Jörðin

Svona er Richterskvarðinn

Jarðskjálftar hafa oft verið mældir með tölum á Richterskvarða þó svo nýrri kvarðar hafa í raun tekið yfir. En hvernig er kvarðinn uppbyggður?

BIRT: 02/08/2022

Hvað þýðir það eiginlega að jarðskjálfti hafi mælst 5,4 á Richter? Hverju jafngildir 5,4 miðað við aðra jarðskjálfta og hvernig er mælt?

 

Margir hafa spurt sig þessara spurninga nú þegar jörð skelfur svo mikið á suðvesturhorni landsins.

 

Hvað er Richterskvarði?

Richterskvarðinn hefur verið notaður um allan heim til að lýsa hversu stór og öflugur jarðskjálfti er. Kvarðinn var þróaður á fjórða áratug síðustu aldar af jarðskjálftafræðingnum Charles Francis Richter.

 

Kvarðinn er notaður til að flokka jarðskjálfta eftir svokallaðri „stærð“ þeirra – þ.e. stærð miðað við aðra skjálfta. Richterskvarðinn mælir styrk titringsins til að ákvarða hversu sterkur skjálftinn er.

 

Hvernig er Richterskvarðinn uppbyggður?

Richterskvarðinn er lógaritmískur kvarði sem byggir á grunntölunni 10. Jarðskjálfti sem mælist 6 á Richter er því tífalt sterkari en skjálfti sem mælist 5. Skjálfti 7 á Richter er því hundrað sinnum sterkari en skjálfti 5 á Richter en jarðskjálfti upp á 8 á Richter er 1.000 sinnum öflugri og svo framvegis.

 

Richter kvarðinn er ákvarðaður með því að lesa sterkustu áhrif jarðskjálfta á jarðskjálftamæla og breyta því í það sem annar jarðskjálftamælir 100 km frá uppruna skjálftans á yfirborði jarðar myndi sýna.

 

Kvarðinn er þekktur um allan heim en nýrri kvarði, svokallaður Vægisstærðarkvarðinn (Moment magnitude-scale)  er notaður við rannsóknir. Hann mælir mun betur orkuna sem losnar við jarðskjálfta.

 

Styrkleikastig  líkjast þeim sem eru á Richter kvarðanum, svo það er ekki mikill munur fyrir okkur venjulega fólkið.

Skjálftamælir mælir hræringarnar frá fjarlægum jarðskjálfta. Hinar mismunandi skjálftabylgjur ná til jarðskjálftamælisins með tímamun sem fer eftir fjarlægðinni að miðju skjálftans.

Hefur Richterskvarðinn mörk?

Það er ekkert fræðilegt þak á hversu öflugir jarðskjálftar geta orðið. En jarðskjálftar yfir 9,5 á Richter eru taldir jarðeðlisfræðilega ómögulegir, þar sem álagið myndi koma af stað skjálfta áður en þeir yrðu svo öflugir.

 

Richterskvarðinn

Richterskvarðinn er oft mældur í heilum tölum og aukastaf. Kvarðinn skiptist þannig:

 

 Styrkur 1-2: Veikur skjálfti án efnisskemmda. Menn finna sjaldnast fyrir honum.

 

Styrkur 3: Ennþá vægur skjálfti en með orku sem samsvarar eldingu.

 

Styrkur 4: Almenningur getur fundið fyrir honum. Möguleiki er á óverulegum skemmdum.

 

Styrkur 5: Hægt er að finna titringinn. Skorsteinar og veikburða byggingar verða fyrir skemmdum.

 

Styrkur 6: Skjálftarnir geta valdið mikilli eyðileggingu, þar sem venjulegar byggingar verða fyrir miklum skemmdum.

 

Styrkur 7: Sterkir jarðskjálftar með mikinn eyðileggingarkraft. Stöðug og sterk mannvirki geta orðið fyrir verulegum skaða.

 

Styrkur 8: Jarðskjálftaþolin mannvirki verða fyrir verulegum skaða. Orkan jafngildir stórri kjarnorkusprengingu.

 

Styrkur 9: Gríðaröflugur, umfangsmikill og eyðileggjandi skjálfti.

Jarðskjálftinn í Indlandshafi árið 2004 mældist 9,0 á Richter. Það hafði afdrifaríkar afleiðingar því svæðið er mjög þéttbýlt.

Stærsti skjálftinn

Öflugasti og stærsti skjálftinn sem mælst hefur á Richter varð undan ströndum Chile 22. maí 1960. Hann mældist um 9,5 á Richter.

 

Miðja skjálftans var 150 kílómetra frá ströndinni á strjálbýlu svæði þannig að „aðeins“ 6.000 manns létu lífið vegna skjálftans og flóðbylgjunnar. Flóðbylgjan barst yfir Kyrrahafið og þegar hún barst til Japans 22 tímum síðar bættust 200 manns til viðbótar við þá sem létust.

 

Jarðskjálftinn í Indlandshafi árið 2004 mældist um það bil 9,0 á Richter sem þýðir í raun að hann var verulega veikari. En þar sem strendur á svæðinu voru þéttbýlar, voru afleiðingarnar mun alvarlegri og um 227.000 manns fórust.

 

Öflugir jarðskjálftar eru sjaldgæfir

Svona öflugir jarðskjálftar eru sem betur fer sjaldgæfir. Frá árinu 1900, þegar kerfisbundnar mælingar hófust, hefur að meðaltali minna en einn jarðskjálfti mælst á ári af stærðinni 8,0 á Richter.

 

Til samanburðar mælast um 150.000 af styrkleika 3,0-8,0 á Richter.

Suður-Evrópu er hættara við öflugum skjálftum vegna nálægðar við mörk Afríkuflekans og Evrasíuflekans.

