Jörðin

Dómsdagur vofir yfir jökli á Suðurskautslandinu

Hinn risastóri Thwaites-jökull á Suðurskautslandinu gæti verið mun nær endadægri sínu en vænst hefur verið. Þetta sýnir ný rannsókn en vísindamenn hafa nú sent vitkafbát niður á 700 metra dýpi við brún skriðjökulstungunnar.

BIRT: 19/02/2023

Thwaites-jökullinn er á stærð við Bretland, einn stærsti jökull veraldar og gæti hækkað sjávarborð um þrjá metra ef hann bráðnaði allur.

 

Í áratugi hafa loftslagssérfræðingar haft áhyggjur af þessum 192.000 ferkílómetra jökli sem skríður fram í Amundsenhaf á vesturhluta Suðurskautslandsins á um 2 km hraða á ári.

 

Hlýr sjór bræðir sig smám saman inn undir skriðtunguna og losni um jökulinn fyrir alvöru verða afleiðingarnar miklar.

 

Nú hefur sjávarbotninn við jökulröndina verið grandskoðaður í fyrsta sinn og sú rannsókn sýnir að dómsdagur jökulsins gæti orðið enn fyrr en menn hafa talið.

Thwaites-jökullinn tæmist í Amundsenhaf á Vestur-Suðurskautslandinu. Íshellan fyrir framan jökulinn virkar sem risastór tappi fyrir undirliggjandi ísflæði sem eitt og sér geymir nóg vatn til að hækka heimshöfin um 80 sentímetra.

Hafsbotninn getur leitt í ljós framtíðina

Sjávarjarðfræðingar frá BNA, Englandi og Svíþjóð sendu sjálfstýrðan, appelsínugulan dvergkafbát með hinu fornnorræna hafgyðjunafni, Rán, niður á 700 metra dýpi.

 

Í 20 klukkustunda leiðangri sínum kortlagði kafbáturinn um 1.700 ferkílómetra svæði framan við jökulröndina. Myndir í hárri upplausn gáfu vísindamönnunum færi á að grandskoða hvernig jökulröndin hefur hopað á sjávarbotninum – og um leið hvernig líklegt er að hún hopi í framtíðinni.

Sjáðu meira um flókið verkefni neðansjávarvélmennisins hér:

Myndirnar sýndu að á óþekktu hálfs árs tímabili einhvern tíma á síðustu 200 árum hefur jökulröndin hopað tvöfalt hraðar en hún gerði að meðaltali á árunum 1996-2009 og þrefalt hraðar en 2011-2017.

 

Þótt hægari samdráttur á seinni tímum kunni að hljóma vel, veldur uppgötvunin áhyggjum.

 

Þeir segja þetta fela í sér aðvörun um að ástand jökulsins geti breyst mjög hratt og að „ámóta hröð bráðnun gæti orðið í náinni framtíð“, eins og þeir komast að orði í skýrslu sinni.

Þegar Thwaites-jökullinn hefur hörfað hefur brún hans myndað samhliða hryggi á hafsbotni í takt við sjávarföll. Með því að skrá yfir 160 samhliða hryggja hafa rannsakendur kortlagt stóran hluta hafsbotnsins fyrir framan jökulinn. Litirnir gefa til kynna dýptarmun hafsbotnsins.

„Thwaites hangir eiginlega á fingurgómunum,“ segir Robert Larter, einn þeirra sem stóðu að rannsókninni og sjávarjarðeðlisfræðingur hjá British Antarctic Survey í fréttatilkynningu.

 

„Við getum vænst þess að sjá mjög miklar breytingar á skömmum tíma – jafnvel milli ára,“ heldur hann áfram.

 

Thwaites jökullinn nær út í Amundsenhaf og virkar þar sem einskonar hemill á gríðarlegt ísmagn inni á Suðurskautslandinu. Vísindamennirnir óttast að bresti þessi hemill muni öll ískápan á vesturhluta Suðurskautslandsins gefa eftir.

 

Gerist það gæti sjávarborð hækkað um 1-3 metra og kaffært strandborgir um allan heim.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: NANNA VIUM

© Shutterstock. © The University of South Florida. © Claus Lunau & NASA

Jörðin

Parísarsamkomulagið dautt: Það sýður upp úr hnettinum

Lifandi Saga

Hafnarborg í Texas lyftist upp um fimm metra 

Lifandi Saga

Hafnarborg í Texas lyftist upp um fimm metra 

Lifandi Saga

Grimmsævintýri: Bönnuð börnum

Lifandi Saga

Grimmsævintýri: Bönnuð börnum

Maðurinn

Svona mikið vatn ættir þú að drekka á dag

Náttúran

Fólk fer oft ekki rétt að köttunum sínum

Maðurinn

Af hverju borðum við ekki gras?

