Maðurinn

Konur finna fyrir meiri sársauka en karlar

Verkjastillandi kynhormón og lélegt minni dregur úr næmni karla fyrir sársauka. Svo geta karlmenn líka glaðst yfir því að þurfa bara að kljást við spark í punginn.

BIRT: 13/03/2024

FÆÐING EÐA HÖGG

Eistun eru þakin miklum fjölda taugafrumna sem eru næmar á sársauka en eru af þeirri gerð sem finnst annars bara í innri líffærum. Taugafrumurnar eru afar næmar og hafa m.a. tengingu við þá stöð heilans sem kallar fram uppköst.

 

Spark í punginn getur þannig orsakað ógleði, aukinn blóðþrýsting og púls og stundum sprettur sviti fram á enninu.

 

Engin spurning: Fæðingin er mun sársaukafyllri.

 

Sambærilegar taugafrumur eru einnig fjölmargar í fæðingarvegi kvenna.

 

Við fæðingu þenjast göngin mikið út og konan upplifir sársauka af sömu gerð og karlar þegar sparkað er í pung þeirra. En meðan sparkið stendur skamma stund varir fæðing að meðaltali í átta tíma.

 

Auk þess veldur fæðingin spennu og álagi á vöðva sem veldur frekari staðbundnum sársauka.

 

Fæðingin hefur þó þann kost að hún endar með nýju lífi, meðan spark í punginn getur eyðilagt líkur á hinu sama.

 

SÁRSAUKAÞRÖSKULDUR

Tilraunir afhjúpa kynjamun

 

Fjölmargar tilraunir sýna að konur eru næmari fyrir sársauka en karlar. Konur hafa þannig lægri sársaukaþröskuld en karlar. 

 

Á myndinni hér að neðan hafa vísindamenn tekið saman hver sársaukamörk karla og kvenna eru miðað við meðaltalið. Þegar kemur að hita, kulda og þrýstingi á bak og andlit, þarf venjulega minna til áður en kona finnur til sársauka.

 

Skýringarmyndin sýnir muninn á sársaukamörkum karla og kvenna. Y-ásinn sýnir möguleg sársaukafull áhrif: hiti, kuldi og þrýstingur á bak- og andlitsvöðva. X-ásinn sýnir frávikið frá meðalsársaukaþröskuldi. Hér hafa karlar alls staðar há sársaukamörk og konur lág, þ.e. karlar eru ekki eins viðkvæmir fyrir sársauka og konur.  Heimild: E.J Bartley og R.B. Fillingim, 2013

 

Sumir vísindamenn vilja meina að munurinn á sársaukamörkum kynjanna tveggja sé fyrst og fremst fólgin í þjóðfélagsgerð og menningu okkar. Hugmyndirnar eru  að karlar séu harðgerari og þess vegna eru karlar ólíklegri til að viðurkenna ef þeir finna fyrir sársauka.

 

En munurinn á sársaukamörkum getur einnig stafað eingöngu af líffræðilegum þáttum – og vísindamennirnir hafa þrjár tillögur um hvaða þættir hafa áhrif.

 

Þrjú atrðið geta valdið því að karlar og konur finna fyrir sársauka á mismunandi hátt:

 

1. Heilinn magnar upp veik boð 

Tilraunir á dýrum benda til að taugaendar kvendýra séu ekki eins næmir fyrir sársauka og karldýranna. Engu að síður finnur kvendýrið – þar á meðal konur – fyrir meiri sársauka. Vísindamenn telja því að heili kvendýra magni upp sársaukaboð svo þau yfirgnæfa boðin sem karldýrin finna fyrir. 

 

2. Testósterón mildar sársauka

Sársaukastöðvar í heilanum hafa viðtaka sem kynhormón geta tengst. Þannig geta hormónin verkað á sársaukatilfinningu okkar. Kvenkynhormónarnir estrógen og prógesterón geta bæði mildað og magnað sársaukann, meðan karlkynshormónið testósterón mildar nánast ætíð sársaukann. 

 

3. Gott minni styrkir sársaukann 

Vísindamenn telja að tíðarhringurinn gefi konum betri hugmynd um hvað er að gerast í líkama þeirra – og þannig taki þær betur eftir óþægilegum áhrifum. Konur muna einnig betur eftir fyrri sársauka en karlar og bregðast því harðar við sársaukanum.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: ULLA EDELBO RAASCHOU

© Shutterstock & Malene Vinther

Heilsa

Læknar hafa grætt heilt auga í mann

Maðurinn

Nú geta vísindamenn ráðskast með drauma okkar

Maðurinn

Nú geta vísindamenn ráðskast með drauma okkar

Tækni

140.000 veirutegundir hafa fundist í þarmaflórunni

Tækni

140.000 veirutegundir hafa fundist í þarmaflórunni

Lifandi Saga

Af hverju er rússneskur bær í Noregi?

Jörðin

Leiða loftslagsbreytingar til fleiri jarðskjálfta?

