Menning og saga

Lindisfarne – hér hófst víkingaöldin

Árið 793 fundu Englendingar fyrir „reiði norrænna manna“ í fyrsta sinn, þegar danskir víkingar réðust á hið ríka og volduga Lindisfarne-klaustur í Northumbria. Ránið var upphafið að 250 ára herferðum Skandinavíu til Evrópu.

BIRT: 12/03/2023

Fáir muna eftir eins slæmu ári og árið 792. Hvert ógnvekjandi táknið á eftir öðru hafði birst í formi hvirfilvinda og harðvítugra þrumuveðra.

 

Hungursneyð hafði herjað á ríki Northumbria í norðausturhluta Englands. Hins vegar fannst munkunum í klaustrinu á eyjunni Lindisfarne þeir vera öruggir. Þeir báðu, lifðu fátæklega og helguðu líf sitt Guði.

 

En þegar munkar klaustursins komu út úr kapellunni eftir morgunbæn sína 8. janúar 793, sáu þeir tvö skip með drekahöfuð á leið til strandarinnar fyrir neðan klaustrið.

 

Þegar skipin voru komin á grunnt vatn stukku 100 þungvopnaðir og villimannslegir menn út úr skipunum og hlupu öskrandi í átt að skelfingu lostnum munkunum.

 

Nokkrir munkar féllu á kné og báðu ákaft til Guðs. Hinir hlupu inn í kirkju klaustursins. Þar heyrðu þeir í gegnum glugga kirkjunnar bænir klausturbræðra sinna sem brátt breyttust í nístandi sársaukaóp. Munkarnir krupu fyrir altarinu og báðust fyrir.

 

Víkingarnir rændu klaustrið

Bænirnar hjálpuðu ekki neitt. Kirkjudyrunum var sparkað upp og innan nokkurra mínútna hafði restin af varnarlausu munkunum verið höggin niður, í spað. Þungt hlaðnir helgum gull- og silfurfjársjóðum klaustursins yfirgáfu danskir víkingar staðinn.

Lindisfarne varð frægt fyrir fallega biblíu klaustursins frá 8. öld. Það er elsta biblía Englands.

„Heiðingjar vanhelguðu helgidóm Guðs, eyðilögðu hús og híbýli okkar og tróðu á líkum heilagra manna eins og þeir væru óhreinindi á götunni,“ skrifaði munkur í York um árásina.

 

Síðan bað hann bæn sem yrði endurtekin um alla Evrópu næstu 250 árin: „Ó, Drottinn, frelsaðu okkur frá reiði norrænna manna.“

 

Stofnað af írskum munki

Lindisfarne-klaustrið, þar sem fyrsta stóra þekkta víkingaárásin átti sér stað, var stofnað árið 635 af írska munknum Aidan.

 

Klaustrið fékk miklar peningagjafir frá Oswald konungi Northumbria sem vildi að land sitt yrði algerlega kristnað. Oswald trúði því að kristin kirkja gæti tryggt frið í óstöðugu konungsríkinu.

 

Konungurinn studdi Lindisfarne

Munkinum Aidan gekk mjög vel að útbreiða kristna boðskapinn í Northumbria og gaf konungur honum og hinum munkunum ríkulegar gjafir. Fljótlega áttu munkarnir fjármuni til að byggja glæsilega kirkju klaustursins úr steini. Hinar af byggingum klaustursins voru svo byggðar úr timbri.

 

Á 8. öld varð Lindisfarne svo útnefnt biskupssetur og völd klaustursins jukust enn frekar. Munkarnir stofnuðu klausturskóla sem þjálfaði trúboða.

 

Skólinn þjálfaði einnig embættismenn fyrir kirkjuna og konunginn. Þegar víkingar lögðu klaustrið að velli árið 793 var það því ein ríkasta og mikilvægasta trúarmiðstöð alls Englands.

Í dag er Lindisfarne klaustrið rústir einar. Stofnandi þess, Heilagur Aidan vakir þó enn yfir byggingum sínum.

Í dag er Lindisfarne klaustrið rústir einar. Stofnandi þess, Heilagur Aidan vakir þó enn yfir byggingum sínum.

Munkarnir flýja eyjuna

Á næstu 200 árum var klaustrið rænt margoft af víkingum. Margir munkar flúðu að lokum og skólanum var lokað.

 

Í lok 8. aldar var Lindisfarne loksins yfirgefið og biskupssetrið flutt til Durham á meginlandinu. En 100 árum síðar var klaustrið svo aftur endurbyggt sem nunnuklaustur en staðurinn varð aldrei aftur trúarlegur valdastaður.

 

Þetta afskekkta klaustur þjónaði þess í stað sem vistarvera fyrir aðalskonur sem höfðu fallið úr samfélagslegri náð eða gátu ekki gift sig.

 

Árið 1536 var klaustrið lagt niður þegar Hinrik VIII lokaði öllum klaustrum Englands og gerði land þeirra upptækt. Klaustrinu var leyft að grotna niður og varð að þeim fallegu og töfrandi rústum sem það er í dag.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: Pelle Stampe

© Bridgeman, Shutterstock & Wikimedia. © Getty Images

Náttúran

Hvernig bárust kettir til Ameríku?

Heilsa

Er mikið um kyrrsetu hjá þér í vinnunni? Þá getur kaffi lengt líf þitt samkvæmt stórri rannsókn.

