Maðurinn

13 atriði sem þú vissir ekki um martraðir

Martraðir eru ekki bara ógnvekjandi og hættulegir draumar, heldur leynist í þeim margt fleira – og þær geta reyndar líka verið heilsubætandi.

BIRT: 29/04/2023

1. Þær eru sérhannaðar fyrir þig

Martröð sem þú færð á einmitt að vekja þér ótta. Það sem er þér martröð getur þess vegna verið hversdagslegur draumur í augum einhverra annarra. Þetta veldur því líka að manni getur fundist skrýtið að heyra fólk lýsa martröðum sínum.

2. Þú þekkir alla sem koma við sögu

Allir sem koma við sögu eru fólk sem þú hefur séð áður. Þetta getur verið fólk sem þú hefur bara séð á götu eða í sjónvarpi en aldrei alveg bláókunnugt fólk.

 

3. Forðastu áfengi og spennu

Erfiðir draumar standa oft í samhengi við lélegan svefn. Reyndu þess vegna að slaka sem best á og sleppa mikilli drykkju ef þú vilt ekki fá martröð.

 

Slepptu líka snakkinu áður en þú ferð að sofa. Það getur valdið þér martröð, vegna þess að það kemur af stað brennslu sem truflar svefninn.

4. Þegar augnlokin titra

Martröð kemur í REM-svefni – þeim hluta svefnsins, þegar okkur dreymir.

 

Að meðaltali erum við í REM-svefni fjórum til fimm sinnum yfir nóttina.

 

5. Blindir fá líka martraðir

Það er ekki nauðsynlegt að sjá hinar óhugnanlegu persónur í martröðinni.

 

Það er nóg að þekkja fólk á lykt eða heyra hann eða hana tala. Blindir fá líka martraðir en skynja þær með öðrum skilningarvitum en sjóninni.

6. Flótti og fát

Margar rannsóknir hafa verið gerðar til að greina um hvað martraðardraumar snúist helst. En niðurstöðurnar hafa reynst margvíslegar.

 

Sumt hefur þó reynst koma fyrir í flestum rannsóknum: Að vera á flótta, hrapa eða missa einhvern nákominn.

 

Það er líka nokkuð algengt að fólki þyki sem það sé nakið á almannafæri.

7. Draumurinn verður ljóslifandi

Það einkennir martraðir að við vöknum.

 

Og þegar við vöknum í miðjum draumi, munum við hann betur en ella. Þess vegna getur verið erfiðara að gleyma þessum draumum.

 

8. Gera þér gott

Líkamlega má kalla þetta fyrirbrigði hollt.

 

Martröð fær maður í REM-svefni, þegar heilinn stýrir blóðrásinni til útlimanna en í minna mæli til sjálfs sín. Þetta endurnærir því líkamann.

 

Streituhormón, ónæmiskerfið og blóðþrýstingurinn eru meðal þess sem þessi svefn gerir gott. Þér er því óhætt að sofa bara áfram í gegnum martraðirnar. Þær gera þér gott.

9. Hafa orðið innblástur að list

Martraðir hafa veitt mörgum listamönnum innblástur.

 

Þeirra á meðal má nefna að hrollvekjurithöfundurinn Stephen King er undir sterkum áhrifum af sínum eigin ógnvekjandi draumum. Hið sama gilti um Salvador Dali (á myndinni).

10. Geta valdið svefnleysi

Ef þú færð oft miklar martraðir getur það leitt til langvarandi svefntruflana (Nigthmare disorder).

 

Fyrirbrigðið lýsir sér í svefnleysi sem stafar af ótta við að sofna og fá martröð.

 

11. Sumir hrífast með

Það eru ekki aðeins neikvæðar tilfinningar sem tengjast martröðum.

 

Svefnsérfræðingar hafa rekist á fólk sem þykir skítt að vakna upp af martröð. Þetta fólk upplifir martröðina sem spennandi – rétt eins og það væri að leika í hryllingsmynd.

12. Allar þessar tilfinningar

Ótti er ekki sú tilfinning sem mest ber á.

 

Rannsóknir sýna að fólk sem fær martraðir finnur mest fyrir ruglingslegu fáti, sektarkennd og viðbjóði áður en það vaknar upp í svitakófi.

13. Martraðir breyta hegðun

Draumar um t.d. flugvélar að hrapa eða lest sem verður fyrir sprengjuárás, koma fólki iðulega til að breyta ferðaáætlunum eða jafnvel hætta við ferðir.

 

Það sýnir rannsókn hjá Carnegie Mellon-háskóla og Harvardháskóla.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: BABAK ARVANAGHI

Shutterstock

Heilsa

Læknar hafa grætt heilt auga í mann

Maðurinn

Nú geta vísindamenn ráðskast með drauma okkar

Maðurinn

Nú geta vísindamenn ráðskast með drauma okkar

Tækni

140.000 veirutegundir hafa fundist í þarmaflórunni

Tækni

140.000 veirutegundir hafa fundist í þarmaflórunni

Lifandi Saga

Af hverju er rússneskur bær í Noregi?

Jörðin

Leiða loftslagsbreytingar til fleiri jarðskjálfta?

