Hvað er handan við alheim? 

Sá alheimur sem við getum greint hefur takmarkaða stærð. En hvað er hinum megin við sjónhvörfin og hefur það með einhverjum hætti afleiðingar fyrir okkur hér á jörðinni? 

BIRT: 12/06/2021

LESTÍMI:

2 mínútur
Share on facebook

Alheimurinn 

Lestími: 2 mínútur

 

Hvað vitum við? 

 

Við erum stödd í alheimi sem er 13,7 milljarða ára gamall. En þar sem hann þenst út er sýnilegur alheimur stærri en ætla mætti í fyrstu. Sem dæmi er stjörnuþoka, hvers ljós hefur verið 10 milljarða ára á leiðinni til okkar, ekki í 10 milljarða ljósára fjarlægð. Hún er lengra í burtu því alheimur hefur þanist út meðan ljósið ferðaðist til okkar. Sé það tekið með í reikninginn er radíus hins sýnilega alheims um 42 milljarðar ljósára. Þessi geimur er nefndur hubble-alheimur. 

 

Kenning 1: Óendanlega stór geimur 

 

Það er ekki óhugsandi að eitthvað finnist utan við þetta svæði. Þannig opnar kenningin um Miklahvell möguleika á að það finnist óendanlega stór geimur utan við hubble-alheim. 

 

Þetta er kallað fjölheimur (e. multiverse) af gerð 1 og samanstendur í raun af mismunandi svæðum þar sem aldur alheims setur okkur mörk um hversu langt í burtu við getum séð – og mun gera það ævinlega óháð því hvar maður er staddur. Ef þessi skýring er rétt er svarið við upprunalegu spurningunni: Fyrir utan sýnilegan alheim er bara meiri alheimur. 

 

 

Kenning 2: Alheimar í tómarúmsbólum 

 

Það er fræðilegur möguleiki á annarri gerð fjölheima sem nefnd er gerð 2. Þetta felur einnig í sér óendanlega marga alheima í þessum fjölheimi en þeir deila ekki rými með okkur. Hver alheimur er eins og bóla í tómarúmi sem hefur suma eiginleika sem við getum aldrei greint og einungis er hægt að lýsa stærðfræðilega.

 

Náttúrulögmálin í þessum mismunandi bólum eru að líkindum afar fjölbreytt og það felur í sér að öll hugsanleg náttúrulögmál er að finna á einum stað eða öðrum. Ef þessi skýring er hin rétta er að finna fyrir utan alheim okkar tómarúm og langt í burtu ótal aðrar bólur. 

 

 

Annars má segja að kenningin um óendanlega stóran alheim af gerð 1 feli í sér óendanlegar, áhugaverðar heimspekilegar afleiðingar: Ef náttúrulögmálin eru eins alls staðar mun hvaðeina vera endurtekið óendanlega oft. Þannig að einhvers staðar er að finna ótal tvífara þína sem lesa þessa grein í Lifandi vísindum. 

 

Fáum við svar? 

 

Af eðlilegum ástæðum er afar örðugt að greina eitthvað fyrir utan sýnilegan alheim. Þó er einn lítill möguleiki: Árið 2008 uppgötvaðist að stjörnuþokur ferðast í gegnum alheim eins og þær séu undir áhrifum af þyngdarkrafti frá einhverju sem liggur ekki órafjarri þeim. Frekari rannsóknir á þessu svonefnda hulduflæði gæti veitt okkur haldbærari svör.

 

 

Birt: 12.06.2021

 

 

Ritstjórn

 

 

BIRT: 12/06/2021

vinsælustu greinarnar

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu með áskrifandi að blaðinu?

Áskrifendur geta fengið áskrift af vefnum hér

FÁÐU AÐGANG AÐ VÍSINDI.IS

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is