Maðurinn

Heilsa okkar ræðst af blóðinu

NÝJASTA NÝTT

Lifandi Saga

Ísraelski vígamaðurinn: Vill lifa í friði með Palestínumönnum

Maðurinn

Er hægt að verða gráhærður á einni nóttu?

Heilsa

Hrotur geta verið vísbending um hjartasjúkdóm: Einn hópur er í sérstakri áhættu

Náttúran

Af hverju eru lauf trjáa með mismunandi lögun?

Jörðin

99 stórborgir eru að sökkva

Maðurinn

Munnvatnið er fullt af eitri

Maðurinn

Gæludýr koma í veg fyrir offitu og ofnæmi meðal barna

Náttúran

Hvernig bárust kettir til Ameríku?

Heilsa

Er mikið um kyrrsetu hjá þér í vinnunni? Þá getur kaffi lengt líf þitt samkvæmt stórri rannsókn.

Heilsa

Lækning gegn útbreiddum meltingartruflunum finnst í flestum eldhúsum.

Lifandi Saga

Ísraelski vígamaðurinn: Vill lifa í friði með Palestínumönnum

Maðurinn

Er hægt að verða gráhærður á einni nóttu?

Heilsa

Hrotur geta verið vísbending um hjartasjúkdóm: Einn hópur er í sérstakri áhættu

Náttúran

Af hverju eru lauf trjáa með mismunandi lögun?

Jörðin

99 stórborgir eru að sökkva

Maðurinn

Munnvatnið er fullt af eitri

Maðurinn

Gæludýr koma í veg fyrir offitu og ofnæmi meðal barna

Náttúran

Hvernig bárust kettir til Ameríku?

Heilsa

Er mikið um kyrrsetu hjá þér í vinnunni? Þá getur kaffi lengt líf þitt samkvæmt stórri rannsókn.

Heilsa

Lækning gegn útbreiddum meltingartruflunum finnst í flestum eldhúsum.

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Lifandi Saga

Sósíaldarwinistarnir lýstu yfir stríði gegn fátækum

Lifandi Saga

Sósíaldarwinistarnir lýstu yfir stríði gegn fátækum

Lifandi Saga

BNA á barmi borgarastyrjaldar: Nasista-prestur vildi bylta lýðræðinu

Lifandi Saga

BNA á barmi borgarastyrjaldar: Nasista-prestur vildi bylta lýðræðinu

Lifandi Saga

Bretar knúðu fram frjálsa verslun með fallbyssum

Lifandi Saga

Nasistaveiðar meðal óvina 

Lifandi Saga

Nasistar leituðu arísks menningarheims í Tíbet

Glæpir

Newton upprætti peningafölsun í Englandi

Vinsælast

1

Maðurinn

Er hægt að verða gráhærður á einni nóttu?

2

Maðurinn

Gæludýr koma í veg fyrir offitu og ofnæmi meðal barna

3

Maðurinn

Munnvatnið er fullt af eitri

4

Jörðin

99 stórborgir eru að sökkva

5

Heilsa

Hrotur geta verið vísbending um hjartasjúkdóm: Einn hópur er í sérstakri áhættu

6

Náttúran

Hvernig bárust kettir til Ameríku?

1

Maðurinn

Er hægt að verða gráhærður á einni nóttu?

2

Jörðin

99 stórborgir eru að sökkva

3

Heilsa

Hrotur geta verið vísbending um hjartasjúkdóm: Einn hópur er í sérstakri áhættu

4

Lifandi Saga

Ísraelski vígamaðurinn: Vill lifa í friði með Palestínumönnum

5

Náttúran

Af hverju eru lauf trjáa með mismunandi lögun?

Lifandi Saga

Hvers vegna hættu karlar að ganga með hatt?

Lifandi Saga

Versti óvinur skógareldanna

Lifandi Saga

Í fallhlíf til helvítis: Slökkviliðsmenn stukku beint niður í eldhafið

Maðurinn

Göngutúr heldur heilanum heilbrigðum

Menning og saga

Leynirými í 4.400 ára gömlum egypskum pýramída

Heilsa

Vísindamenn hafa fundið mikilvægan eiginleika sem er sameiginlegur öllum sem náð hafa 100 ára aldri.

Lifandi Saga

Belgía biður Kongó afsökunar – með tönn

Lifandi Saga

Af hvaða kynstofni var Kleópatra?

Lifandi Saga

Kitty var Kim Kardashian 18. aldar

Heilsa

Bakteríurnar þrífast vel í handklæðinu þínu

Lifandi Saga

Voru víkingarnir húðflúraðir?

Menning

Þess vegna verða konur þreyttar á (sumum) körlum

Ísraelski vígamaðurinn: Vill lifa í friði með Palestínumönnum

Sérsveitarhermaðurinn Ehud Barak barðist með hnífum, hríðskotaskammbyssu og í kvenklæðum gegn fjandmönnum Ísraela um áratugaskeið en þrátt fyrir þessa fortíð reyndi hann að skapa varanlegan frið við Palestínumenn þegar hann varð forsætisráðherra.

Lifandi Saga

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is