Maðurinn

Mikilvægt atriði getur komið í veg fyrir að börn verði nærsýn

Sífellt fleiri verða nærsýnir en eitt er það sem við höfum nú þegar öll aðgang að getur komið dregið úr sjónskerðingu barna.

BIRT: 09/11/2023

Undanfarna áratugi hafa foreldrar og læknar um allan heim séð aukningu í fjölda barna sem þurfa að píra augun til að einbeita sér.

 

Aukin nærsýni barna og ungmenna fer mjög vaxandi – og það í þeim mæli að Alþjóða heilbrigðismálastofnunin WHO áætlar að helmingur jarðarbúa verði nærsýnn eftir 30 ár.

 

Nærsýni getur verið óþægileg hömlun. Og þú ert líka í mikilli hættu á að fá önnur alvarleg augnvandamál til lengri tíma litið.

 

Þetta á bæði við um gláku, augnsteinaský og sjónhimnulos sem getur að lokum leitt til verulegrar sjónskerðingar og blindu.

 

Því hafa vísindamenn fylgst með þessu vandamáli í langan tíma. Er eitthvað sem við sjálf getum gert til að koma í veg fyrir að börnin okkar verði nærsýn?

 

Já, er svarið. Það er reyndar hægt.

 

Augað getur vaxið of mikið

Það er til vel skjalfest hjálpartæki sem við höfum öll greiðan aðgang að: dagsljós.

 

Þetta segir Kristian Lundberg augnlæknir sem hefur rannsakað orsakir nærsýni hjá börnum.

„Við vitum fyrir víst að skortur á sólarljósi eykur á nærsýni barnsins.“

Kristian Lundberg, augnlæknir.

„Við vitum fyrir víst að skortur á sólarljósi eykur á nærsýni barnsins,“ segir hann með vísan til nokkurra alþjóðlegra rannsókna.

 

„Á hinn bóginn getum við séð að nægt ljós og að vera utandyra takmarkar magn og tíðni nærsýni. Svo tími utandyra er takmarkandi þáttur fyrir að verða útsettur fyrir nærsýni. Það eru nokkrar kenningar um ástæðuna fyrir þessu,“ útskýrir hann.

 

Samkvæmt Kristian Lundberg er algengasta kenningin sú að ljós valdi losun dópamíns sem hamlar augnvöxt – á góðan hátt.

 

Við fæðingu er augað stutt og langsýnt en alla æsku stækkar augað þar til það hefur rétta lögun til að sjá eðlilega.

 

Nærsýni kemur þannig fram þegar augað vex of mikið.

 

Sú hætta er aðeins til staðar í æsku, þegar svokallaður lengdarvöxtur augans er í fullum þroska, því þegar maður er orðinn fullorðinn hefur lengdarvöxturinn náð jafnvægi.

 

„Þess vegna er megináhersla rannsókna á forvarnir hjá börnum,“ segir Kristian Lundberg.

Sífellt fleiri börn verða nærsýn.

Nærsýni stafar af ljósbrotsskekkju þar sem ljósið fer fyrir framan sjónhimnuna í stað þess að beina sér að sjónhimnunni.

 

Þetta gerist venjulega vegna þess að augað vex óstjórnlega og lengdarás þess verður því of langur.

 

Ljósbrotsvillan gerir það að verkum að nærsýnt fólk á erfitt með að sjá skýrt í fjarlægð, til dæmis að lesa texta í sjónvarpi eða þekkja manneskju í fjarlægð.

 

Hægt er að leiðrétta nærsýni með gleraugum eða augnlinsum en sjóntæki koma ekki í veg fyrir þær alvarlegu afleiðingar sem ástandið getur valdið.

Bein fylgni milli ljóss og sjónar

Með stórum mannfjöldarannsóknum í löndum eins og Ástralíu, Kína, Taívan og Singapúr hefur vandamálið verið rannsakað talsvert.

 

Og niðurstöðurnar eru skýr vísbending um mikilvægi sólarljóss, segir Kristian Lundberg.

 

„Þú hefur getað séð beina fylgni á milli þess tíma sem börnin eyða úti og takmörkunar á nærsýni þeirra,“ segir hann og bendir sérstaklega á rannsókn frá Kína – landi þar sem tæplega 60 prósent skólabarna á aldrinum 6 – 18 ára eru nærsýn.

 

Í umræddri rannsókn fylgdu rannsakendur tveimur hópum barna á þriggja ára tímabili.

 

Annar hópurinn var úti daglega 40 mínútum lengur en hinn hópurinn – og í ljós kom að eftir þrjú ár var sá hópur sem var mest utandyra með um það bil 25 prósent minni tíðni nærsýni en hópurinn sem hafði verið úti í minna mæli.

 

Niðurstaða sem bendir til þess að það eitt að eyða um 40 mínútum úti geti skipt verulegu máli fyrir hættuna á nærsýni.

 

Að sögn Kristian Lundberg gegnir erfðafræði einnig hlutverki, því ef annað – eða báðir – foreldrar barns eru nærsýnir er barnið einnig í meiri hættu á að verða nærsýnt.

 

En jafnvel með þann þátt í huga gegnir dagsbirtan furðu stóru hlutverki í að vinna gegn eða hægja á þróun nærsýni, segir Kristian Lundberg.

