Alheimurinn

Dökkir blettir boða fleiri sólstorma

Allan júní árið 2022: Dökkum blettum á yfirborði sólar fjölgar stöðugt og afleiðingin kann að koma fram í öflugum sólstormum. Hægt er að sjá blettina berum augum en það er hins vegar einkar óráðlegt að gera áður en þið lesið leiðbeiningar þessar!

BIRT: 07/06/2022

UM SÓLBLETTI

Sólin er í þann veg að hlaða upp í næsta hámark sveiflunnar, líkt og gerist á ellefu ára fresti og þetta gefa dökkir blettir nú þegar til kynna á yfirborði sólar.

 

Sólblettirnir myndast þar sem öflug og flókin segulsvið eru fyrir hendi en þau koma í veg fyrir að hitinn innan frá streymi út.

 

Fyrir vikið verða svæði þessi kaldari en umhverfið og virðast fyrir vikið verða dökk í samanburði við það.

Skýring á fyrirbærinu: Sólblettir leysa úr læðingi urmul smáagna

 

Dökku blettirnir á yfirborði sólar stafa af öflugum segulsviðum sem varpa stormi hlaðinna agna út í sólkerfið.

 

1. Segulsvið hefta hitaútgeislun í átt að yfirborði sólar og orsaka tiltölulega svöl svæði, þ.e. sólbletti.

 

2. Meðfram segulsviðinu myndast svonefnd sólgos sem senda frá sér mikla geislun og ofurhraðar róteindir.

 

3. Sólgosum fylgja í mörgum tilvikum svokallaðar kórónuskvettur sem þeyta gasi langar vegalengdir frá sólu.

Nú í ár má gera ráð fyrir að u.þ.b. 49 sólblettir myndist í mánuði hverjum. Fyrir aðeins einu ári voru blettirnir einungis 16 á mánuði og að ári liðnu má gera því skóna að þeir verði 78.

 

Búist er við hámarki árið 2025 þegar gera má ráð fyrir 114 sólblettum á mánuði að meðaltali. Segulsvið sólblettanna valda svonefndum sólgosum sem leysa úr læðingi ský ofurhraðra róteinda.

 

Hér á jörðu kallast fyrirbæri þessi sólstormar. Hraði róteindanna nemur u.þ.b. helmingi af hraða ljóssins en til allrar hamingju ver segulsvið jarðar okkur gegn þeim.

LESTU EINNIG

Í kjölfarið á róteindaskýjum verður oft vart við gastegundir sem varpað er út í svokölluðum kórónuskvettum.

 

Skvetturnar geta falið í sér milljarða tonna af efni en þó svo að jörðin í raun sé í skotfæri, er ekkert að óttast.

 

Á hinn bóginn getum við hlakkað til þess að njóta norður- og suðurljósanna sem myndast þegar hlaðnar agnir lenda á frumeindunum í gufuhvolfi jarðar.

UPPLÝSINGAR UM SÓLBLETTI

Dökki kjarninn í sólbletti nefnist alskuggi. Í honum er hitastigið á bilinu 3.500-4.000 °C.

Fyrst og fremst: Gætið augnanna vel! Horfið aldrei beint í sólina og alls ekki í gegnum sjónauka. Notið t.d. sólmyrkvagleraugu eða verðið ykkur úti um kíki með sambærilegri þynnu.

Hægt er að nota lítinn sjónauka með sólarsíu og láta hann hvíla á þrífæti eða t.d. girðingu ef skoða á sólbletti. Sólblettir eru jafnframt sýnilegir með sólmyrkvagleraugum án notkunar kíkis.

Sé ætlunin að ljósmynda sólbletti næst bestur árangur með sjónauka sem útbúinn er sólsíu. Festið myndavél eða snjallsíma á sjónaukann til þess að geta tekið álíka skarpar myndir og hér eru sýndar.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: JESPER GRØNNE

JESPER GRØNNE,© Ken ikeda madsen,© hvadihimlen.dk

Náttúran

Þannig sigruðu fuglaköngulærnar allan heiminn

Náttúran

Bakteríur örva ilminn af sumarregni

Náttúran

Bakteríur örva ilminn af sumarregni

Heilsa

Óhefðbundin en áhrifarík meðferð geðraskana

Heilsa

Óhefðbundin en áhrifarík meðferð geðraskana

Læknisfræði

Þannig má vinna bug á ógleði

Náttúran

Horfðu á myndskeiðið: Ný tegund risaslöngu fannst í Amasonregnskóginum

Lifandi Saga

Hvenær eignuðumst við grasflatir?

