Náttúran

Hugvitssöm dýr sigrast á gróðursnauðri ísbreiðunni

Meðalhitinn nemur 57 kuldagráðum en einkar sérhæfð dýr láta sér fátt um kuldann á Suðurskautslandinu finnast. Sum þeirra lifa á úrgangi sela á meðan önnur eru frostþolin.

BIRT: 24/10/2022

Stærsta landdýrið á Suðurskautslandinu er skordýr

Raunveruleg landdýr, þ.e. tegundir sem verja allri ævinni á landi, eru ekki mörg á Suðurskautslandinu. Hið stærsta er í rauninni lítil vængjalaus mýfluga, sem náð getur 6 mm lengd. Jafnframt er um eina skordýrið á Suðurskautslandinu að ræða.

 

Mýflugurnar lifa stuttu, erilsömu lífi eftir að þær verða fullvaxta, í tíu daga á miðju sumrinu. Lirfustigið undir ísnum stendur hins vegar yfir í alls tvö ár. Dýrin verja sig gegn kuldanum með því að safna sykurefnum í frumunum, sem koma í veg fyrir ísmyndum. Mýflugurnar hafa aðlagast kuldanum svo vel að þær drepast ef hitinn fer upp í 10 gráður.

 

Sæsvín nýta hafsbotninn

Fæðu er ekki eingöngu að finna í efstu lögum sjávarins umhverfis Suðurskautslandið, því hafsbotninn er jafnframt næringarríkur og þessa staðreynd nýta sæsvínin sér til hins ýtrasta. Þessi 20 cm löngu dýr eru skyld sæbjúgum, en þau synda yfir hafsbotninn í stórum torfum og fínkemba hann, tyggja í sig efstu lögin, líkt og regnormar gera á landi.

 

Sæsvínin lifa á lífrænum efnum sem eru hluti af botninum, ellegar hafa fallið niður á hafsbotninn úr sjónum, t.d. hvalahræjum. Dýrin sjá jafnframt til þess að halda hringrás næringarefnanna gangandi þannig að þau nýtist aftur í stað þess að eyðast á hafsbotninum.

 

Sorphirðufugl Suðurskautslandsins lifir á saur, spýju og fylgjum

Slíðurnefurinn með þykkan, hvítan fjaðurhaminn minnir einna helst á stóra, magamikla dúfu.

 

Fuglinn hegðar sé hins vegar allt öðruvísi en dúfa því segja má að slíðurnefurinn sé eins konar hrægammur Suðurskautslandsins.

 

Um er að ræða ágætis flugfugla en hins vegar eru þeir öldungis ófærir um að að synda né kafa eftir fæðunni því þá skortir sundfit. Þess í stað sinna þeir sorphirðu á þessu ískalda meginlandi. Þeir sinna tiltekt eftir að selir kæpa, éta blóð, fylgju og annan úrgang sem myndast eftir kæpinguna.

 

Verði nýr selssaur á vegi fuglanna, éta þeir hann einnig. Á búsvæðum mörgæsanna leggja þeir sér til munns brotin egg og dauða unga af mikilli áfergju og fúlsa heldur ekki við spýju mörgæsanna. Í grennd við rannsóknarstöðvarnar éta þeir sorp og annan úrgang mannsins.

 

Mjög mikilvægt er að slík dýr lifi á landsvæðum á borð við Suðurskautslandið. Kuldinn varðveitir hræ og annan úrgang og fyrir vikið tekur langan tíma fyrir slíkt að eyðast. Slíðurnefurinn sér til þess að þetta gangi miklu hraðar fyrir sig en ella.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: LARS THOMAS

Shuttersstock, © Richard E. Lee Jr, © David Wrobel/Seapics, © Rick Price/Getty Images

Maðurinn

Nú geta vísindamenn ráðskast með drauma okkar

Tækni

140.000 veirutegundir hafa fundist í þarmaflórunni

Tækni

140.000 veirutegundir hafa fundist í þarmaflórunni

Maðurinn

Kornabörn þekkja móðurmálið sitt

Maðurinn

Kornabörn þekkja móðurmálið sitt

Jörðin

Leiða loftslagsbreytingar til fleiri jarðskjálfta?

Maðurinn

Heilsa okkar ræðst af blóðinu

Náttúran

Topp 5: Hvaða dýr stunda lengsta mökun?

NÝJASTA NÝTT

Maðurinn

Er hægt að verða gráhærður á einni nóttu?

Heilsa

Hrotur geta verið vísbending um hjartasjúkdóm: Einn hópur er í sérstakri áhættu

Náttúran

Af hverju eru lauf trjáa með mismunandi lögun?

