Jörðin

Matarvenjur þínar hafa sjöfalt meiri áhrif á umhverfið en áður var talið.

Samkvæmt ástralskri rannsókn skaðar flutningur matvara frá fjarlægum stöðum umhverfið sjöfalt meira áður var talið. Ráð sérfræðinganna er því að borða meira árstíðarbundið grænmeti og umfram allt mat úr héraði.

BIRT: 03/07/2022

Þegar þú kaupir kókoshnetur, kíví og önnur framandi matvæli eykur þú kolefnisfótspor heimsins – jafnvel meira en þér hefur verið sagt hingað til.

 

Matvælaframleiðsla heims losar um 30 prósent allrar losunar CO2 í heiminum og ný áströlsk rannsókn hefur sýnt fram á að tæpur fimmtungur þess er vegna flutninga innfluttra matvæla.

 

Það þýðir að sex prósent af heildar kolefnafótspori heimsins stafar frá matvælaflutningum, sem er t.a.m. meira en 15 sinnum heildarlosun Bretlands.

 

Sjö sinnum hærri en búist var við

Áströlsku vísindamennirnir frá Sydneyháskóla segja í rannsóknarskýrslu sinni að umhverfisáhrif matvælaflutnings milli landa sé allt að 7,5 sinnum meiri en rannsóknir hafa hingað til sýnt.

 

Rannsakendur hafa komist að þessari niðurstöðu með því að skoða flutning á mat og drykk með lestum, flugvélum, skipum og vörubílum milli 74 landa.

 

Síðan skoðuðu þeir nánar fjarlægðir milli matvælaframleiðslulandanna og þeirra landa þar sem matur endar að lokum á matarborðum.

Árleg koltvísýringslosun frá matvælaflutningum nemur allt að þremur gígatonnum árlega, þar af um helmingur frá vörubílaflutningum.

 

Það kemur ekki á óvart að innflutningur matvæla til ríkari landa hefur mestu neikvæðu áhrifin á loftslagsútreikningana.

 

Sem dæmi má nefna að 46 prósent af kolefnisfótspori matvælafarms kemur frá Bandaríkjunum, Þýskalandi, Frakklandi og Japan, þrátt fyrir að löndin fjögur hýsi aðeins 12,5 prósent jarðarbúa.

 

Staðbundið grænmeti er leiðin fram á við

Undanfarin ár hafa matvælarannsóknir beinst að loftslagsávinningi þess að borða grænmeti frekar en kjöt.

 

En í ljósi niðurstaða rannsóknarinnar vara vísindamennirnir almennt við því að fylla innkaupakörfuna í matvörubúðinni af mat frá afskekktum svæðum – jafnvel þótt þú setjir bara ávexti og grænmeti í innkaupakörfuna.

 

Því flutningur á ávöxtum og grænmeti er þriðjungur af CO2 losun matvælaflutninga, þar sem þessar vörur eru venjulega fluttar við hitastýrðar aðstæður í t.d. frystivögnum.

 

Rannsakendur mæla því með mataræði sem samanstendur eingöngu af staðbundnum matvælum, sem þýðir matur og drykkur framleiddur innan 160 kílómetra frá búsetu þinni.

Kolefnisvænn flutningsmáti á leiðinni

Vöruflutningabílar

Vöruflutningabílar eru helstu loftlagssyndararnir en þar er unnið hörðum höndum að því að nýta rafmagnið í stað dísilvéla.

 

Vandamálið við rafbíla er hins vegar gífurleg þyngd því tómar rafhlöður vega nokkurn veginn það sama og fullhlaðnar rafhlöður. Þyngdarvandamálið hefur áhrif á verð vöruflutningabílanna.

 

Sem dæmi má nefna að Tesla hefur þróað Semi vöruflutningabílinn með rúmlega 500 kílómetra drægni og kostar um 30 milljónir.

 

Til samanburðar er hægt að kaupa hefðbundinn vörubíl fyrir um helming þess verðs, og sá keyrir tvöfalt lengra á fullum tanki. Eins er hægt er að fylla á eldsneyti umtalsvert hraðar en með hleðslu rafbíla.

Flugvélar

Sama vandamál fylgir rafknúnum flugvélum og vöruflutningabílum. Þunginn.

 

Engu að síður hefur þróun loftslagsvænna flugvéla farið mikið fram undanfarin ár.

 

Flugfélagið American Airlines hefur t.a.m. keypt 100 kolefnislausar, 19 sæta flugvélar af sænska frumkvöðlafyrirtækinu Heart Aerospace. Gert er ráð fyrir að vélarnar fari í styttri ferðir um Bandaríkin árið 2026.

 

Flugvélaframleiðandinn Wright Electric gerir einnig ráð fyrir að senda rafflugvél með 100 farþegum í áætlunarflug innan næstu fjögurra ára – og vera með farþegaflugvél með 186 sætum og tæplega 1.300 kílómetra drægni tilbúna fyrir flugfélagið EasyJet í seinasta lagi árið 2030.

Skip

Í skipasmíðaiðnaðinum er einnig verið að vinna að því að losna undan jarðefnaeldsneyti.

 

Ein hugmyndin er að setja segl á stóru tankskipin, jafnvel þó seglin séu yfir 5.000 ára gömul uppfinning.

 

Flutningafyrirtækið Michelin – líklega þekktast fyrir dekkin – hefur þannig blásið lífi í þá hugmynd að koma fyrir seglum á risaskip til að forðast mengun.

 

Árið 2021 tilkynnti danska flutningafyrirtækið Maersk að fyrsta kolefnishlutlausa flutningaskip félagsins verði tilbúið á sjó árið 2023.

Sparnaður við innlendan mat

Jafnvel þótt allur heimurin breyti yfir í að borða mat úr héraði verður enn eftir þó nokkur flutningskostnaður.

