Maðurinn

13 atriði sem þú vissir ekki um martraðir

Martraðir eru ekki bara ógnvekjandi og hættulegir draumar, heldur leynist í þeim margt fleira – og þær geta reyndar líka verið heilsubætandi.

BIRT: 29/04/2023

1. Þær eru sérhannaðar fyrir þig

Martröð sem þú færð á einmitt að vekja þér ótta. Það sem er þér martröð getur þess vegna verið hversdagslegur draumur í augum einhverra annarra. Þetta veldur því líka að manni getur fundist skrýtið að heyra fólk lýsa martröðum sínum.

2. Þú þekkir alla sem koma við sögu

Allir sem koma við sögu eru fólk sem þú hefur séð áður. Þetta getur verið fólk sem þú hefur bara séð á götu eða í sjónvarpi en aldrei alveg bláókunnugt fólk.

 

3. Forðastu áfengi og spennu

Erfiðir draumar standa oft í samhengi við lélegan svefn. Reyndu þess vegna að slaka sem best á og sleppa mikilli drykkju ef þú vilt ekki fá martröð.

 

Slepptu líka snakkinu áður en þú ferð að sofa. Það getur valdið þér martröð, vegna þess að það kemur af stað brennslu sem truflar svefninn.

4. Þegar augnlokin titra

Martröð kemur í REM-svefni – þeim hluta svefnsins, þegar okkur dreymir.

 

Að meðaltali erum við í REM-svefni fjórum til fimm sinnum yfir nóttina.

 

5. Blindir fá líka martraðir

Það er ekki nauðsynlegt að sjá hinar óhugnanlegu persónur í martröðinni.

 

Það er nóg að þekkja fólk á lykt eða heyra hann eða hana tala. Blindir fá líka martraðir en skynja þær með öðrum skilningarvitum en sjóninni.

6. Flótti og fát

Margar rannsóknir hafa verið gerðar til að greina um hvað martraðardraumar snúist helst. En niðurstöðurnar hafa reynst margvíslegar.

 

Sumt hefur þó reynst koma fyrir í flestum rannsóknum: Að vera á flótta, hrapa eða missa einhvern nákominn.

 

Það er líka nokkuð algengt að fólki þyki sem það sé nakið á almannafæri.

7. Draumurinn verður ljóslifandi

Það einkennir martraðir að við vöknum.

 

Og þegar við vöknum í miðjum draumi, munum við hann betur en ella. Þess vegna getur verið erfiðara að gleyma þessum draumum.

 

8. Gera þér gott

Líkamlega má kalla þetta fyrirbrigði hollt.

 

Martröð fær maður í REM-svefni, þegar heilinn stýrir blóðrásinni til útlimanna en í minna mæli til sjálfs sín. Þetta endurnærir því líkamann.

 

Streituhormón, ónæmiskerfið og blóðþrýstingurinn eru meðal þess sem þessi svefn gerir gott. Þér er því óhætt að sofa bara áfram í gegnum martraðirnar. Þær gera þér gott.

9. Hafa orðið innblástur að list

Martraðir hafa veitt mörgum listamönnum innblástur.

 

Þeirra á meðal má nefna að hrollvekjurithöfundurinn Stephen King er undir sterkum áhrifum af sínum eigin ógnvekjandi draumum. Hið sama gilti um Salvador Dali (á myndinni).

10. Geta valdið svefnleysi

Ef þú færð oft miklar martraðir getur það leitt til langvarandi svefntruflana (Nigthmare disorder).

 

Fyrirbrigðið lýsir sér í svefnleysi sem stafar af ótta við að sofna og fá martröð.

 

11. Sumir hrífast með

Það eru ekki aðeins neikvæðar tilfinningar sem tengjast martröðum.

 

Svefnsérfræðingar hafa rekist á fólk sem þykir skítt að vakna upp af martröð. Þetta fólk upplifir martröðina sem spennandi – rétt eins og það væri að leika í hryllingsmynd.

12. Allar þessar tilfinningar

Ótti er ekki sú tilfinning sem mest ber á.

 

Rannsóknir sýna að fólk sem fær martraðir finnur mest fyrir ruglingslegu fáti, sektarkennd og viðbjóði áður en það vaknar upp í svitakófi.

13. Martraðir breyta hegðun

Draumar um t.d. flugvélar að hrapa eða lest sem verður fyrir sprengjuárás, koma fólki iðulega til að breyta ferðaáætlunum eða jafnvel hætta við ferðir.

 

Það sýnir rannsókn hjá Carnegie Mellon-háskóla og Harvardháskóla.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: BABAK ARVANAGHI

Shutterstock

Náttúran

Hvaða rándýr étur flest fólk?

Heilsa

Er flotsaur til marks um góða heilsu?

Heilsa

Er flotsaur til marks um góða heilsu?

Náttúran

Hvernig veit fræ að það eigi að spíra? 

