Maðurinn

Dularfullur sjúkdómur sést í heilanum

Vísindamenn eru nú komnir á spor hinnar dularfullu vefjagigtar, sem veldur þrálátum verkjum um allan líkamann. Vefjagigt eða fibromyalgia hefur reyndar stundum verið talin tóm ímyndun.

BIRT: 12/10/2022

Fólk sem þjáist af vefjagigt lifa í stöðugum sársauka af óþekktri ástæðu. Nú eru sænski og bandarískir vísindamenn komnir á slóð uppruna þessa dularfulla sjúkdóms.

 

Vefjagigt einkennist af þrálátum verkjum víða í líkamanum, einbeitingarerfiðleikum, þreytu og höfuðverk.

Um 2% fullorðinna þjást af sjúkdómnum, en níu af hverjum tíu eru konur.

Hvað er vefjagigt?

Heitið fibromyalgia merkir sársauki í sinum og vöðvum. Á íslensku er sjúkdómurinn nefndur vefjagigt. Það eru truflanir í miðtaugakerfinu sem leiða til óljósra verkja víða í líkamanum.

 

Margir sjúklingar lýsa þessum ólæknandi sjúkdómi þannig að þeim sé allsstaðar illt.

 

Eins og staðan er núna er ekki hægt að lækna sjúkdóminn, en sé hann greindur nógu snemma er unnt að lifa áfram góðu lífi með réttum stuðningi.

Bólgnar frumur í taugakerfinu eru skaðvaldurinn

Rannsóknir vísindamannanna benda til að sjúkdómurinn stafi af bólguviðbrögðum í heila og þar komi tróðfrumur – stoðfrumur taugafrumnanna – við sögu.

 

Vísindamennirnir rannsökuðu tvær gerðir tróðfrumna, míkrótróðfrumur og stjarnfrumur í 31 sjúklingi og uppgötvuðu að einkum míkrótróðfrumurnar voru mjög virkar.

 

Míkrótróðfrumur gegna lykilhlutverki varðandi ónæmiskerfið í heilanum og þær fjarlægja m.a. framandi örverur. Þegar vefjagigt er annars vegar virðist sem frumur bregðist of harkalega við og valdi óþarfa bólgum.

Vísindamenn sjá óeðlilega virkni í tilteknum taugafrumum hjá sjúklingum með vefjagigt.

Vefjagigtin virðist auka næmi taugabrauta sem bera sársaukaboð og auka þannig á fjölda þeirra sársaukaboða sem berast.

 

Lífeðlisfræðileg skýring getur rutt brautina fyrir ný meðferðarúrræði og eytt grunsemdum um að ástandið byggist á ímyndun.

 

Svona hefur vefjagigt áhrif á líkamann

1

Vöðvar og liðir

Fyrstu einkenni sjúkdómsins eru verkir í vöðvum og liðum.
Vöðvaverkir geta verið slæmir á morgnana, þegar vöðvarnir eru stífir eftir svefninn og líkaminn hefur ekki hreyft sig í langan tíma.
2

Heilinn

Þú getur fundið fyrir bæði einbeitingarörðugleikum og þreytu, en einkum er höfuðverkur þó meðal algengustu einkenna sjúkdómsins.
Oft verður fólk of þreytt til að geta framkvæmt það sem það langar til að koma í verk, nema hvíla sig einhvern tíma yfir daginn.
Sumir sjúklingar upplifa líka geðræn viðbrögð.
3

Maginn

Magaverkir og ógleði eru líka algeng einkenni.
4

Blaðran

Stundum getur þvagblaðran orðið viðkvæm og fólk upplifir vandamál við að létta á sér.
5

Þarmar

Ristillinn getur orðið viðkvæmur og það lýsir sér með magaþembu og ýmist hörðum eða linum hægðum.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: Ritstjórn

Shutterstock,© Shutterstock & ken ikeda,

Alheimurinn

Hvað er andefni?

Maðurinn

Þess vegna tekur ástarsorg svona mikið á okkur

Maðurinn

Þess vegna tekur ástarsorg svona mikið á okkur

Maðurinn

Heilann þyrstir í fitu

Maðurinn

Heilann þyrstir í fitu

Maðurinn

Ást er eintóm efnafræði

Náttúran

Hjarta steypireyðar slær bara tvisvar á mínútu

Menning

Hvers vegna varð kvikmyndin „Casablanca“ svona vinsæl?

NÝJASTA NÝTT

Maðurinn

Af hverju sjá sumir drauga en aðrir ekki?

