Skúrkurinn fundinn: Þess vegna er stærsti fiskurinn að deyja út

Með því að fylgjast með 350 hvalháfum hafa vísindamenn uppgötvað ógn sem gæti verið ástæða fjöldadauða þessara risavöxnu dýra.

BIRT: 03/08/2022

LESTÍMI:

2 mínútur
Share on facebook

Hvalháfurinn er sagður geta orðið 18 metra langur og hátt í 30 tonn. En nú er hann í útrýmingarhættu.

 

Þrátt fyrir stærð sína og stöðu sem stærsti fiskur heimshafanna hefur stofnstærðin minnkað um 50% síðustu 75 árin. Árið 2016 var þessi gæflyndi risasfiskur opinberlega settur á listann yfir hákarlategundir í útrýmingarhættu.

 

Nú afhjúpar ný rannsókn áður hulda dánarorsök sem leynist skammt undir yfirborði sjávar: Stór flutningaskip gætu sem sé verið hvalháfunum mun hættulegri en talið hefur verið.

 

Kjölurinn plægir niður í sjóinn

Hvalháfar lifa á svifdýrum og smáfiskum, sem þeir sía úr sjónum í stórum kjafti. Af því leiðir auðvitað að þessir stóru fiskar verja nærri helmingnum af tíma sínum rétt undir yfirborðinu, þar sem mikið af þessu smádýrum heldur sig í sólarljósinu.

 

Fyrir vikið stafar hvalháfum mikil hætta af kjölum flutningaskipa sem geta verið nokkur hundruð metra löng og plægja sig í gegnum sjóinn á mikilli ferð, oft tífalt hraðar en fiskar ná að synda.

Vísindamennirnir segja árekstur skipa og hvalháfa miklu algengari en talið hefur verið.

En það er erfitt að greina árekstur stóru fraktskipanna og hvalháfanna. Vísindamennirnir segja að þessir stóru fiskar forði sér trúlega niður í djúpið eftir að hafa orðið fyrir barðinu á kili mörg þúsund tonna flutningaskips.

Misstu samband við 24% háfanna

Vísindamennirnir settu rafræna senda á nærri 350 hvalháfa til að fylgjast með ferðum þeirra í hitabeltishöfunum.

 

Svo báru þeir ferðaleiðir hvalháfanna saman við viðtækt net farleiða, sem átti upphaflega  að koma í veg fyrir árekstur skipa. Þannig fengust upplýsingar um farleiðir allra skipa, sem eru nægilega stór til að geta banað svo stórum fiskum.

Rafrænir sendar gerðu kleift að fylgjast með ferðum hvalháfanna gegnum gervihnetti.

Í ljós kom að stór hluti ferða hvalháfanna var einmitt á siglingaleiðum stóru fraktskipanna. Mestu hættusvæði reyndust vera Mexíkóflói, Persaflói og Rauðahafið en um þessi svæði eru skipaferðir mjög tíðar.

 

Á þessum slóðum misstu menn sambandið við heil 24% af þeim hvalháfum sem báru sendana. Líklegustu ástæðuna segja vísindamennirnir vera þá að háfarnir hafi orðið fyrir skipi, beðið bana og síðan sokkið til botns.

Sjáðu vísindamennina útskýra ferðir hvalháfanna:

BIRT: 03/08/2022

HÖFUNDUR: NANNA VIUM

HÖFUNDARÉTTUR MYNDA: © University of Southhampton. © Mark Erdmann. © Shutterstock

vinsælustu greinarnar

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu með áskrifandi að blaðinu?

Áskrifendur geta fengið áskrift af vefnum hér

FÁÐU AÐGANG AÐ VÍSINDI.IS

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is