Maðurinn

Táningar eru forritaðir til að hætta að hlusta á það sem mamma segir

Um 13 ára aldur verður breyting i heilanum sem veldur því að táningar taka síður mark á því sem móðir þeirra segir en hlusta fremur á aðra. Og vísindamenn segja þetta einkar hentugt.

BIRT: 24/02/2024

Halló – ertu að hlusta á mig? Ef þú ert með táning heima og átt æ erfiðara með að ná sambandi við hann eða hana, gæti nú hafa fundist á því eðlileg skýring.

 

Þessi valkvæða heyrn er nefnilega ekki endilega táningnum sjálfum að kenna.

 

Þetta sýnir ný rannsókn sem jafnframt afhjúpar að það er rödd móðurinnar sem síst nær eyrum unglingsins – og að það er bara afar gott.

 

Heilinn er forritaður til að fjarlægjast

Um 13 ára aldur tekur verðlaunakerfi heilans nefnilega að bregðast síður við rödd móðurinnar en beinist þess í stað fremur að nýjum og áður óþekktum röddum.

 

Allt er þetta hluti af vel stýrðu líffræðilegu ferli sem gegnir þeim tilgangi að fjarlægja unglinginn frá örygginu í faðmi foreldranna.

 

„Rétt eins og kornabarn veit að það á að hlusta eftir rödd móður sinnar, veit unglingurinn að hann þarf að hlusta á nýjar raddir,“ segir geðlæknirinn Daniel Abrams, einn vísindamannanna að baki rannsókninni.

 

Í þessari rannsókn gerðu Abrams og hópur hans MRI-skannanir á heila unglinga á aldrinum 13-16,5 ára til að sjá hvað gerist í hinum hormónabaðaða heila.

 

Fyrir skönnun tóku vísindamennirnir upp rödd móðurinnar sem látin var segja bullorð, innan við sekúndu að lengd. Þannig var tryggt að unglingarnir tengdu hvorki við merkinguna né tilfinningagildi orðanna.

 

Sömu bullorð voru tekin upp úr munni tveggja óviðkomandi kvenna.

 

Hver þátttakandi hlustaði aftur og aftur á upptökurnar með rödd móður sinnar og hinna ókunnu kvenna í tilviljanakenndri röð. Táningarnir voru líka látnir heyra ýmis heimilisleg hljóð, svo sem suð í uppþvottavél og vísindamennirnir fylgdust svo með viðbrögðum heilans við mismunandi röddum.

 

Óþekktar raddir vöktu viðbrögð í heilanum

Á skannanum sást skýrt hvernig allar raddir vöktu viðbrögð víðar í heila unglinganna en hjá börnum undir 12 ára aldri.

 

T.d. mátti sjá að hljóðupptökurnar vöktu viðbrögð heilasvæðis sem nefnist „superior temporal sulcus“ og tengist félagsgreind.

 

Þessi virkni jókst smám saman með hækkandi aldri og reyndar svo staðfastlega að unnt var að giska á aldur viðkomandi á grunni skönnunarinnar.

 

Vísindamenn: ,,Þetta er hentugt”

Vísindamennirnir sáu líka að verðlaunastöð heilans, „nucleus accumbens“ varð mun virkari þegar unglingarnir heyrðu óþekkta rödd en rödd móðurinnar.

 

Sama gilti um heilastöð í ennisblaðinu þar sem félagslegar upplýsingar eru metnar.

 

Að mati vísindamannanna er góð og gild ástæða fyrir þessu skyndilega aðdráttarafli hins nýja og óþekkta. Þetta er hreinlega hluti af heilbrigðum þroska.

 

„Það kemur að því að barn hættir að vera háð foreldrunum og þau tímamót þurfa að styðjast við líffræðilega breytingu,“ segir aðalhöfundur vísindagreinarinnar, Vinod Menon sem er prófessor í geðlækningum og atferlisfræði við Stanfordháskóla.

 

„Það sem við höfum sýnt fram á er breyting sem hjálpar unglingum að vera þátttakendur í í hinum stóra heimi og mynda sambönd sem gera þá félagslega hæfa utan fjölskyldunnar,“ segir hann.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: Nanna Vium

Shutterstock

Heilsa

41 næringarríkustu fæðutegundir jarðar

Menning og saga

Leynirými í 4.400 ára gömlum egypskum pýramída

Menning og saga

Leynirými í 4.400 ára gömlum egypskum pýramída

Heilsa

Vísindamenn hafa fundið mikilvægan eiginleika sem er sameiginlegur öllum sem náð hafa 100 ára aldri.

Heilsa

Vísindamenn hafa fundið mikilvægan eiginleika sem er sameiginlegur öllum sem náð hafa 100 ára aldri.

