Maðurinn

Mikilvægt atriði getur komið í veg fyrir að börn verði nærsýn

Sífellt fleiri verða nærsýnir en eitt sem við höfum nú þegar öll aðgang að getur komið í veg fyrir sjónskerðingu hjá börnum.

BIRT: 12/04/2024

Undanfarna áratugi hafa foreldrar og læknar um allan heim séð aukningu í fjölda barna sem þurfa að píra augun til að einbeita sér.

 

Aukin nærsýni barna og ungmenna fer mjög vaxandi – og það í þeim mæli að Alþjóða heilbrigðismálastofnunin WHO áætlar að helmingur jarðarbúa verði nærsýnn eftir 30 ár.

 

Nærsýni getur verið óþægileg hömlun í sjálfu sér. Og ekki nóg með það, þú ert líka í mikilli hættu á að fá önnur alvarleg augnvandamál til lengri tíma litið.

 

Þetta á bæði við um gláku, augnsteinaský og sjónhimnulos sem getur að lokum leitt til verulegrar sjónskerðingar og blindu.

 

Því hafa vísindamenn lengi fylgst með þessu vandamáli. Er eitthvað sem við sjálf getum gert til að koma í veg fyrir að börnin okkar verði nærsýn?

 

Já, er svarið. Það er reyndar hægt.

 

Augað getur vaxið of mikið

Það er til vel skjalfest hjálpartæki sem við höfum öll greiðan aðgang að: dagsljós.

 

Þetta segir Kristian Lundberg augnlæknir sem hefur sjálfur rannsakað orsakir nærsýni hjá börnum.

„Við vitum fyrir víst að skortur á sólarljósi eykur á nærsýni barnsins.“

Kristian Lundberg, augnlæknir.

„Við vitum fyrir víst að skortur á sólarljósi eykur á nærsýni barnsins,“ segir hann með vísan til nokkurra alþjóðlegra rannsókna.

 

„Á hinn bóginn getum við séð að nægt ljós og að vera utandyra takmarkar magn og tíðni nærsýni. Svo tími utandyra er takmarkandi þáttur fyrir að verða útsettur fyrir nærsýni. Það eru nokkrar kenningar um ástæðuna fyrir þessu,“ útskýrir hann.

 

Samkvæmt Kristian Lundberg er algengasta kenningin sú að ljós valdi losun dópamíns sem hamlar augnvöxt – á góðan hátt.

 

Við fæðingu er augað stutt og langsýnt en alla æsku stækkar augað þar til það hefur rétta lögun til að sjá eðlilega.

 

Nærsýni kemur þannig fram þegar augað vex of mikið.

 

Sú hætta er aðeins til staðar í æsku, þegar svokallaður lengdarvöxtur augans er í fullum þroska, því þegar maður er orðinn fullorðinn hefur lengdarvöxturinn náð jafnvægi.

 

„Þess vegna er megináhersla rannsókna á forvarnir hjá börnum,“ segir Kristian Lundberg.

Sífellt fleiri börn verða nærsýn.

Nærsýni stafar af ljósbrotsskekkju þar sem ljósið fer fyrir framan sjónhimnuna í stað þess að beina sér að sjónhimnunni.

 

Þetta gerist venjulega vegna þess að augað vex óstjórnlega og lengdarás þess verður því of langur.

 

Ljósbrotsvillan gerir það að verkum að nærsýnt fólk á erfitt með að sjá skýrt í fjarlægð, til dæmis að lesa texta í sjónvarpi eða þekkja manneskju í fjarlægð.

 

Hægt er að leiðrétta nærsýni með gleraugum eða augnlinsum en sjóntæki koma ekki í veg fyrir þær alvarlegu afleiðingar sem ástandið getur valdið.

 

Heimild: The Eye Association (DK)

Bein fylgni milli ljóss og sjónar

Með stórum mannfjöldarannsóknum í löndum eins og Ástralíu, Kína, Taívan og Singapúr hefur vandamálið verið rannsakað talsvert.

 

Og niðurstöðurnar eru skýr vísbending um mikilvægi sólarljóss, segir Kristian Lundberg.

 

„Þú hefur getað séð beina fylgni á milli þess tíma sem börnin eyða úti og takmörkunar á nærsýni þeirra,“ segir hann og bendir sérstaklega á rannsókn frá Kína – landi þar sem tæplega 60 prósent skólabarna á aldrinum 6 – 18 ára eru nærsýn.

 

Í umræddri rannsókn fylgdu rannsakendur tveimur hópum barna á þriggja ára tímabili.

 

Annar hópurinn var úti daglega 40 mínútum lengur en hinn hópurinn – og í ljós kom að eftir þrjú ár var sá hópur sem var mest utandyra með um það bil 25 prósent minni tíðni nærsýni en hópurinn sem hafði verið úti í minna mæli.

 

Niðurstaða sem bendir til þess að það eitt að eyða um 40 mínútum úti geti skipt verulegu máli fyrir hættuna á nærsýni.

 

Að sögn Kristian Lundberg gegnir erfðafræði einnig hlutverki, því ef annað – eða báðir – foreldrar barns eru nærsýnir er barnið einnig í meiri hættu á að verða nærsýnt.

 

En jafnvel með þann þátt í huga gegnir dagsbirtan furðu stóru hlutverki í að vinna gegn eða hægja á þróun nærsýni, segir Kristian Lundberg.

