Menning og saga

Lindisfarne – hér hófst víkingaöldin

Árið 793 fundu Englendingar fyrir „reiði norrænna manna“ í fyrsta sinn, þegar danskir víkingar réðust á hið ríka og volduga Lindisfarne-klaustur í Northumbria. Ránið var upphafið að 250 ára herferðum Skandinavíu til Evrópu.

BIRT: 12/03/2023

Fáir muna eftir eins slæmu ári og árið 792. Hvert ógnvekjandi táknið á eftir öðru hafði birst í formi hvirfilvinda og harðvítugra þrumuveðra.

 

Hungursneyð hafði herjað á ríki Northumbria í norðausturhluta Englands. Hins vegar fannst munkunum í klaustrinu á eyjunni Lindisfarne þeir vera öruggir. Þeir báðu, lifðu fátæklega og helguðu líf sitt Guði.

 

En þegar munkar klaustursins komu út úr kapellunni eftir morgunbæn sína 8. janúar 793, sáu þeir tvö skip með drekahöfuð á leið til strandarinnar fyrir neðan klaustrið.

 

Þegar skipin voru komin á grunnt vatn stukku 100 þungvopnaðir og villimannslegir menn út úr skipunum og hlupu öskrandi í átt að skelfingu lostnum munkunum.

 

Nokkrir munkar féllu á kné og báðu ákaft til Guðs. Hinir hlupu inn í kirkju klaustursins. Þar heyrðu þeir í gegnum glugga kirkjunnar bænir klausturbræðra sinna sem brátt breyttust í nístandi sársaukaóp. Munkarnir krupu fyrir altarinu og báðust fyrir.

 

Víkingarnir rændu klaustrið

Bænirnar hjálpuðu ekki neitt. Kirkjudyrunum var sparkað upp og innan nokkurra mínútna hafði restin af varnarlausu munkunum verið höggin niður, í spað. Þungt hlaðnir helgum gull- og silfurfjársjóðum klaustursins yfirgáfu danskir víkingar staðinn.

Lindisfarne varð frægt fyrir fallega biblíu klaustursins frá 8. öld. Það er elsta biblía Englands.

„Heiðingjar vanhelguðu helgidóm Guðs, eyðilögðu hús og híbýli okkar og tróðu á líkum heilagra manna eins og þeir væru óhreinindi á götunni,“ skrifaði munkur í York um árásina.

 

Síðan bað hann bæn sem yrði endurtekin um alla Evrópu næstu 250 árin: „Ó, Drottinn, frelsaðu okkur frá reiði norrænna manna.“

 

Stofnað af írskum munki

Lindisfarne-klaustrið, þar sem fyrsta stóra þekkta víkingaárásin átti sér stað, var stofnað árið 635 af írska munknum Aidan.

 

Klaustrið fékk miklar peningagjafir frá Oswald konungi Northumbria sem vildi að land sitt yrði algerlega kristnað. Oswald trúði því að kristin kirkja gæti tryggt frið í óstöðugu konungsríkinu.

 

Konungurinn studdi Lindisfarne

Munkinum Aidan gekk mjög vel að útbreiða kristna boðskapinn í Northumbria og gaf konungur honum og hinum munkunum ríkulegar gjafir. Fljótlega áttu munkarnir fjármuni til að byggja glæsilega kirkju klaustursins úr steini. Hinar af byggingum klaustursins voru svo byggðar úr timbri.

 

Á 8. öld varð Lindisfarne svo útnefnt biskupssetur og völd klaustursins jukust enn frekar. Munkarnir stofnuðu klausturskóla sem þjálfaði trúboða.

 

Skólinn þjálfaði einnig embættismenn fyrir kirkjuna og konunginn. Þegar víkingar lögðu klaustrið að velli árið 793 var það því ein ríkasta og mikilvægasta trúarmiðstöð alls Englands.

Í dag er Lindisfarne klaustrið rústir einar. Stofnandi þess, Heilagur Aidan vakir þó enn yfir byggingum sínum.

Í dag er Lindisfarne klaustrið rústir einar. Stofnandi þess, Heilagur Aidan vakir þó enn yfir byggingum sínum.

Munkarnir flýja eyjuna

Á næstu 200 árum var klaustrið rænt margoft af víkingum. Margir munkar flúðu að lokum og skólanum var lokað.

 

Í lok 8. aldar var Lindisfarne loksins yfirgefið og biskupssetrið flutt til Durham á meginlandinu. En 100 árum síðar var klaustrið svo aftur endurbyggt sem nunnuklaustur en staðurinn varð aldrei aftur trúarlegur valdastaður.

 

Þetta afskekkta klaustur þjónaði þess í stað sem vistarvera fyrir aðalskonur sem höfðu fallið úr samfélagslegri náð eða gátu ekki gift sig.