NÝJASTA NÝTT

Heilsa

Rannsókn: Þekkt sætuefni sem m.a. er notað er í tannkrem getur aukið hættu á hjartasjúkdómum

Lifandi Saga

Ævilöng barátta Arthurs Conan Doyle við Sherlock Holmes

Maðurinn

Er íþróttafólk í meiri hættu á að fá hjartastopp?

Maðurinn

Hvaða áhrif hefur þungunarrof á heilsu kvenna?

Náttúran

Lengri en strætisvagn: Slanga á Indlandi gæti hafa verið stærsta slanga heims

Náttúran

Af hverju stinga moskítóflugur mest á kvöldin?

Náttúran

Tungan: Svissneskur vasahnífur dýraríkisins

Lifandi Saga

EM í fótbolta: Enginn nennti að verða Evrópumeistari

Lifandi Saga

Fótbolti: Sjálfsmark kostaði landsliðsmann lífið

Náttúran

Af hverju sveigir bolti?

Heilsa

Rannsókn: Þekkt sætuefni sem m.a. er notað er í tannkrem getur aukið hættu á hjartasjúkdómum

Lifandi Saga

Ævilöng barátta Arthurs Conan Doyle við Sherlock Holmes

Maðurinn

Er íþróttafólk í meiri hættu á að fá hjartastopp?

Maðurinn

Hvaða áhrif hefur þungunarrof á heilsu kvenna?

Náttúran

Lengri en strætisvagn: Slanga á Indlandi gæti hafa verið stærsta slanga heims

Náttúran

Af hverju stinga moskítóflugur mest á kvöldin?

Náttúran

Tungan: Svissneskur vasahnífur dýraríkisins

Lifandi Saga

EM í fótbolta: Enginn nennti að verða Evrópumeistari

Lifandi Saga

Fótbolti: Sjálfsmark kostaði landsliðsmann lífið

Náttúran

Af hverju sveigir bolti?

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Náttúran

Snjöll skordýr hafa fundið upp bestu brellur náttúrunnar

Náttúran

Snjöll skordýr hafa fundið upp bestu brellur náttúrunnar

Jörðin

Veðrið er hlaupið í baklás

Jörðin

Veðrið er hlaupið í baklás

Lifandi Saga

Hvaðan eru indíánar?

Menning

Muhammad Ali: Versti andstæðingur hans var BNA 

Tækni

Er gler í rauninni vökvi?

Lifandi Saga

Upphafsár slökkviflugvéla: Óttalausir flugmenn réðust gegn eldinum

Vinsælast

1

Lifandi Saga

Fótbolti: Sjálfsmark kostaði landsliðsmann lífið

2

Náttúran

Af hverju stinga moskítóflugur mest á kvöldin?

3

Lifandi Saga

EM í fótbolta: Enginn nennti að verða Evrópumeistari

4

Maðurinn

Rannsókn: Hvernig færðu aðra til að líka vel við þig?

5

Maðurinn

Hvaða áhrif hefur þungunarrof á heilsu kvenna?

6

Maðurinn

Er íþróttafólk í meiri hættu á að fá hjartastopp?

1

Náttúran

Af hverju stinga moskítóflugur mest á kvöldin?

2

Maðurinn

Hvaða áhrif hefur þungunarrof á heilsu kvenna?

3

Maðurinn

Er íþróttafólk í meiri hættu á að fá hjartastopp?

4

Náttúran

Lengri en strætisvagn: Slanga á Indlandi gæti hafa verið stærsta slanga heims

5

Náttúran

Tungan: Svissneskur vasahnífur dýraríkisins

6

Lifandi Saga

Ævilöng barátta Arthurs Conan Doyle við Sherlock Holmes

Heilsa

Vísindamenn hafa loksins leyst barnadauðaráðgátu.

Lifandi Saga

Hin voldugu turnskip Kínverja þoldu hvorki öldugang né vind 

Lifandi Saga

Hvers vegna hættum við að nota einglyrni?

Náttúran

Tungan kom lífinu upp á þurrlendið

Lifandi Saga

Hver var æpandi múmían?

Maðurinn

Er hægt að þreytast af fersku lofti?

Lifandi Saga

Hvers vegna lítur dagatal svona út?

Tækni

Óvinsæl flugsæti eru öruggust

Lifandi Saga

Búdda skapaði paradís – fyrir karla

Heilsa

Vísindamenn uppgötva óvænta orsök útbreiðslu krabbameins

Náttúran

Moskítóflugur: Hvað elska þær og hvað hata þær?

Maðurinn

Höfuðkúpan getur afhjúpað sjúkdóm

Rannsókn: Þekkt sætuefni sem m.a. er notað er í tannkrem getur aukið hættu á hjartasjúkdómum

Í ljós kom að einstaklingar með þetta sætuefnið í blóði sínu var í aukinni hættu að fá hjarta- og æðasjúkdóma.

Heilsa

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.