Lifandi Saga

Hversu langur var Atlantsmúr nasistanna?

Eftir árangursríkar innrásir í nokkur Evrópulönd standa nasistar frammi fyrir löngu vandamáli: Þúsundir kílómetra óvarðar strandir. Lausnin er gríðarleg varnarmannvirki meðfram Atlantshafsströndum.

BIRT: 10/06/2023

„Í náinni framtíð mun ströndum Evrópu stafa hætta af hugsanlegri landgöngu óvinaherja“.

 

Þetta ritaði Adolf Hitler í tilskipun til nánustu undirmanna sinna hinn 23. mars 1942.

 

Ári áður hafði foringinn stjórnað meiriháttar innrás í Sovétríkin og nú óttaðist nasistaleiðtoginn að árásin drægist á langinn og krefðist svo margra hersveita að foringinn myndi eiga í basli með að verja þann hluta af Vestur-Evrópu sem nasistar höfðu hernumið.

 

Hitler óttaðist þó einkum að Bretar og Bandaríkjamenn gengju á land við Atlantshafsströndina sem myndi hafa þær afleiðingar að hann yrði að berjast á tveimur vígstöðvum, með þeim erfiðleikum sem því fylgdi.

 

Lausn Hitlers var fólgin í Atlantsmúrnum – risavöxnu varnarvirki sem teygði úr sér yfir alls 3.500 km meðfram vesturströnd Spánar og allt til Norður-Noregs.

 

Atlantsmúrinn:

Atlantsmúrnum var ætlað að styrkja vestri fylkingararm Hitlers en reyndist vera jafn götóttur og gatasigti.

Skotgrafirnar

meðfram múrnum voru byggðar samkvæmt þýskum stöðlum en um var að ræða mörg hundruð staðlaðar grafir sem nasistarnir hönnuðu, með allt að 3,5 metra þykkum veggjum. Staðlað byggingarformið gerði það að verkum að umtalsvert fljótlegra og hagkvæmara var að útbúa grafirnar.

Bandamenn

komust fljótt yfir Atlantsmúrinn í júní 1944. Ástæðan var sú að þeir hermenn sem gættu múrsins voru m.a. særðir hermenn í endurhæfingu sem ekki var hægt að nota á austurvígstöðvunum.

Fallbyssuvirkið

í grennd við þorpið Saint-Marcouf í Normandí var útbúið þremur 210 mm fallbyssum með u.þ.b. 30 km skotlengd. Virkið féll hinn 12. júní 1944 án þess að til bardaga kæmi.

Atlantsmúrnum var ætlað að styrkja vestri fylkingararm Hitlers en reyndist vera jafn götóttur og gatasigti.

Skotgrafirnar meðfram múrnum voru byggðar samkvæmt þýskum stöðlum en um var að ræða mörg hundruð staðlaðar grafir sem nasistarnir hönnuðu, með allt að 3,5 metra þykkum veggjum. Staðlað byggingarformið gerði það að verkum að umtalsvert fljótlegra og hagkvæmara var að útbúa grafirnar.

Bandamenn komust fljótt yfir Atlantsmúrinn í júní 1944. Ástæðan var sú að þeir hermenn sem gættu múrsins voru m.a. særðir hermenn í endurhæfingu sem ekki var hægt að nota á austurvígstöðvunum.

Fallbyssuvirkið í grennd við þorpið Saint-Marcouf í Normandí var útbúið þremur 210 mm fallbyssum með u.þ.b. 30 km skotlengd. Virkið féll hinn 12. júní 1944 án þess að til bardaga kæmi.

Sjálfur varnargarðurinn var ekki ein samhangandi varnarlína, heldur samanstóð hann af 15.000 mannvirkjum, skotgröfum, virkisveggjum, sprengjusvæðum og hindrunum meðfram strandlínunni.

 

Mannvirkin höfðu einkum verið reist á þeim stöðum sem Hitler fannst líklegast að bandamenn gætu ráðist til atlögu á, m.a. við hafnir, hernaðarmannvirki og mikilvægar verksmiðjur.

 

Þrátt fyrir mikilfengleg áform Hitlers skipti Atlantsmúrinn ákaflega litlu máli fyrir útkomu síðari heimsstyrjaldar.

 

Varnarlínan var allt of slitrótt og veikburða til að hún gæti skipt sköpum og þegar bandamenn réðust inn í Normandí þann 6. júní 1944 ruddust þeir í gegnum múrinn á örfáum klukkustundum.

 

„Maður þurfti ekki annað en gjóa augunum í átt að múrnum í Normandí til að átta sig á hvers kyns drasl eiginlega um var að ræða“, sagði þýski yfirhershöfðinginn Gerd von Rundstedt eftir stríðið.

