Lifandi Saga

Hver stóð að baki fyrstu bílasprengjunni?

Eftir að hafa farið með föstudagsbænina í moskunni heldur Abdülhamid 2. soldán í átt að bíl sínum þegar hann er stöðvaður af háttsettum embættismanni. Fáeinum sekúndum síðar verður ægileg sprenging á götum Konstantínóbel.

BIRT: 13/03/2023

Þann 21. júlí 1935 varð ægileg sprenging í Besiktas-hverfinu í Konstantínóbel (núna Istanbúl) þegar götur milljónaborgarinnar urðu vettvangur pólitísks banatilræðis.

 

Skotmarkið var hinn ósmaníski soldán Abdülhamid 2. sem samkvæmt venju sinni heimsótti Hamidiye-moskuna til að fara með bænir sínar. Að þeim loknum var hann á leið að bíl sínum þegar hann var stöðvaður af háttsettum embættismanni sem vildi spyrja hann einhverra spurninga.

Abdülhamid 2. reyndist vera síðasti soldáninn í ríki Ósmanna sem var með raunveruleg pólitísk völd.

Soldáni steypt af stóli

Stórveldistími Ósmannaríkisins var löngu liðinn þegar Abdülhamid 2. soldán kemst til valda í þessu stóra landi. Hann reynir að stuðla að endurbótum en endar með því að vera steypt af stóli.

 

1842

Þann 21. september fæðist Abdülhamid í Konstantínóbel (núna Istanbúl).

 

1876

Hann kemst til valda í Ósmannaríkinu sem Abdülhamid 2. Í byrjun reiðir hann sig á endurbótasinnann Midhad Pasa sem innleiðir nýja og frjálslyndari stjórnarskrá. Soldáninn tekur síðar afstöðu gegn Midhad Pasa og afnemur síðan nýju stjórnarskrána.

 

1909

Eftir þetta stýrir Abdülhamid 2. Ósmannaríkinu sem einvaldur. Hann bætir stjórnsýslu ríkisins og stendur meðal annars að stækkun lestakerfis landsins. Árið 1908 veikist stjórn hans eftir uppreisn og ári síðar er hann settur af.

 

1918

Þessi fyrrum soldán deyr þann 10. febrúar í Konstantínóbel og er grafinn í fæðingarbæ sínum.

Meðan mennirnir tveir ræddu saman varð ægileg sprenging. Reykur og púðurlykt dreifðist um svæðið þar sem bíll soldánsins hafði beðið. Ef Abdülhamid 2. annar hefði ekki verið stöðvaður af embættismanninum hefði hann sjálfur setið í vagni sínum – og þá hefði soldán ríkisins verið sprengdur í tætlur.

 

Soldáninn lifði af

Að sprengjutilræðinu stóð hópur úr Byltingarsamtökum Armena sem barðist fyrir sjálfstæðu armensku ríki.

 

Samtökin voru stofnuð árið 1890 til að bregðast við sífelldum fjöldamorðum sem Armenar máttu þola í Ósmannaríkinu.

 

Helsti fjandmaður samtakanna var Abdülhamid 2. sem hafði staðið fyrir fjöldamorðunum. Armenar tóku því að skipuleggja launmorð á þessum hataða soldán.

Talat Pasha stjórnaði Tyrkjaveldi á bak við tjöldin í fyrri heimsstyrjöldinni og lagði blessun sína yfir þjóðarmorð á Armenum.

Armenar hefndu sín eftir þjóðarmorðið

Um 1,5 millj Armenar voru fórnarlömb þjóðarmorðs sem Ottómanaveldi framdi í fyrri heimsstyrjöldinni. Armensku skæruliðasamtökin (ARF) – sem hafði mistekist að drepa Abdülhamid II soldán árið 1905 – ákvað eftir stríðið að hefna fyrir þjóðarmorðið. Þetta átti að gera með því að myrða æðstu stjórnmálamenn Ottómana sem höfðu skipulagt fjöldamorðin.

 

Á árunum 1920-1922 drápu meðlimir ARF sjö manns. Einna þekktastur var Talat Pasha, sem var hinn raunverulegi stjórnandi Tyrkjaveldis í fyrri heimsstyrjöldinni. Hann var skotinn í Berlín þar sem hann hafði flúið.

 

Réttarhöldin í kjölfarið vöktu mikla alþjóðlega athygli og enduðu með því að tilræðismaðurinn var sýknaður sökum mikillar geðshræringar.

Á þessum örlagaríka degi var vagni með um 21 kg af sprengiefni með tímastilli lagt fyrir framan moskuna nærri bíl soldánsins. Þrátt fyrir allan þennan undirbúning slapp soldáninn lifandi en fyrsta bílasprenging sögunnar endaði með að kosta 26 aðra nærstadda lífið.

LESTU EINNIG

© Topkapı Palace, © Library of Congress, Ritzau/Scanpix

Náttúran

Þannig sigruðu fuglaköngulærnar allan heiminn

Náttúran

Bakteríur örva ilminn af sumarregni

Náttúran

Bakteríur örva ilminn af sumarregni

Heilsa

Óhefðbundin en áhrifarík meðferð geðraskana

Heilsa

Óhefðbundin en áhrifarík meðferð geðraskana

Læknisfræði

Þannig má vinna bug á ógleði

Náttúran

Horfðu á myndskeiðið: Ný tegund risaslöngu fannst í Amasonregnskóginum

Lifandi Saga

Hvenær eignuðumst við grasflatir?