 

Að vera utandyra eins lengi og hægt er fyrirbyggjandigegn þróun nærsýni,“ segir hann.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: NANA FISCHER

Shutterstock, © Getty Images

Lifandi Saga

Dans indíána orsakaði blóðbaðið við Wounded Knee

Heilsa

Rannsókn: Tæp skeiðfylli af þessari fitutegund daglega dregur úr hættu á heilabilun

Heilsa

Rannsókn: Tæp skeiðfylli af þessari fitutegund daglega dregur úr hættu á heilabilun

Maðurinn

Er hollt að gefa blóð?

Maðurinn

Er hollt að gefa blóð?

Maðurinn

Úmamí – fimmta frumbragðtegundin

Maðurinn

Eru fingraför óhjákvæmilega ólík?

Maðurinn

Frestar þú leiðinlegum verkefnum? Samkvæmt vísindamönnum er það slæm hugmynd

NÝJASTA NÝTT

Tækni

Bílar svífa á methraða eftir nýrri grænni hraðbraut

Lifandi Saga

10 slæmar hugmyndir: Enginn þorði að mæla gegn einræðisherrunum

Heilsa

Vísindamenn hafa svarið: Hvers vegna eiga sumir auðvelt með að þyngjast?

Lifandi Saga

Nasismi skýtur rótum í BNA: Flughrap afhjúpar spilltan þingmann

Lifandi Saga

Hvers vegna var kókaín í Coke?

Náttúran

Vísindamenn leiða í ljós: Hundar geta orðið afbrýðisamir

Heilsa

Þessi tegund þjálfunar getur dregið úr hættu á snemmbúnum dauðdaga um allt að 20%

Tækni

Ferðin að botni hafsins

Lifandi Saga

Hvernig urðu Hamas samtökin til?

Læknisfræði

Hvers vegna fáum við ofnæmi?

Tækni

Bílar svífa á methraða eftir nýrri grænni hraðbraut

Lifandi Saga

10 slæmar hugmyndir: Enginn þorði að mæla gegn einræðisherrunum

Heilsa

Vísindamenn hafa svarið: Hvers vegna eiga sumir auðvelt með að þyngjast?

Lifandi Saga

Nasismi skýtur rótum í BNA: Flughrap afhjúpar spilltan þingmann

Lifandi Saga

Hvers vegna var kókaín í Coke?

Náttúran

Vísindamenn leiða í ljós: Hundar geta orðið afbrýðisamir

Heilsa

Þessi tegund þjálfunar getur dregið úr hættu á snemmbúnum dauðdaga um allt að 20%

Tækni

Ferðin að botni hafsins

Lifandi Saga

Hvernig urðu Hamas samtökin til?

Læknisfræði

Hvers vegna fáum við ofnæmi?

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Maðurinn

Ný rannsókn: Áhrif framhjálds á konur koma á óvart

Maðurinn

Ný rannsókn: Áhrif framhjálds á konur koma á óvart

Maðurinn

Hve lengi hefur krabbamein hrjáð mannkynið?

Maðurinn

Hve lengi hefur krabbamein hrjáð mannkynið?

Maðurinn

Við getum lifað án heilastofns

Náttúran

Vísindamenn kortleggja nú heimshöfin

Heilsa

41 næringarríkustu fæðutegundir jarðar

Menning og saga

Leynirými í 4.400 ára gömlum egypskum pýramída

Vinsælast

1

Náttúran

Vísindamenn leiða í ljós: Hundar geta orðið afbrýðisamir

2

Heilsa

Þessi tegund þjálfunar getur dregið úr hættu á snemmbúnum dauðdaga um allt að 20%

3

Læknisfræði

Hvers vegna fáum við ofnæmi?

4

Tækni

Ferðin að botni hafsins

5

Maðurinn

Lamaður maður gengur fyrir eigin hugarafli

6

Lifandi Saga

Hvers vegna var kókaín í Coke?

1

Náttúran

Vísindamenn leiða í ljós: Hundar geta orðið afbrýðisamir

2

Heilsa

Þessi tegund þjálfunar getur dregið úr hættu á snemmbúnum dauðdaga um allt að 20%

3

Tækni

Ferðin að botni hafsins

4

Lifandi Saga

Hvers vegna var kókaín í Coke?

5

Heilsa

Vísindamenn hafa svarið: Hvers vegna eiga sumir auðvelt með að þyngjast?

6

Lifandi Saga

Hvernig urðu Hamas samtökin til?

Lifandi Saga

Belgía biður Kongó afsökunar – með tönn

Lifandi Saga

Af hvaða kynstofni var Kleópatra?

Lifandi Saga

Kitty var Kim Kardashian 18. aldar

Heilsa

Bakteríurnar þrífast vel í handklæðinu þínu

Alheimurinn

Hvað er andefni?

Maðurinn

Þess vegna tekur ástarsorg svona mikið á okkur

Maðurinn

Heilann þyrstir í fitu

Maðurinn

Er það skaðlegt að plokka nefhárin?

Lifandi Saga

Hve lengi höfum við fengið sumarfrí?

Jörðin

Vísindamenn greina vaxtarverki: Fæðuhringur eldfjallsins

Maðurinn

Ást er eintóm efnafræði

Náttúran

Hjarta steypireyðar slær bara tvisvar á mínútu

Bílar svífa á methraða eftir nýrri grænni hraðbraut

Vísindamenn hyggjast byggja nýja hraðbraut sem getur fengið bíla til að svífa af stað á allt að 1.000 km/klst. – og á sama tíma flytja loftslagsvænt vetni og rafmagn fyrir grænt orkunet framtíðar. Tæknin er þegar til staðar.

Tækni

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is