálfsofnæmissjúkdómum

4

Heilsa

Gull afhjúpar krabbamein

5

Lifandi Saga

Hvaða land hefur oftast farið í stríð?

6

Náttúran

Af hverju velta hundar sér í blautu rusli?

1

Lifandi Saga

Ótrúlegur dagur í flugstjórnarklefanum: Flugmaðurinn sogaðist út um gluggann

2

Náttúran

Risavaxin sjávarskrímsli vakin til lífs slá öll met. 

3

Heilsa

Gull afhjúpar krabbamein

4

Lifandi Saga

Hvaða land hefur oftast farið í stríð?

5

Náttúran

Af hverju velta hundar sér í blautu rusli?

6

Lifandi Saga

Allir sötruðu þeir kaffi í Vínarborg árið 1913

Menning

Hvers vegna hefur talan sjö svona töfrandi merkingu?

Heilsa

Er lausasölulyf þitt hrein lyfleysa? Fræðimenn efast

Náttúran

Hafa plöntur skilningarvit?

Alheimurinn

Svarthol rekið á flótta

Maðurinn

Verða konur hrukkóttari en karlar?

Jörðin

Sveiflur háloftastrauma gætu drekkt Skandinavíu

Lifandi Saga

Hvenær hættum við að nota brjóstmæður? 

Lifandi Saga

Agatha Christie hverfur sporlaust

Jörðin

Eldfjöll þöktu jörðina kvikasilfri

Lifandi Saga

Fyrsta bólusetningin vakti skelfingu meðal Breta

Jörðin

Fjallgöngumenn í lífsháska: Háskaför á Everest

Lifandi Saga

Hvernig voru skildir víkinga?

Af hverju velta hundar sér í blautu rusli?

Hundurinn minn veltir sér upp úr alls kyns rusli, olíu sem hellst hefur niður, fiskúrgangi eða dýraskít. Hver er ástæðan?

Náttúran

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.