Fornleifar sýna að krabbameinið hefur fylgt mannkyninu frá upphafi. Árið 2016 fundu vísindamenn ummerki alvarlegs krabbameins í tábeini úr frummanni sem hefur lifað í Suður-Afríku fyrir 1,6-1,8 milljónum ára.
Krabbameins er fyrst getið í rituðu máli á tímum Forn-Egypta. Fyrir um 4.600 árum lýsti egypski læknirinn sjúkdómi sem var ólæknandi og lýsti sér með sívaxandi massa í brjóstholi.
Um 2.000 árum síðar lýsti gríski læknirinn Hippokrates og teiknaði æxli á nefi, húð og brjósti. Að sögn Hippokratesar var ástæðan ójafnvægi milli fjögurra grundvallarvökva mannslíkamans; blóðs, slíms, guls galls og svarts galls. Lækningatilraunir hans fólust í blóðlátum og hægðalyfjum.
Það var ekki fyrr en á 18. öld sem læknar fóru að fjarlægja krabbameinsæxli með skurðaðgerð.
Krufning afhjúpaði leyndardóma krabbameins
Á næstu öldum eftir 1600 öðluðust læknar smám saman meiri og meiri vitneskju um ástæður krabbameins. Það gerðist einkum með krufningu – en hún hafði verið stranglega bönnuð – sem afhjúpaði hvernig krabbameinsæxli stækkuðu.
Það var svo árið 1839 sem vatnaskil urðu í þessum fræðum. Þá gat þýskur læknir slegið því föstu að bæði dýr og plöntur væru gerð úr frumum. Kenningin fékkst endanlega staðfest 1855, þegar læknirinn Rudolf Virchow komst að þeirri niðurstöðu að nýjar frumur yrðu til með skiptingu eldri frumna. Krabbamein er afleiðing þess að frumuskiptingin fer úr böndunum.
Þá fyrst – eftir 2.200 ár eða svo – gátu læknar loksins gert endanlega upp við kenningu Hippokratesar um ójafnvægi í líkamsvessum.