Náttúran

Hvaða rándýr étur flest fólk?

Heilsa

Er flotsaur til marks um góða heilsu?

Náttúran

Hvernig veit fræ að það eigi að spíra? 

Maðurinn

Með skönnun má spá fyrir um þunglyndi

Lifandi Saga

Robert the Bruce var hinn sanni Braveheart Skotanna

Maðurinn

Samfélagsmiðlar ógna samkenndinni

Heilsa

Breytingarnar á líkamsþyngd geta leitt í ljós hættu á heilabilun

Náttúran

8 uppfinningar sem þú getur þakkað Einstein fyrir

Náttúran

Að klóna risaeðlur: Er hægt að vekja risaeðlur til lífsins?

Maðurinn

Af hverju sjá sumir drauga en aðrir ekki?

Náttúran

Hvaða rándýr étur flest fólk?

Heilsa

Er flotsaur til marks um góða heilsu?

Náttúran

Hvernig veit fræ að það eigi að spíra? 

Maðurinn

Með skönnun má spá fyrir um þunglyndi

Lifandi Saga

Robert the Bruce var hinn sanni Braveheart Skotanna

Maðurinn

Samfélagsmiðlar ógna samkenndinni

Heilsa

Breytingarnar á líkamsþyngd geta leitt í ljós hættu á heilabilun

Náttúran

8 uppfinningar sem þú getur þakkað Einstein fyrir

Náttúran

Að klóna risaeðlur: Er hægt að vekja risaeðlur til lífsins?

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Maðurinn

Getur dáleiðslan komið í stað fyrir lyf? 

Maðurinn

Getur dáleiðslan komið í stað fyrir lyf? 

Maðurinn

Hvaða blóðflokkur er sjaldgæfastur?

Maðurinn

Hvaða blóðflokkur er sjaldgæfastur?

Lifandi Saga

Gestapo: Leynilögregla Hitlers olli skelfingu í Evrópu

Lifandi Saga

Getur Rússland orðið uppiskroppa með hermenn? 

Lifandi Saga

Kjarnorkubrjálæðingar kalda stríðstímans

Náttúran

Þrisvar til tunglsins og til baka aftur

Vinsælast

1

Maðurinn

Einvígið: Er rafmagnstannbursti betri en venjulegur?

2

Heilsa

Breytingarnar á líkamsþyngd geta leitt í ljós hættu á heilabilun

3

Maðurinn

Þess vegna tekur ástarsorg svona mikið á okkur

4

Maðurinn

Heilann þyrstir í fitu

5

Maðurinn

Hvaða blóðflokkur er sjaldgæfastur?

6

Jörðin

Vísindamenn greina vaxtarverki: Fæðuhringur eldfjallsins

1

Heilsa

Breytingarnar á líkamsþyngd geta leitt í ljós hættu á heilabilun

2

Maðurinn

Þess vegna tekur ástarsorg svona mikið á okkur

3

Maðurinn

Heilann þyrstir í fitu

4

Jörðin

Vísindamenn greina vaxtarverki: Fæðuhringur eldfjallsins

5

Náttúran

8 uppfinningar sem þú getur þakkað Einstein fyrir

6

Maðurinn

Sársauki – Hvað er sársauki?

Jörðin

Hversu mikið menga leikföng?

Maðurinn

Af hverju þessi ást á áfengi?

Heilsa

Er hægt að sofa of mikið?

Lifandi Saga

Hver fann upp á „kalda stríðinu“?

Lifandi Saga

Flugmóðurskip úr sagi og ís átti að brjóta kafbáta Þjóðverjanna á bak aftur

Maðurinn

Er skaðlegt að halda aftur af hnerra?

Lifandi Saga

Samkynhneigður sjónvarpsleikari skáldaði upp sögur um eiginkonur

Maðurinn

Hvernig myndast krabbamein?

Alheimurinn

Þrisvar sinnum stærra en Everestfjall: Goshalastjarna gæti brátt sést á himni í fyrsta sinn í 70 ár

Tækni

Dulkóðaður gjaldmiðill: 7 atriði sem þú ættir að vita um rafmynt 

Menning

Af hverju fengu inúítar ekki skyrbjúg?

Lifandi Saga

Fjórir kvillar sem bóluefni hafa knésett

Af hverju sjá sumir drauga en aðrir ekki?

Sumt fólk sem ég þekki fullyrðir að hafa séð drauga. Ég hef aldrei upplifað neitt yfirnáttúrulegt. Er einhver skýring á þessu?

Maðurinn

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.