Jörðin

99 stórborgir eru að sökkva

Maðurinn

Munnvatnið er fullt af eitri

Maðurinn

Gæludýr koma í veg fyrir offitu og ofnæmi meðal barna

Náttúran

Hvernig bárust kettir til Ameríku?

Heilsa

Er mikið um kyrrsetu hjá þér í vinnunni? Þá getur kaffi lengt líf þitt samkvæmt stórri rannsókn.

Heilsa

Lækning gegn útbreiddum meltingartruflunum finnst í flestum eldhúsum.

Náttúran

Jörðin eftir manninn: Svona munu leifar siðmenningar okkar hverfa

Maðurinn

Er hægt að verða gráhærður á einni nóttu?

Heilsa

Hrotur geta verið vísbending um hjartasjúkdóm: Einn hópur er í sérstakri áhættu

Náttúran

Af hverju eru lauf trjáa með mismunandi lögun?

Jörðin

99 stórborgir eru að sökkva

Maðurinn

Munnvatnið er fullt af eitri

Maðurinn

Gæludýr koma í veg fyrir offitu og ofnæmi meðal barna

Náttúran

Hvernig bárust kettir til Ameríku?

Heilsa

Er mikið um kyrrsetu hjá þér í vinnunni? Þá getur kaffi lengt líf þitt samkvæmt stórri rannsókn.

Heilsa

Lækning gegn útbreiddum meltingartruflunum finnst í flestum eldhúsum.

Náttúran

Jörðin eftir manninn: Svona munu leifar siðmenningar okkar hverfa

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Lifandi Saga

BNA á barmi borgarastyrjaldar: Nasista-prestur vildi bylta lýðræðinu

Lifandi Saga

BNA á barmi borgarastyrjaldar: Nasista-prestur vildi bylta lýðræðinu

Lifandi Saga

Bretar knúðu fram frjálsa verslun með fallbyssum

Lifandi Saga

Bretar knúðu fram frjálsa verslun með fallbyssum

Lifandi Saga

Nasistaveiðar meðal óvina 

Lifandi Saga

Nasistar leituðu arísks menningarheims í Tíbet

Glæpir

Newton upprætti peningafölsun í Englandi

Lifandi Saga

5 ástæður þess að BNA er einungis með tvo flokka 

Vinsælast

1

Maðurinn

Er hægt að verða gráhærður á einni nóttu?

2

Maðurinn

Gæludýr koma í veg fyrir offitu og ofnæmi meðal barna

3

Maðurinn

Munnvatnið er fullt af eitri

4

Heilsa

Er mikið um kyrrsetu hjá þér í vinnunni? Þá getur kaffi lengt líf þitt samkvæmt stórri rannsókn.

5

Jörðin

99 stórborgir eru að sökkva

6

Náttúran

Hvernig bárust kettir til Ameríku?

1

Maðurinn

Er hægt að verða gráhærður á einni nóttu?

2

Maðurinn

Gæludýr koma í veg fyrir offitu og ofnæmi meðal barna

3

Maðurinn

Munnvatnið er fullt af eitri

4

Jörðin

99 stórborgir eru að sökkva

5

Náttúran

Hvernig bárust kettir til Ameríku?

6

Náttúran

Af hverju eru lauf trjáa með mismunandi lögun?

Lifandi Saga

Versti óvinur skógareldanna

Lifandi Saga

Í fallhlíf til helvítis: Slökkviliðsmenn stukku beint niður í eldhafið

Maðurinn

Göngutúr heldur heilanum heilbrigðum

Menning og saga

5 fornleifafundir sem raskað hafa sögu mannsins

Heilsa

Vísindamenn hafa fundið mikilvægan eiginleika sem er sameiginlegur öllum sem náð hafa 100 ára aldri.

Lifandi Saga

Belgía biður Kongó afsökunar – með tönn

Lifandi Saga

Af hvaða kynstofni var Kleópatra?

Lifandi Saga

Kitty var Kim Kardashian 18. aldar

Heilsa

Bakteríurnar þrífast vel í handklæðinu þínu

Lifandi Saga

Voru víkingarnir húðflúraðir?

Menning

Þess vegna verða konur þreyttar á (sumum) körlum

Náttúran

Í frysti frá dánarstund

Er hægt að verða gráhærður á einni nóttu?

Sagt er að franska drottningin María Antonía, betur þekkt sem Marie-Antoinette, hafi orðið hvíthærð kvöldið áður en hún var hálshöggin árið 1793. Er þetta yfirleitt hægt?

Maðurinn

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is