 

„Eins mikill tími og mögulegt er að vera úti er eins fyrirbyggjandi og mögulegt er gegn þróun nærsýni,“ segir hann.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: NANA FISCHER

Shutterstock

Náttúran

Af hverju eru lauf trjáa með mismunandi lögun?

Jörðin

99 stórborgir eru að sökkva

Jörðin

99 stórborgir eru að sökkva

Maðurinn

Munnvatnið er fullt af eitri

Maðurinn

Munnvatnið er fullt af eitri

Heilsa

Lækning gegn útbreiddum meltingartruflunum finnst í flestum eldhúsum.

Náttúran

Jörðin eftir manninn: Svona munu leifar siðmenningar okkar hverfa

Heilsa

Læknar hafa grætt heilt auga í mann

NÝJASTA NÝTT

Maðurinn

Myndir af einangruðum ættflokki sýna mannlegan harmleik, samkvæmt verndarsamtökum

Jörðin

Af hverju er ís svona háll?

Náttúran

Krabbar hafa farið sömu ferðina 17 sinnum

Maðurinn

Er veganmatur óhollur börnum?

Náttúran

Risaeðlubeinagrind seld fyrir meira en sex milljarða króna á uppboði.

Alheimurinn

Fullt tungl 2024 – Hvenær er tunglið fullt?

Heilsa

Líkamleg snerting er mikilvæg milli föðurs og ungabarns

Maðurinn

Vísindamenn vara við langvarandi notkun á snuði

Lifandi Saga

Ísraelski vígamaðurinn: Vill lifa í friði með Palestínumönnum

Maðurinn

Er hægt að verða gráhærður á einni nóttu?

Maðurinn

Myndir af einangruðum ættflokki sýna mannlegan harmleik, samkvæmt verndarsamtökum

Jörðin

Af hverju er ís svona háll?

Náttúran

Krabbar hafa farið sömu ferðina 17 sinnum

Maðurinn

Er veganmatur óhollur börnum?

Náttúran

Risaeðlubeinagrind seld fyrir meira en sex milljarða króna á uppboði.

Alheimurinn

Fullt tungl 2024 – Hvenær er tunglið fullt?

Heilsa

Líkamleg snerting er mikilvæg milli föðurs og ungabarns

Maðurinn

Vísindamenn vara við langvarandi notkun á snuði

Lifandi Saga

Ísraelski vígamaðurinn: Vill lifa í friði með Palestínumönnum

Maðurinn

Er hægt að verða gráhærður á einni nóttu?

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Tækni

140.000 veirutegundir hafa fundist í þarmaflórunni

Tækni

140.000 veirutegundir hafa fundist í þarmaflórunni

Maðurinn

Kornabörn þekkja móðurmálið sitt

Maðurinn

Kornabörn þekkja móðurmálið sitt

Alheimurinn

Tvíburi Vetrarbrautarinnar finnst í útjaðri alheimsins

Lifandi Saga

Hvers vegna klæddust fangar röndóttum búningum í gamla daga?

Lifandi Saga

Af hverju er rússneskur bær í Noregi?

Jörðin

Leiða loftslagsbreytingar til fleiri jarðskjálfta?

Vinsælast

1

Alheimurinn

Fullt tungl 2024 – Hvenær er tunglið fullt?

2

Maðurinn

Er veganmatur óhollur börnum?

3

Heilsa

Líkamleg snerting er mikilvæg milli föðurs og ungabarns

4

Maðurinn

Myndir af einangruðum ættflokki sýna mannlegan harmleik, samkvæmt verndarsamtökum

5

Náttúran

Krabbar hafa farið sömu ferðina 17 sinnum

6

Jörðin

Af hverju er ís svona háll?

1

Maðurinn

Er veganmatur óhollur börnum?

2

Maðurinn

Myndir af einangruðum ættflokki sýna mannlegan harmleik, samkvæmt verndarsamtökum

3

Náttúran

Krabbar hafa farið sömu ferðina 17 sinnum

4

Jörðin

Af hverju er ís svona háll?

5

Náttúran

Risaeðlubeinagrind seld fyrir meira en sex milljarða króna á uppboði.

Náttúran

Topp 5: Hvaða dýr stunda lengsta mökun?

Lifandi Saga

Sósíaldarwinistarnir lýstu yfir stríði gegn fátækum

Lifandi Saga

BNA á barmi borgarastyrjaldar: Nasista-prestur vildi bylta lýðræðinu

Lifandi Saga

Bretar knúðu fram frjálsa verslun með fallbyssum

Maðurinn

Eru fingraför óhjákvæmilega ólík?

Maðurinn

Frestar þú leiðinlegum verkefnum? Samkvæmt vísindamönnum er það slæm hugmynd

Læknisfræði

Hversu gamalt er Viagra?

Maðurinn

Ný rannsókn: Áhrif framhjálds á konur koma á óvart

Maðurinn

Hve lengi hefur krabbamein hrjáð mannkynið?

Maðurinn

Við getum lifað án heilastofns

Náttúran

Vísindamenn kortleggja nú heimshöfin

Heilsa

41 næringarríkustu fæðutegundir jarðar

Myndir af einangruðum ættflokki sýna mannlegan harmleik, samkvæmt verndarsamtökum

Skógarhöggsmenn hafa yfirtekið svæði ættflokksins sem skapar ýmsar hættur fyrir hann.

Maðurinn

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is