 

Árið 1536 var klaustrið lagt niður þegar Hinrik VIII lokaði öllum klaustrum Englands og gerði land þeirra upptækt. Klaustrinu var leyft að grotna niður og varð að þeim fallegu og töfrandi rústum sem það er í dag.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: Pelle Stampe

© Bridgeman, Shutterstock & Wikimedia. © Getty Images

Náttúran

Hér lifa hættulegustu marglyttur heims

Maðurinn

Þetta eru sjö mikilvægustu skilningarvitin

Maðurinn

Þetta eru sjö mikilvægustu skilningarvitin

Lifandi Saga

Kveðjuveisla Washingtons endaði með rosalegu fylleríi

Lifandi Saga

Kveðjuveisla Washingtons endaði með rosalegu fylleríi

Náttúran

Spendýr og eðlur skiptu um hlutverk

Náttúran

Hvernig brögðuðust risaeðlur?

Lifandi Saga

13 ódauðleg kveðjuorð

NÝJASTA NÝTT

Saga

Með hverju var þurrkað áður en klósettpappírinn var fundinn upp?

Maðurinn

Mikilvægt atriði getur komið í veg fyrir að börn verði nærsýn

Maðurinn

Hver er sneggsti vöði líkamans?

Maðurinn

Karlhormón styttir ævina

Heilsa

Sannleikurinn um kaffi

Maðurinn

Þess vegna fá sumir fremur marbletti en aðrir

Tækni

140.000 veirur hafa fundist í þarmaflórunni

Maðurinn

Fimm svefntruflanir sem geta komið þér til að kvíða nóttinni

Náttúran

Hvers vegna mala kettir?

Maðurinn

Þvagið segir ýmislegt um heilsu okkar

Saga

Með hverju var þurrkað áður en klósettpappírinn var fundinn upp?

Maðurinn

Mikilvægt atriði getur komið í veg fyrir að börn verði nærsýn

Maðurinn

Hver er sneggsti vöði líkamans?

Maðurinn

Karlhormón styttir ævina

Heilsa

Sannleikurinn um kaffi

Maðurinn

Þess vegna fá sumir fremur marbletti en aðrir

Tækni

140.000 veirur hafa fundist í þarmaflórunni

Maðurinn

Fimm svefntruflanir sem geta komið þér til að kvíða nóttinni

Náttúran

Hvers vegna mala kettir?

Maðurinn

Þvagið segir ýmislegt um heilsu okkar

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Heilsa

Mold undir nöglum barna skiptir máli fyrir ónæmiskerfið

Heilsa

Mold undir nöglum barna skiptir máli fyrir ónæmiskerfið

Lifandi Saga

England og Frakkland: Bestu óvinir í þúsund ár

Lifandi Saga

England og Frakkland: Bestu óvinir í þúsund ár

Jörðin

Er Ísland eftirstöðvar af sokknu meginlandi?

Maðurinn

Einkabörn eru með sérstakan heila

Alheimurinn

Satúrnus: Gasplánetan með hringina fögru

Alheimurinn

Sólmyrkvi 2024 – Hvað er það og hvenær sést hann á Íslandi?

Vinsælast

1

Maðurinn

Þvagið segir ýmislegt um heilsu okkar

2

Náttúran

Hvers vegna mala kettir?

3

Maðurinn

Þess vegna fá sumir fremur marbletti en aðrir

4

Maðurinn

Er hættulegt að halda í sér prumpinu?

5

Heilsa

Sannleikurinn um kaffi

6

Maðurinn

Mikilvægt atriði getur komið í veg fyrir að börn verði nærsýn

1

Maðurinn

Þvagið segir ýmislegt um heilsu okkar

2

Náttúran

Hvers vegna mala kettir?

3

Maðurinn

Þess vegna fá sumir fremur marbletti en aðrir

4

Heilsa

Sannleikurinn um kaffi

5

Maðurinn

Mikilvægt atriði getur komið í veg fyrir að börn verði nærsýn

6

Alheimurinn

Hvað ef við höfum í raun fengið heimsóknir úr geimnum?

Náttúran

Háhyrningurinn: líklega skæðasta ránspendýr sögunnar

Jörðin

Vísindamenn finna sönnun fyrir stærsta jarðskjálfta mannkynssögunnar

Maðurinn

Af hverju get ég ekki kitlað sjálfan mig?

Menning

11 dýrustu málverk heims

Menning

Stærstu borgir heims

Maðurinn

Framtíðarmaturinn borinn fram: Borðum þörunga!

Maðurinn

7 ósannar mýtur um líkamann

Náttúran

Hvers vegna eru sólin og tunglið ekki með sama lit? 

Maðurinn

Síamstvíburar giftust og eignuðust börn

Lifandi Saga

Guðfaðir hrollvekjunnar: Edgar Allan Poe: Enn hvílir dulúð yfir meistara myrkranna

Menning og saga

Stórt nef arfur fortíðarinnar

Heilsa

Sannleikurinn um vítamín

Með hverju var þurrkað áður en klósettpappírinn var fundinn upp?

Hvernig kláraði fólk salernisferðina áður en klósettpappírinn kom til sögunnar?

Saga

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is