NÝJASTA NÝTT

Heilsa

Rannsókn: Þekkt sætuefni sem m.a. er notað er í tannkrem getur aukið hættu á hjartasjúkdómum

Lifandi Saga

Ævilöng barátta Arthurs Conan Doyle við Sherlock Holmes

Maðurinn

Er íþróttafólk í meiri hættu á að fá hjartastopp?

Maðurinn

Hvaða áhrif hefur þungunarrof á heilsu kvenna?

Náttúran

Lengri en strætisvagn: Slanga á Indlandi gæti hafa verið stærsta slanga heims

Náttúran

Af hverju stinga moskítóflugur mest á kvöldin?

Náttúran

Tungan: Svissneskur vasahnífur dýraríkisins

Lifandi Saga

EM í fótbolta: Enginn nennti að verða Evrópumeistari

Lifandi Saga

Fótbolti: Sjálfsmark kostaði landsliðsmann lífið

Náttúran

Af hverju sveigir bolti?

Heilsa

Rannsókn: Þekkt sætuefni sem m.a. er notað er í tannkrem getur aukið hættu á hjartasjúkdómum

Lifandi Saga

Ævilöng barátta Arthurs Conan Doyle við Sherlock Holmes

Maðurinn

Er íþróttafólk í meiri hættu á að fá hjartastopp?

Maðurinn

Hvaða áhrif hefur þungunarrof á heilsu kvenna?

Náttúran

Lengri en strætisvagn: Slanga á Indlandi gæti hafa verið stærsta slanga heims

Náttúran

Af hverju stinga moskítóflugur mest á kvöldin?

Náttúran

Tungan: Svissneskur vasahnífur dýraríkisins

Lifandi Saga

EM í fótbolta: Enginn nennti að verða Evrópumeistari

Lifandi Saga

Fótbolti: Sjálfsmark kostaði landsliðsmann lífið

Náttúran

Af hverju sveigir bolti?

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Náttúran

Snjöll skordýr hafa fundið upp bestu brellur náttúrunnar

Náttúran

Snjöll skordýr hafa fundið upp bestu brellur náttúrunnar

Jörðin

Veðrið er hlaupið í baklás

Jörðin

Veðrið er hlaupið í baklás

Lifandi Saga

Hvaðan eru indíánar?

Menning

Muhammad Ali: Versti andstæðingur hans var BNA 

Tækni

Er gler í rauninni vökvi?

Lifandi Saga

Upphafsár slökkviflugvéla: Óttalausir flugmenn réðust gegn eldinum

Vinsælast

1

Lifandi Saga

Fótbolti: Sjálfsmark kostaði landsliðsmann lífið

2

Náttúran

Af hverju stinga moskítóflugur mest á kvöldin?

3

Lifandi Saga

EM í fótbolta: Enginn nennti að verða Evrópumeistari

4

Maðurinn

Rannsókn: Hvernig færðu aðra til að líka vel við þig?

5

Maðurinn

Hvaða áhrif hefur þungunarrof á heilsu kvenna?

6

Maðurinn

Er íþróttafólk í meiri hættu á að fá hjartastopp?

1

Náttúran

Af hverju stinga moskítóflugur mest á kvöldin?

2

Maðurinn

Hvaða áhrif hefur þungunarrof á heilsu kvenna?

3

Maðurinn

Er íþróttafólk í meiri hættu á að fá hjartastopp?

4

Náttúran

Lengri en strætisvagn: Slanga á Indlandi gæti hafa verið stærsta slanga heims

5

Náttúran

Tungan: Svissneskur vasahnífur dýraríkisins

6

Heilsa

Rannsókn: Þekkt sætuefni sem m.a. er notað er í tannkrem getur aukið hættu á hjartasjúkdómum

Heilsa

Vísindamenn hafa loksins leyst barnadauðaráðgátu.

Lifandi Saga

Hin voldugu turnskip Kínverja þoldu hvorki öldugang né vind 

Lifandi Saga

Hvers vegna hættum við að nota einglyrni?

Náttúran

Tungan kom lífinu upp á þurrlendið

Lifandi Saga

Hver var æpandi múmían?

Maðurinn

Er hægt að þreytast af fersku lofti?

Lifandi Saga

Hvers vegna lítur dagatal svona út?

Tækni

Óvinsæl flugsæti eru öruggust

Lifandi Saga

Búdda skapaði paradís – fyrir karla

Heilsa

Vísindamenn uppgötva óvænta orsök útbreiðslu krabbameins

Náttúran

Moskítóflugur: Hvað elska þær og hvað hata þær?

Maðurinn

Höfuðkúpan getur afhjúpað sjúkdóm

Rannsókn: Þekkt sætuefni sem m.a. er notað er í tannkrem getur aukið hættu á hjartasjúkdómum

Í ljós kom að einstaklingar með þetta sætuefnið í blóði sínu var í aukinni hættu að fá hjarta- og æðasjúkdóma.

Heilsa

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.