Náttúran

70% af dýralífi jarðar hefur verið útrýmt á síðustu 50 árum.

Skýrsla frá Alþjóðlega dýraverndarsjóðnum WWF er hörmuleg lesning: Meira en tveir þriðju af dýralífi hafa horfið frá árinu 1970. En vísindamenn telja sig hafa fundið lausn.

BIRT: 04/05/2022

Meira en tveir þriðju af dýralífi jarðar hefur horfið frá árinu 1970 vegna athafna manna. Þetta er niðurstaðan í harla skuggalegri skýrslu frá WWF frá árinu 2020.

 

Skýrslan sem er unnin í samvinnu við Zoological Society of London, byggir á vöktun meira en 4.300 mismunandi hryggdýra frá öllum heimshornum – spendýrum, fiskum, fuglum og skriðdýrum.

 

Að meðaltali hefur stofni þeirra tegunda sem fylgst hefur verið með fækkað um 68 prósent frá 1970 til 2016. Breytingarnar hafa bitnað sérstaklega mikið á suðurríkjum Bandaríkjanna – í Karíbahafi og Rómönsku Ameríku – þar sem stofni þeirra dýra sem fylgst var með hefur fækkað um 94 prósent sem er frekar óhugnaleg þróun.

Mannkyn nýtir 1,56 falda getu jarðar

Mannkyn ber ábyrgð á þessari þróun. Samkvæmt skýrslunni er útrýming dýrastofna bein afleiðing vegna eyðingu skóga, ofveiði, mengunar, hækkandi hita, ofneyslu og annarra áhrifa af umsvifum manna sem hefur fjölgað ógurlega á síðustu áratugum.

 

Fram til ársins 1970 voru vistfræðileg áhrif manna ekki meiri en svo að jörðinni tókst að endurnýja sig en með auknum fólksfjölda og vaxandi neyslu er búið að raska jafnvæginu.

 

Núna notum við minnst 1,56 meira af auðlindum jarðar en hún getur staðið undir.

 

Viðvörunarljósin blikka og WWF eru ekki einu samtökin til að benda á þessa uggvænlegu þróun. Samkvæmt annarri skýrslu frá Sameinuðu þjóðunum stendur mannkyn nú á krossgötum, þar sem athafnir jarðarbúa á komandi árum munu skera úr um hvort vistkerfi jarðar – og þar með mannkyns – geti lifað af.

LESTU EINNIG

Það þarf aðgerðir til að ná kúrfunni niður

En er nokkur leið úr þessum vandræðum? Rannsóknarskýrsla frá árinu 2020 í hinu viðurkennda tímariti Nature sýnir að heimsbyggðin getur vissulega sveigt af þessari skelfilegu braut útrýmingar vistkerfa og jafnframt brauðfætt vaxandi fjölda íbúa jarðar.

 

Ein metnaðarfyllsta sviðsmyndin sýnir þannig hvernig stöðva má fjöldaútrýmingu um árið 2050 og þá taki dýralíf að vaxa á ný. En til þess þarf mannkyn að skipta algerlega um kúrs.

 

Draga verður verulega úr losun koltvísýrings, minnka matarsóun sem og hlutfall dýraprótína í fæðu okkar og vernda viðkvæm vistkerfi. Þá þarf að rækta upp önnur sem hafa verið eyðilögð.

 

Vísindamenn telja þetta vel mögulegt – en tíminn er að renna út.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: SOEREN HOEGH IPLAND

Shutterstock

Jörðin

Hnattræn hlýnun veldur meiri ókyrrð í lofti

Lifandi Saga

Allir sötruðu þeir kaffi í Vínarborg árið 1913

Lifandi Saga

Allir sötruðu þeir kaffi í Vínarborg árið 1913

Tækni

Rafhlaða sem má innbyrða

Tækni

Rafhlaða sem má innbyrða

Lifandi Saga

Áhugamenn finna ótrúlega fjársjóði

Heilsa

Heilaboðin að baki langvinnum sársauka ráðin

Náttúran

Frostið skapar listaverk í náttúrunni

NÝJASTA NÝTT

Náttúran

Af hverju velta hundar sér í blautu rusli?

Maðurinn

Hversu margt tónlistarfólk þjáist af heyrnarskerðingu?