Hér á landi eru litlar líkur á skjálfta yfir 7 á Richter m.a. vegna þess að jarðskorpan er mjög ung og frekar heit. Stökki hlutur hennar er því mjög þunnur og getur ekki byggt upp mikla spennu.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: Ritstjórn

Shutterstock

Maðurinn

Er hægt að verða gráhærður á einni nóttu?

Heilsa

Hrotur geta verið vísbending um hjartasjúkdóm: Einn hópur er í sérstakri áhættu

Heilsa

Hrotur geta verið vísbending um hjartasjúkdóm: Einn hópur er í sérstakri áhættu

Náttúran

Af hverju eru lauf trjáa með mismunandi lögun?

Náttúran

Af hverju eru lauf trjáa með mismunandi lögun?

Náttúran

Hvernig bárust kettir til Ameríku?

Heilsa

Er mikið um kyrrsetu hjá þér í vinnunni? Þá getur kaffi lengt líf þitt samkvæmt stórri rannsókn.

Heilsa

Lækning gegn útbreiddum meltingartruflunum finnst í flestum eldhúsum.

NÝJASTA NÝTT

Maðurinn

Geta matvörur varið húðina gegn útfjólubláum geislum sólar?

Spurningar og svör

Hvað á eiginlega að gera við kjarnorkuverið í Tjernobyl?

Maðurinn

Myndir af einangruðum ættflokki sýna mannlegan harmleik, samkvæmt verndarsamtökum

Jörðin

Af hverju er ís svona háll?

Náttúran

Krabbar hafa farið sömu ferðina 17 sinnum

Maðurinn

Er veganmatur óhollur börnum?

Náttúran

Risaeðlubeinagrind seld fyrir meira en sex milljarða króna á uppboði.

Alheimurinn

Fullt tungl 2024 – Hvenær er tunglið fullt?

Heilsa

Líkamleg snerting er mikilvæg milli föðurs og ungabarns

Maðurinn

Vísindamenn vara við langvarandi notkun á snuði

Maðurinn

Geta matvörur varið húðina gegn útfjólubláum geislum sólar?

Spurningar og svör

Hvað á eiginlega að gera við kjarnorkuverið í Tjernobyl?

Maðurinn

Myndir af einangruðum ættflokki sýna mannlegan harmleik, samkvæmt verndarsamtökum

Jörðin

Af hverju er ís svona háll?

Náttúran

Krabbar hafa farið sömu ferðina 17 sinnum

Maðurinn

Er veganmatur óhollur börnum?

Náttúran

Risaeðlubeinagrind seld fyrir meira en sex milljarða króna á uppboði.

Alheimurinn

Fullt tungl 2024 – Hvenær er tunglið fullt?

Heilsa

Líkamleg snerting er mikilvæg milli föðurs og ungabarns

Maðurinn

Vísindamenn vara við langvarandi notkun á snuði

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Heilsa

Læknar hafa grætt heilt auga í mann

Heilsa

Læknar hafa grætt heilt auga í mann

Maðurinn

Nú geta vísindamenn ráðskast með drauma okkar

Maðurinn

Nú geta vísindamenn ráðskast með drauma okkar

Tækni

140.000 veirutegundir hafa fundist í þarmaflórunni

Maðurinn

Kornabörn þekkja móðurmálið sitt

Alheimurinn

Tvíburi Vetrarbrautarinnar finnst í útjaðri alheimsins

Lifandi Saga

Hvers vegna klæddust fangar röndóttum búningum í gamla daga?

Vinsælast

1

Maðurinn

Er veganmatur óhollur börnum?

2

Maðurinn

Myndir af einangruðum ættflokki sýna mannlegan harmleik, samkvæmt verndarsamtökum

3

Náttúran

Krabbar hafa farið sömu ferðina 17 sinnum

4

Jörðin

Af hverju er ís svona háll?

5

Maðurinn

Geta matvörur varið húðina gegn útfjólubláum geislum sólar?

6

Náttúran

Risaeðlubeinagrind seld fyrir meira en sex milljarða króna á uppboði.

1

Maðurinn

Er veganmatur óhollur börnum?

2

Maðurinn

Myndir af einangruðum ættflokki sýna mannlegan harmleik, samkvæmt verndarsamtökum

3

Náttúran

Krabbar hafa farið sömu ferðina 17 sinnum

4

Jörðin

Af hverju er ís svona háll?

5

Spurningar og svör

Hvað á eiginlega að gera við kjarnorkuverið í Tjernobyl?

6

Maðurinn

Geta matvörur varið húðina gegn útfjólubláum geislum sólar?

Jörðin

Leiða loftslagsbreytingar til fleiri jarðskjálfta?

Maðurinn

Heilsa okkar ræðst af blóðinu

Náttúran

Topp 5: Hvaða dýr stunda lengsta mökun?

Lifandi Saga

Sósíaldarwinistarnir lýstu yfir stríði gegn fátækum

Maðurinn

Er siðblindingi á vinnustaðnum þínum?

Maðurinn

Úmamí – fimmta frumbragðtegundin

Maðurinn

Eru fingraför óhjákvæmilega ólík?

Maðurinn

Frestar þú leiðinlegum verkefnum? Samkvæmt vísindamönnum er það slæm hugmynd

Læknisfræði

Hversu gamalt er Viagra?

Maðurinn

Ný rannsókn: Áhrif framhjálds á konur koma á óvart

Maðurinn

Hve lengi hefur krabbamein hrjáð mannkynið?

Maðurinn

Við getum lifað án heilastofns

Geta matvörur varið húðina gegn útfjólubláum geislum sólar?

Er sólarvarnarkrem eina leiðin til að verjast geislum sólar eða eru til matvörur með sólarvörn?

Maðurinn

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is