Náttúran

Hvernig veit fræ að það eigi að spíra? 

Heilsa

Breytingarnar á líkamsþyngd geta leitt í ljós hættu á heilabilun

Náttúran

8 uppfinningar sem þú getur þakkað Einstein fyrir

Náttúran

Að klóna risaeðlur: Er hægt að vekja risaeðlur til lífsins?

NÝJASTA NÝTT

Lifandi Saga

Hermaður sá heiminn á hvolfi eftir heilaskaða

Alheimurinn

Eitilhörð samkeppni um að leysa ráðgátur sólkerfisins

Læknisfræði

Soðnir kettir læknuðu nánast allt á miðöldum

Tækni

Eru eineggja tvíburar erfðafræðilega eins?

Alheimurinn

Mistök geta verið banvæn fyrir geimfara 

Náttúran

Kisulóra er villiköttur

Lifandi Saga

Greitt fyrir Pepsi-Cola með sovéskum kafbátum

Heilsa

10 matvæli með meira C-vítamín en appelsínur

Maðurinn

Þráhyggja tekur heilann í gíslingu

Saga

Af hverju ráða Bandaríkin yfir Guantanamo?

Lifandi Saga

Hermaður sá heiminn á hvolfi eftir heilaskaða

Alheimurinn

Eitilhörð samkeppni um að leysa ráðgátur sólkerfisins

Læknisfræði

Soðnir kettir læknuðu nánast allt á miðöldum

Tækni

Eru eineggja tvíburar erfðafræðilega eins?

Alheimurinn

Mistök geta verið banvæn fyrir geimfara 

Náttúran

Kisulóra er villiköttur

Lifandi Saga

Greitt fyrir Pepsi-Cola með sovéskum kafbátum

Heilsa

10 matvæli með meira C-vítamín en appelsínur

Maðurinn

Þráhyggja tekur heilann í gíslingu

Saga

Af hverju ráða Bandaríkin yfir Guantanamo?

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Alheimurinn

Hvað er andefni?

Alheimurinn

Hvað er andefni?

Maðurinn

Þess vegna tekur ástarsorg svona mikið á okkur

Maðurinn

Þess vegna tekur ástarsorg svona mikið á okkur

Maðurinn

Heilann þyrstir í fitu

Maðurinn

Er það skaðlegt að plokka nefhárin?

Lifandi Saga

Hve lengi höfum við fengið sumarfrí?

Jörðin

Vísindamenn greina vaxtarverki: Fæðuhringur eldfjallsins

Vinsælast

1

Heilsa

Breytingarnar á líkamsþyngd geta leitt í ljós hættu á heilabilun

2

Heilsa

Er flotsaur til marks um góða heilsu?

3

Náttúran

8 uppfinningar sem þú getur þakkað Einstein fyrir

4

Tækni

Eru eineggja tvíburar erfðafræðilega eins?

5

Náttúran

Hvaða rándýr étur flest fólk?

6

Náttúran

Að klóna risaeðlur: Er hægt að vekja risaeðlur til lífsins?

1

Heilsa

Er flotsaur til marks um góða heilsu?

2

Tækni

Eru eineggja tvíburar erfðafræðilega eins?

3

Náttúran

Hvaða rándýr étur flest fólk?

4

Maðurinn

Með skönnun má spá fyrir um þunglyndi

5

Maðurinn

Samfélagsmiðlar ógna samkenndinni

6

Maðurinn

Af hverju sjá sumir drauga en aðrir ekki?

Náttúran

Hjarta steypireyðar slær bara tvisvar á mínútu

Menning

Hvers vegna varð kvikmyndin „Casablanca“ svona vinsæl?

Maðurinn

Einvígið: Er rafmagnstannbursti betri en venjulegur?

Maðurinn

Getur dáleiðslan komið í stað fyrir lyf? 

Jörðin

Evrópsk ofureldstöð virðist undirbúa gos

Maðurinn

10 óvanalegar tegundir af fælni

Náttúran

Loftslagsfyrirbrigði gæti aukið bráðnun í norðri

Maðurinn

Mjúki maðurinn gengur í arf

Maðurinn

Nátthrafnar deyja fyrr en morgunhanar. En ástæðan kemur á óvart.

Alheimurinn

NASA: 50 metra stór loftsteinn getur skollið á jörðina árið 2046

Heilsa

Kynin bregðast ekki eins við yfirvofandi áfalli

Maðurinn

Í fyrsta sinn: Vísindamenn leiða í ljós hvað gerist í heilanum þegar við deyjum

Hermaður sá heiminn á hvolfi eftir heilaskaða

Í spænsku borgarastyrjöldinni lifði hermaður nokkur það af, líkt og fyrir kraftaverk, að fá byssukúlu gegnum heilann. Eftir þetta gat hermaðurinn lesið dagblöðin á hvolfi. Atburðurinn veitti vísindamönnum nýja innsýn í starfsemi heilans.

Lifandi Saga

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is