Heilsa

Bakteríurnar þrífast vel í handklæðinu þínu

Lifandi Saga

Voru víkingarnir húðflúraðir?

Menning

Þess vegna verða konur þreyttar á (sumum) körlum

NÝJASTA NÝTT

Tækni

Vandamál sem gat orðið aðkallandi

Maðurinn

Efnaskiptin eru stöðug frá 20 til 60 ára aldurs

Maðurinn

Er siðblindingi á vinnustaðnum þínum?

Maðurinn

Úmamí – fimmta frumbragðtegundin

Maðurinn

Eru fingraför óhjákvæmilega ólík?

Maðurinn

Frestar þú leiðinlegum verkefnum? Samkvæmt vísindamönnum er það slæm hugmynd

Læknisfræði

Hversu gamalt er Viagra?

Maðurinn

Ný rannsókn: Áhrif framhjálds á konur koma á óvart

Maðurinn

Hve lengi hefur krabbamein hrjáð mannkynið?

Maðurinn

Við getum lifað án heilastofns

Tækni

Vandamál sem gat orðið aðkallandi

Maðurinn

Efnaskiptin eru stöðug frá 20 til 60 ára aldurs

Maðurinn

Er siðblindingi á vinnustaðnum þínum?

Maðurinn

Úmamí – fimmta frumbragðtegundin

Maðurinn

Eru fingraför óhjákvæmilega ólík?

Maðurinn

Frestar þú leiðinlegum verkefnum? Samkvæmt vísindamönnum er það slæm hugmynd

Læknisfræði

Hversu gamalt er Viagra?

Maðurinn

Ný rannsókn: Áhrif framhjálds á konur koma á óvart

Maðurinn

Hve lengi hefur krabbamein hrjáð mannkynið?

Maðurinn

Við getum lifað án heilastofns

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Heilsa

Hinn týndi hlekkur milli krabbameins og mataræðis ef til vill fundinn

Heilsa

Hinn týndi hlekkur milli krabbameins og mataræðis ef til vill fundinn

Heilsa

Vísindamenn: Miklir kostir þess að nota stigann frekar en lyftuna.

Heilsa

Vísindamenn: Miklir kostir þess að nota stigann frekar en lyftuna.

Spurningar og svör

Er ekki bara hægt að lyfta Títanic upp á yfirborðið?

Lifandi Saga

60 aðalsmenn drukknuðu í skít

Náttúran

Skógareldar geisa um gjörvallan hnöttinn

Alheimurinn

Hin dulda hlið tunglsins

Vinsælast

1

Maðurinn

Ný rannsókn: Áhrif framhjálds á konur koma á óvart

2

Heilsa

41 næringarríkustu fæðutegundir jarðar

3

Heilsa

Vísindamenn hafa fundið mikilvægan eiginleika sem er sameiginlegur öllum sem náð hafa 100 ára aldri.

4

Maðurinn

Er siðblindingi á vinnustaðnum þínum?

5

Maðurinn

Hve lengi hefur krabbamein hrjáð mannkynið?

6

Maðurinn

Úmamí – fimmta frumbragðtegundin

1

Maðurinn

Ný rannsókn: Áhrif framhjálds á konur koma á óvart

2

Heilsa

41 næringarríkustu fæðutegundir jarðar

3

Maðurinn

Er siðblindingi á vinnustaðnum þínum?

4

Maðurinn

Hve lengi hefur krabbamein hrjáð mannkynið?

5

Maðurinn

Úmamí – fimmta frumbragðtegundin

6

Maðurinn

Við getum lifað án heilastofns

Náttúran

Taumhald á gróðureldum: Skógareldar

Lifandi Saga

7 óviðeigandi brandarar frá fornöld

Alheimurinn

Slær öll met:  Brúnn dvergur er heitari en sólin

Lifandi Saga

Hve fjölmennir eru rússnesku minnihlutahóparnir í Austur-Evrópu?

Lifandi Saga

Kjarnorkubrjálæðingar kalda stríðstímans

Náttúran

Þrisvar til tunglsins og til baka aftur

Alheimurinn

Fullt tungl 2024 – Hvenær er tunglið fullt?

Jörðin

Hversu mikið menga leikföng?

Maðurinn

Af hverju þessi ást á áfengi?

Heilsa

Er hægt að sofa of mikið?

Lifandi Saga

Hver fann upp á „kalda stríðinu“?

Maðurinn

Síðbúnar kvöldmáltíðir gera þig þyngri og svangari

Vandamál sem gat orðið aðkallandi

Á miðöldum gerði fólk þarfir sínar á götum úti og kastaði innihaldi næturgagnsins út um glugga. Betri lausnir litu smám saman dagsins ljós og m.a. vatnssalerni, salernispappír og klósettsetur áttu eftir að breytu ýmsu.

Tækni

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is