Framkvæmdin

Í júní árið 1941 lét Hitler útbúa ýmis varnarmannvirki á Ermarsundseyjunum sem ætlað var að tryggja að ekki yrði ráðist á þá frá Englandi. Ári síðar ákvað Hitler að hann þyrfti að verjast betur gegn bandamönnum og fyrirskipaði að Atlantsmúrinn skyldi reistur.

 

Vinnan við varnargarðinn var undir eftirliti verkfræðieiningarinnar „Organisation Todt“ sem var alræmd fyrir að notfæra sér þræla í vinnu. Af þeim u.þ.b. 250.000 mönnum sem reistu múrinn, voru langflestir fangar í útrýmingarbúðum eða íbúar hernuminna landa sem þvingaðir voru í vinnu.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: EMRAH SÜTCÜ & BUE KINDTLER-NIELSEN

BRidgeman Images, Shutterstock

Tækni

Einvígi: Hvort krefst minni orku –einfalt uppvask eða uppþvottavél?

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

Maðurinn

Valda börn hraðari öldrun foreldranna?

Maðurinn

Valda börn hraðari öldrun foreldranna?

Jörðin

Parísarsamkomulagið dautt: Það sýður upp úr hnettinum

Lifandi Saga

Hafnarborg í Texas lyftist upp um fimm metra 

Lifandi Saga

Grimmsævintýri: Bönnuð börnum

NÝJASTA NÝTT

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

Lifandi Saga

Miðaldir voru ekki myrkar

Lifandi Saga

Humar var hundafæða

Heilsa

Vísindamenn finna óvænt samband milli tannholdsbólgu og tiltekins sjúkdóms

Náttúran

Hvernig er móteitur gert?

Læknisfræði

Pasteur bjargaði heiminum frá hundaæði

Lifandi Saga

Áður en til fangelsisrefsingar kom hljóðaði dómurinn upp á: Kvalir og niðurlægingu

Lifandi Saga

Hver lagði eld að Róm?

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

Alheimurinn

Er jörðin kúla?

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

Lifandi Saga

Miðaldir voru ekki myrkar

Lifandi Saga

Humar var hundafæða

Heilsa

Vísindamenn finna óvænt samband milli tannholdsbólgu og tiltekins sjúkdóms

Náttúran

Hvernig er móteitur gert?

Læknisfræði

Pasteur bjargaði heiminum frá hundaæði

Lifandi Saga

Áður en til fangelsisrefsingar kom hljóðaði dómurinn upp á: Kvalir og niðurlægingu

Lifandi Saga

Hver lagði eld að Róm?

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

Alheimurinn

Er jörðin kúla?

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Lifandi Saga

Víkingarnir voru kynþokkafullir kvennabósar

Lifandi Saga

Víkingarnir voru kynþokkafullir kvennabósar

Lifandi Saga

Úkraínska og rússneska – hver er munurinn?

Lifandi Saga

Úkraínska og rússneska – hver er munurinn?

Maðurinn

Svona mikið vatn ættir þú að drekka á dag

Náttúran

Fólk fer oft ekki rétt að köttunum sínum

Maðurinn

Af hverju borðum við ekki gras?

Náttúran

Af hverju velta hundar sér í blautu rusli?

Vinsælast

1

Heilsa

Blóðflokkur þinn kann að hafa áhrif á hvort þú færð heilablóðfall snemma á lífsleiðinni

2

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

3

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

4

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

5

Maðurinn

Rautt ljós getur leitt af sér betri sjón

6

Lifandi Saga

Áður en til fangelsisrefsingar kom hljóðaði dómurinn upp á: Kvalir og niðurlægingu

1

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

2

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

3

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

4

Maðurinn

Rautt ljós getur leitt af sér betri sjón

5

Lifandi Saga

Áður en til fangelsisrefsingar kom hljóðaði dómurinn upp á: Kvalir og niðurlægingu

6

Maðurinn

Af hverju eru karlar líkamlega sterkari en konur?

Læknisfræði

Hvenær byrjuðu læknar að nota eter?

Náttúran

Risavaxin sjávarskrímsli vakin til lífs slá öll met. 

Lifandi Saga

Frelsisstyttan átti að hrópa til borgaranna

Lifandi Saga

Ótrúlegur dagur í flugstjórnarklefanum: Flugmaðurinn sogaðist út um gluggann

Læknisfræði

Uppréttur eða liggjandi? Hvernig á að fá sem mest út úr pillunum þínum

Náttúran

Hvað er glertæring?

Maðurinn

Þarmabakteríurnar  lækka líkamshitann

Heilsa

Lífsnauðsynlegt næringarefni sem lítið er vitað um

Maðurinn

Krullað hár kælir höfuðið

Tækni

Hvernig virkar C14-greining?

Tækni

Framtíðin séð í baksýnisspegli 

Menning og saga

Ólíkar þjóðir í Evrópu á ísöld

Hvaða dýr er hættulegast allra?

Mörg dýr geta verið hættuleg okkur mönnunum, en hvaða dýr deyðir flesta?

Náttúran

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is