Læknisfræði

Hvenær byrjuðu læknar að nota eter?

Náttúran

Risavaxin sjávarskrímsli vakin til lífs slá öll met. 

Lifandi Saga

Frelsisstyttan átti að hrópa til borgaranna

Lifandi Saga

Ótrúlegur dagur í flugstjórnarklefanum: Flugmaðurinn sogaðist út um gluggann

Maðurinn

Mannfólkið hefur kysst í 4.500 ár

Lifandi Saga

Hvaða land hefur oftast farið í stríð?

Læknisfræði

Ný tækni græðir sár þrefalt hraðar

Alheimurinn

Nú eru tungl Satúrnusar 146

Náttúran

Af hverju velta hundar sér í blautu rusli?

Maðurinn

Hversu margt tónlistarfólk þjáist af heyrnarskerðingu?

Læknisfræði

Hvenær byrjuðu læknar að nota eter?

Náttúran

Risavaxin sjávarskrímsli vakin til lífs slá öll met. 

Lifandi Saga

Frelsisstyttan átti að hrópa til borgaranna

Lifandi Saga

Ótrúlegur dagur í flugstjórnarklefanum: Flugmaðurinn sogaðist út um gluggann

Maðurinn

Mannfólkið hefur kysst í 4.500 ár

Lifandi Saga

Hvaða land hefur oftast farið í stríð?

Læknisfræði

Ný tækni græðir sár þrefalt hraðar

Alheimurinn

Nú eru tungl Satúrnusar 146

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Náttúran

Nærri önnur hver dýrategund í hættu

Náttúran

Nærri önnur hver dýrategund í hættu

Náttúran

Hvað er þungt vatn?

Náttúran

Hvað er þungt vatn?

Lifandi Saga

Umdeilt starf dóttur nasista

Lifandi Saga

Sameinuðu þjóðirnar risu upp úr ösku seinni heimstyrjaldarinnar

Lifandi Saga

Hvenær hafa fiskikvótar leitt til stríðs? 

Maðurinn

Hvernig starfar minnið?

Vinsælast

1

Lifandi Saga

Ótrúlegur dagur í flugstjórnarklefanum: Flugmaðurinn sogaðist út um gluggann

2

Náttúran

Risavaxin sjávarskrímsli vakin til lífs slá öll met. 

3

Læknisfræði

D-vítamín ver gegn sjálfsofnæmissjúkdómum

4

Heilsa

Gull afhjúpar krabbamein

5

Lifandi Saga

Hvaða land hefur oftast farið í stríð?

6

Náttúran

Af hverju velta hundar sér í blautu rusli?

1

Lifandi Saga

Ótrúlegur dagur í flugstjórnarklefanum: Flugmaðurinn sogaðist út um gluggann

2

Náttúran

Risavaxin sjávarskrímsli vakin til lífs slá öll met. 

3

Heilsa

Gull afhjúpar krabbamein

4

Lifandi Saga

Hvaða land hefur oftast farið í stríð?

5

Náttúran

Af hverju velta hundar sér í blautu rusli?

6

Lifandi Saga

Allir sötruðu þeir kaffi í Vínarborg árið 1913

Menning

Hvers vegna hefur talan sjö svona töfrandi merkingu?

Heilsa

Er lausasölulyf þitt hrein lyfleysa? Fræðimenn efast

Náttúran

Hafa plöntur skilningarvit?

Alheimurinn

Svarthol rekið á flótta

Maðurinn

Verða konur hrukkóttari en karlar?

Jörðin

Sveiflur háloftastrauma gætu drekkt Skandinavíu

Lifandi Saga

Hvenær hættum við að nota brjóstmæður? 

Lifandi Saga

Agatha Christie hverfur sporlaust

Jörðin

Eldfjöll þöktu jörðina kvikasilfri

Lifandi Saga

Fyrsta bólusetningin vakti skelfingu meðal Breta

Jörðin

Fjallgöngumenn í lífsháska: Háskaför á Everest

Lifandi Saga

Hvernig voru skildir víkinga?

Af hverju velta hundar sér í blautu rusli?

Hundurinn minn veltir sér upp úr alls kyns rusli, olíu sem hellst hefur niður, fiskúrgangi eða dýraskít. Hver er ástæðan?

Náttúran

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.