NÝJASTA NÝTT

Lifandi Saga

Áður en til fangelsisrefsingar kom hljóðaði dómurinn upp á: Kvalir og niðurlægingu

Lifandi Saga

Hver lagði eld að Róm?

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

Alheimurinn

Er jörðin kúla?

Maðurinn

Táningar eru forritaðir til að hætta að hlusta á það sem mamma segir

Tækni

Einvígi: Hvort krefst minni orku –einfalt uppvask eða uppþvottavél?

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

Maðurinn

Valda börn hraðari öldrun foreldranna?

Maðurinn

Af hverju eru karlar líkamlega sterkari en konur?

Menning og saga

Frjálslyndar konur Egyptalands hneyksluðu alla

Lifandi Saga

Áður en til fangelsisrefsingar kom hljóðaði dómurinn upp á: Kvalir og niðurlægingu

Lifandi Saga

Hver lagði eld að Róm?

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

Alheimurinn

Er jörðin kúla?

Maðurinn

Táningar eru forritaðir til að hætta að hlusta á það sem mamma segir

Tækni

Einvígi: Hvort krefst minni orku –einfalt uppvask eða uppþvottavél?

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

Maðurinn

Valda börn hraðari öldrun foreldranna?

Maðurinn

Af hverju eru karlar líkamlega sterkari en konur?

Menning og saga

Frjálslyndar konur Egyptalands hneyksluðu alla

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Maðurinn

Hversu margt tónlistarfólk þjáist af heyrnarskerðingu?

Maðurinn

Hversu margt tónlistarfólk þjáist af heyrnarskerðingu?

Læknisfræði

Hvenær byrjuðu læknar að nota eter?

Læknisfræði

Hvenær byrjuðu læknar að nota eter?

Náttúran

Risavaxin sjávarskrímsli vakin til lífs slá öll met. 

Lifandi Saga

Frelsisstyttan átti að hrópa til borgaranna

Lifandi Saga

Ótrúlegur dagur í flugstjórnarklefanum: Flugmaðurinn sogaðist út um gluggann

Maðurinn

Mannfólkið hefur kysst í 4.500 ár

Vinsælast

1

Heilsa

Blóðflokkur þinn kann að hafa áhrif á hvort þú færð heilablóðfall snemma á lífsleiðinni

2

Náttúran

Fólk fer oft ekki rétt að köttunum sínum

3

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

4

Maðurinn

Svona mikið vatn ættir þú að drekka á dag

5

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

6

Maðurinn

Rautt ljós getur leitt af sér betri sjón

1

Heilsa

Blóðflokkur þinn kann að hafa áhrif á hvort þú færð heilablóðfall snemma á lífsleiðinni

2

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

3

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

4

Maðurinn

Rautt ljós getur leitt af sér betri sjón

5

Lifandi Saga

Áður en til fangelsisrefsingar kom hljóðaði dómurinn upp á: Kvalir og niðurlægingu

6

Maðurinn

Af hverju eru karlar líkamlega sterkari en konur?

Læknisfræði

Ný tækni græðir sár þrefalt hraðar

Alheimurinn

Nú eru tungl Satúrnusar 146

Heilsa

Gull afhjúpar krabbamein

Jörðin

Hnattræn hlýnun veldur meiri ókyrrð í lofti

Tækni

Framtíðin séð í baksýnisspegli 

Menning og saga

Ólíkar þjóðir í Evrópu á ísöld

Náttúran

Hunangsfluguna skortir flugtækni

Tækni

Græna afleysingin fyrir Concorde 2025

Maðurinn

Vísindamenn hafa fundið hinn fullkomna svefntíma

Maðurinn

Líkaminn og heilinn líða fyrir félagslega einangrun

Lifandi Saga

Frímúrarar hugðust þagga niður í gagnrýnisröddu

Tækni

Hvar bíða SMS-boðin meðan slökkt er á símanum?

Áður en til fangelsisrefsingar kom hljóðaði dómurinn upp á: Kvalir og niðurlægingu

Járnbeisli fyrir kjaftforar konur, afhöggnar hendur fyrir þjófnað og brennimerking á fyllibyttum – öldum saman hlutu lögbrjótar líkamlega refsingu. Sem viðbót við sársaukann bættist svo skömmin.

Lifandi Saga

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.