 

Að mati ástralskra vísindamanna getur kaup á innlendum matvælum sparað um 0,38 gígatonna losun, sem jafngildir árlegri koltvísýringslosun Bretlands.

 

En þetta er að mestu óraunhæft þar sem svangir magar í mörgum löndum eru háðir innflutningi á matvælum.

 

Ástralskir vísindamenn halda því þó fram að neytendur sérstaklega í ríkari löndunum ættu að forðast að kaupa matvæli utan staðbundinnar og árstíðabundinnar ræktunar, því annars er þörf á flutningum sem kosta umhverfið sitt.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: AF MADS ELKÆR

Shutterstock,© Tesla,© Heart Aerospace,

Náttúran

Hvernig veit fræ að það eigi að spíra? 

Maðurinn

Með skönnun má spá fyrir um þunglyndi

Maðurinn

Með skönnun má spá fyrir um þunglyndi

Lifandi Saga

Robert the Bruce var hinn sanni Braveheart Skotanna

Lifandi Saga

Robert the Bruce var hinn sanni Braveheart Skotanna

Náttúran

Að klóna risaeðlur: Er hægt að vekja risaeðlur til lífsins?

Maðurinn

Sársauki – Hvað er sársauki?

Alheimurinn

Hvað er andefni?

NÝJASTA NÝTT

Læknisfræði

Soðnir kettir læknuðu nánast allt á miðöldum

Tækni

Eru eineggja tvíburar erfðafræðilega eins?

Alheimurinn

Mistök geta verið banvæn fyrir geimfara 

Náttúran

Kisulóra er villiköttur

Lifandi Saga

Greitt fyrir Pepsi-Cola með sovéskum kafbátum

Heilsa

10 matvæli með meira C-vítamín en appelsínur

Maðurinn

Þráhyggja tekur heilann í gíslingu

Saga

Af hverju ráða Bandaríkin yfir Guantanamo?

Maðurinn

Af hverju sjá sumir drauga en aðrir ekki?

Náttúran

Hvaða rándýr étur flest fólk?

Læknisfræði

Soðnir kettir læknuðu nánast allt á miðöldum

Tækni

Eru eineggja tvíburar erfðafræðilega eins?

Alheimurinn

Mistök geta verið banvæn fyrir geimfara 

Náttúran

Kisulóra er villiköttur

Lifandi Saga

Greitt fyrir Pepsi-Cola með sovéskum kafbátum

Heilsa

10 matvæli með meira C-vítamín en appelsínur

Maðurinn

Þráhyggja tekur heilann í gíslingu

Saga

Af hverju ráða Bandaríkin yfir Guantanamo?

Maðurinn

Af hverju sjá sumir drauga en aðrir ekki?

Náttúran

Hvaða rándýr étur flest fólk?

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Maðurinn

Heilann þyrstir í fitu

Maðurinn

Heilann þyrstir í fitu

Maðurinn

Er það skaðlegt að plokka nefhárin?

Maðurinn

Er það skaðlegt að plokka nefhárin?

Lifandi Saga

Hve lengi höfum við fengið sumarfrí?

Jörðin

Vísindamenn greina vaxtarverki: Fæðuhringur eldfjallsins

Maðurinn

Ást er eintóm efnafræði

Náttúran

Hjarta steypireyðar slær bara tvisvar á mínútu

Vinsælast

1

Heilsa

Breytingarnar á líkamsþyngd geta leitt í ljós hættu á heilabilun

2

Maðurinn

Þess vegna tekur ástarsorg svona mikið á okkur

3

Heilsa

Er flotsaur til marks um góða heilsu?

4

Náttúran

8 uppfinningar sem þú getur þakkað Einstein fyrir

5

Maðurinn

Sársauki – Hvað er sársauki?

6

Tækni

Eru eineggja tvíburar erfðafræðilega eins?

1

Heilsa

Breytingarnar á líkamsþyngd geta leitt í ljós hættu á heilabilun

2

Heilsa

Er flotsaur til marks um góða heilsu?

3

Náttúran

8 uppfinningar sem þú getur þakkað Einstein fyrir

4

Tækni

Eru eineggja tvíburar erfðafræðilega eins?

5

Náttúran

Hvaða rándýr étur flest fólk?

6

Náttúran

Að klóna risaeðlur: Er hægt að vekja risaeðlur til lífsins?

Maðurinn

Einvígið: Er rafmagnstannbursti betri en venjulegur?

Maðurinn

Getur dáleiðslan komið í stað fyrir lyf? 

Maðurinn

Hvaða blóðflokkur er sjaldgæfastur?

Lifandi Saga

Gestapo: Leynilögregla Hitlers olli skelfingu í Evrópu

Náttúran

Loftslagsfyrirbrigði gæti aukið bráðnun í norðri

Maðurinn

Mjúki maðurinn gengur í arf

Maðurinn

Nátthrafnar deyja fyrr en morgunhanar. En ástæðan kemur á óvart.

Alheimurinn

NASA: 50 metra stór loftsteinn getur skollið á jörðina árið 2046

Heilsa

Kynin bregðast ekki eins við yfirvofandi áfalli

Maðurinn

Í fyrsta sinn: Vísindamenn leiða í ljós hvað gerist í heilanum þegar við deyjum

Lifandi Saga

Erfingi Napóleóns myrtur af Súlúmönnum

Menning og saga

Svona myndi kjarnorkustríð hafa áhrif á heiminn

Soðnir kettir læknuðu nánast allt á miðöldum

John frá Gaddesden gaf út viðamikið læknisfræðirit á 14. öld sem læknar í Englandi gátu stuðst við. Í lækningaskyni mælti hann m.a. með soðnum innyflum katta.

Læknisfræði

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is