Heilsa

Er mikið um kyrrsetu hjá þér í vinnunni? Þá getur kaffi lengt líf þitt samkvæmt stórri rannsókn.

Heilsa

Lækning gegn útbreiddum meltingartruflunum finnst í flestum eldhúsum.

Heilsa

Lækning gegn útbreiddum meltingartruflunum finnst í flestum eldhúsum.

Tækni

140.000 veirutegundir hafa fundist í þarmaflórunni

Maðurinn

Kornabörn þekkja móðurmálið sitt

Alheimurinn

Tvíburi Vetrarbrautarinnar finnst í útjaðri alheimsins

NÝJASTA NÝTT

Náttúran

Risaeðlubeinagrind seld fyrir meira en sex milljarða króna á uppboði.

Alheimurinn

Fullt tungl 2024 – Hvenær er tunglið fullt?

Heilsa

Líkamleg snerting er mikilvæg milli föðurs og ungabarns

Maðurinn

Vísindamenn vara við langvarandi notkun á snuði

Lifandi Saga

Ísraelski vígamaðurinn: Vill lifa í friði með Palestínumönnum

Maðurinn

Er hægt að verða gráhærður á einni nóttu?

Heilsa

Hrotur geta verið vísbending um hjartasjúkdóm: Einn hópur er í sérstakri áhættu

Náttúran

Af hverju eru lauf trjáa með mismunandi lögun?

Jörðin

99 stórborgir eru að sökkva

Maðurinn

Munnvatnið er fullt af eitri

Náttúran

Risaeðlubeinagrind seld fyrir meira en sex milljarða króna á uppboði.

Alheimurinn

Fullt tungl 2024 – Hvenær er tunglið fullt?

Heilsa

Líkamleg snerting er mikilvæg milli föðurs og ungabarns

Maðurinn

Vísindamenn vara við langvarandi notkun á snuði

Lifandi Saga

Ísraelski vígamaðurinn: Vill lifa í friði með Palestínumönnum

Maðurinn

Er hægt að verða gráhærður á einni nóttu?

Heilsa

Hrotur geta verið vísbending um hjartasjúkdóm: Einn hópur er í sérstakri áhættu

Náttúran

Af hverju eru lauf trjáa með mismunandi lögun?

Jörðin

99 stórborgir eru að sökkva

Maðurinn

Munnvatnið er fullt af eitri

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Lifandi Saga

Af hverju er rússneskur bær í Noregi?

Lifandi Saga

Af hverju er rússneskur bær í Noregi?

Jörðin

Leiða loftslagsbreytingar til fleiri jarðskjálfta?

Jörðin

Leiða loftslagsbreytingar til fleiri jarðskjálfta?

Maðurinn

Heilsa okkar ræðst af blóðinu

Náttúran

Topp 5: Hvaða dýr stunda lengsta mökun?

Lifandi Saga

Sósíaldarwinistarnir lýstu yfir stríði gegn fátækum

Lifandi Saga

BNA á barmi borgarastyrjaldar: Nasista-prestur vildi bylta lýðræðinu

Vinsælast

1

Alheimurinn

Fullt tungl 2024 – Hvenær er tunglið fullt?

2

Maðurinn

Er hægt að verða gráhærður á einni nóttu?

3

Maðurinn

Vísindamenn vara við langvarandi notkun á snuði

4

Heilsa

Líkamleg snerting er mikilvæg milli föðurs og ungabarns

5

Heilsa

Hrotur geta verið vísbending um hjartasjúkdóm: Einn hópur er í sérstakri áhættu

6

Lifandi Saga

Ísraelski vígamaðurinn: Vill lifa í friði með Palestínumönnum

1

Alheimurinn

Fullt tungl 2024 – Hvenær er tunglið fullt?

2

Maðurinn

Vísindamenn vara við langvarandi notkun á snuði

3

Heilsa

Líkamleg snerting er mikilvæg milli föðurs og ungabarns

4

Lifandi Saga

Ísraelski vígamaðurinn: Vill lifa í friði með Palestínumönnum

5

Náttúran

Risaeðlubeinagrind seld fyrir meira en sex milljarða króna á uppboði.

Lifandi Saga

Nasistaveiðar meðal óvina 

Lifandi Saga

Nasistar leituðu arísks menningarheims í Tíbet

Glæpir

Newton upprætti peningafölsun í Englandi

Lifandi Saga

5 ástæður þess að BNA er einungis með tvo flokka 

Maðurinn

Hve lengi hefur krabbamein hrjáð mannkynið?

Maðurinn

Við getum lifað án heilastofns

Náttúran

Vísindamenn kortleggja nú heimshöfin

Heilsa

41 næringarríkustu fæðutegundir jarðar

Menning og saga

Leynirými í 4.400 ára gömlum egypskum pýramída

Heilsa

Vísindamenn hafa fundið mikilvægan eiginleika sem er sameiginlegur öllum sem náð hafa 100 ára aldri.

Lifandi Saga

Belgía biður Kongó afsökunar – með tönn

Lifandi Saga

Af hvaða kynstofni var Kleópatra?

Risaeðlubeinagrind seld fyrir meira en sex milljarða króna á uppboði.

Risaeðlubeinagrindin ,,Apex” seldist fyrir 44,6 milljónir dollara eða sem svarar 6,2 milljörðum króna.

Náttúran

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is