Maðurinn

Heilsa okkar ræðst af blóðinu

NÝJASTA NÝTT

Lifandi Saga

Ísraelski vígamaðurinn: Vill lifa í friði með Palestínumönnum

Maðurinn

Er hægt að verða gráhærður á einni nóttu?

Heilsa

Hrotur geta verið vísbending um hjartasjúkdóm: Einn hópur er í sérstakri áhættu

Náttúran

Af hverju eru lauf trjáa með mismunandi lögun?

Jörðin

99 stórborgir eru að sökkva

Maðurinn

Munnvatnið er fullt af eitri

Maðurinn

Gæludýr koma í veg fyrir offitu og ofnæmi meðal barna

Náttúran

Hvernig bárust kettir til Ameríku?

Heilsa

Er mikið um kyrrsetu hjá þér í vinnunni? Þá getur kaffi lengt líf þitt samkvæmt stórri rannsókn.

Heilsa

Lækning gegn útbreiddum meltingartruflunum finnst í flestum eldhúsum.

Lifandi Saga

Ísraelski vígamaðurinn: Vill lifa í friði með Palestínumönnum

Maðurinn

Er hægt að verða gráhærður á einni nóttu?

Heilsa

Hrotur geta verið vísbending um hjartasjúkdóm: Einn hópur er í sérstakri áhættu

Náttúran

Af hverju eru lauf trjáa með mismunandi lögun?

Jörðin

99 stórborgir eru að sökkva

Maðurinn

Munnvatnið er fullt af eitri

Maðurinn

Gæludýr koma í veg fyrir offitu og ofnæmi meðal barna

Náttúran

Hvernig bárust kettir til Ameríku?

Heilsa

Er mikið um kyrrsetu hjá þér í vinnunni? Þá getur kaffi lengt líf þitt samkvæmt stórri rannsókn.

Heilsa

Lækning gegn útbreiddum meltingartruflunum finnst í flestum eldhúsum.

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Lifandi Saga

Sósíaldarwinistarnir lýstu yfir stríði gegn fátækum

Lifandi Saga

Sósíaldarwinistarnir lýstu yfir stríði gegn fátækum

Lifandi Saga

BNA á barmi borgarastyrjaldar: Nasista-prestur vildi bylta lýðræðinu

Lifandi Saga

BNA á barmi borgarastyrjaldar: Nasista-prestur vildi bylta lýðræðinu

Lifandi Saga

Bretar knúðu fram frjálsa verslun með fallbyssum

Lifandi Saga

Nasistaveiðar meðal óvina 

Lifandi Saga

Nasistar leituðu arísks menningarheims í Tíbet

Glæpir

Newton upprætti peningafölsun í Englandi

Vinsælast

1

Maðurinn

Er hægt að verða gráhærður á einni nóttu?

2

Maðurinn

Gæludýr koma í veg fyrir offitu og ofnæmi meðal barna

3

Maðurinn

Munnvatnið er fullt af eitri

4

Jörðin

99 stórborgir eru að sökkva

5

Heilsa

Hrotur geta verið vísbending um hjartasjúkdóm: Einn hópur er í sérstakri áhættu

6

Náttúran

Hvernig bárust kettir til Ameríku?

1

Maðurinn

Er hægt að verða gráhærður á einni nóttu?

2

Jörðin

99 stórborgir eru að sökkva

3

Heilsa

Hrotur geta verið vísbending um hjartasjúkdóm: Einn hópur er í sérstakri áhættu

4

Lifandi Saga

Ísraelski vígamaðurinn: Vill lifa í friði með Palestínumönnum

5

Náttúran

Af hverju eru lauf trjáa með mismunandi lögun?

Lifandi Saga

Hvers vegna hættu karlar að ganga með hatt?

Lifandi Saga

Versti óvinur skógareldanna

Lifandi Saga

Í fallhlíf til helvítis: Slökkviliðsmenn stukku beint niður í eldhafið

Maðurinn

Göngutúr heldur heilanum heilbrigðum

Menning og saga

Leynirými í 4.400 ára gömlum egypskum pýramída

Heilsa

Vísindamenn hafa fundið mikilvægan eiginleika sem er sameiginlegur öllum sem náð hafa 100 ára aldri.

Lifandi Saga

Belgía biður Kongó afsökunar – með tönn

Lifandi Saga

Af hvaða kynstofni var Kleópatra?

Lifandi Saga

Kitty var Kim Kardashian 18. aldar

Heilsa

Bakteríurnar þrífast vel í handklæðinu þínu

Lifandi Saga

Voru víkingarnir húðflúraðir?

Menning

Þess vegna verða konur þreyttar á (sumum) körlum

Ísraelski vígamaðurinn: Vill lifa í friði með Palestínumönnum

Sérsveitarhermaðurinn Ehud Barak barðist með hnífum, hríðskotaskammbyssu og í kvenklæðum gegn fjandmönnum Ísraela um áratugaskeið en þrátt fyrir þessa fortíð reyndi hann að skapa varanlegan frið við Palestínumenn þegar hann varð forsætisráðherra.

Lifandi Saga

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is