Maðurinn

Illviðráðanlegur vágestur: Mislingum hefur verið útrýmt í 62% af ríkjum Evrópu

Mislingafaraldrar geisa enn reglulega þó svo að bólusetning gegn þeim hafi verið í boði undanfarna rúma hálfa öld. Við hjá Lifandi vísindum hyggjumst nú útskýra hvers vegna sumir sjúkdómar blossa upp aftur og aftur, þrátt fyrir áralanga baráttu gegn þeim.

BIRT: 16/04/2023

1. Hefur mislingum verið útrýmt?

Upplýsingar frá árinu 2017 frá Alþjóðaheilbrigðisstofnuninni herma að alls 33 af 53 Evrópulöndum séu laus við mislinga.

 

Tekist hefur að „uppræta“ sjúkdóminn á Íslandi, Danmörku, Finnlandi, Noregi, Svíþjóð og Hollandi en með því er átt við að mislingafaraldrar hafi ekki geisað í þessum löndum síðastliðin þrjú ár.

 

Engu að síður birtast öðru hverju sjúklingar á sjúkrahúsum landanna með rauða díla um allan líkama en sem dæmi má geta þess að fullorðnir sem ekki hafa verið bólusettir sem börn geta hæglega smitast af sjúkdómnum á ferðalögum erlendis og borið hann með sér heim.

 

 

Á síðustu árum hafa blossað upp mislingar í Evrópulöndum á borð við Rúmeníu, Þýskaland og Pólland   og örfáir smituðust af mislingum hér á landi árið 2019.

 

Frakkland, Ítalíu, Úkraínu og Serbíu er reyndar ekki að finna á lista yfir lönd sem tekist hefur að uppræta sjúkdóminn í, sökum þess að þar hefur ekki tekist að koma í veg fyrir faraldra í þrjú ár í röð.

 

Hvað eru mislingar?

Mislingaveiran veldur háum hita, hósta og ógrynni rauðra díla um allan líkamann og getur sjúkdómurinn þróast yfir í lungnabólgu, niðurgang og lífshættulega heilabólgu.

 

Mislingar stafa af svonefndri morbilli-veiru. Hún dreifir sér með hor eða örsmáum dropum sem hanga í loftinu þegar smitaður einstaklingur hóstar. Sjúkdómurinn er fyrir vikið einkar smitandi.

Mislingaveiran getur hangið í loftinu í allt að tvær klukkustundir eftir að smitaður einstaklingur hefur hóstað eða hnerrað í tilteknu rými.

Fyrir nokkrum árum sýndu bandarískir vísindamenn fram á að mislingar eru ekki einungis lífshættulegur sjúkdómur í sjálfu sér. Hann skaddar að sama skapi ónæmiskerfið í allt að þrjú ár eftir sýkingu.

 

Þetta má einnig orða á þann veg að þeir sem veikjast af mislingum og ná sér af sjálfum sjúkdómnum eiga samt sem áður á hættu að deyja af völdum annarra sýkinga fyrstu árin á eftir.

 

3. Hvernig er unnt að lækna mislinga?

Þau lönd sem tekist hefur að útrýma mislingum geta þakkað bólusetningum árangurinn.

 

Bóluefni gegn mislingum felur í sér veiklaðar veiruagnir sem láta ónæmiskerfið mynda mótefni og minnisfrumur.

 

Mótefnin ráðast til atlögu við veiruna á meðan minnisfrumurnar muna eftir þeim næst.

 

Ef nægilega margir láta bólusetja sig og börn sín myndast það sem kallað er hjarðónæmi sem gerir það að verkum að mislingum er nánast útrýmt í tilteknu þjóðfélagi.

 

Þetta veitir einnig vörn þeim sem eru of veikir eða veiklaðir til að þiggja bólusetningu.

 

Fyrir vikið getur andstaða gegn mislingabólusetningu haft það í för með sér að hjarðónæmið verður að engu og lífshættulegt smit komið upp aftur í löndum sem mislingum hafði verið útrýmt í.

 

Mislingar á undanhaldi

Til allrar hamingju er þróunin jákvæð.

 

Bólusetningar ollu því að andlátum af völdum mislinga fækkaði um 79% á árunum frá 2000 til 2015. Þetta þýddi að 20,3 milljón mannslífum var bjargað.

 

Árið 2016 voru um það bil 85% barna um gjörvallan heim bólusett gegn mislingum áður en þau náðu eins árs aldri. Árið 2000 nam hlutfallið aðeins 73%.

 

Þetta sýna tölur frá Alþjóðaheilbrigðisstofnuninni (WHO.)

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: RIKKE JEPPESEN

© Wikimedia Commons,

Alheimurinn

Er jörðin kúla?

Maðurinn

Táningar eru forritaðir til að hætta að hlusta á það sem mamma segir

Maðurinn

Táningar eru forritaðir til að hætta að hlusta á það sem mamma segir

Tækni

Einvígi: Hvort krefst minni orku –einfalt uppvask eða uppþvottavél?

Tækni

Einvígi: Hvort krefst minni orku –einfalt uppvask eða uppþvottavél?

Menning og saga

Frjálslyndar konur Egyptalands hneyksluðu alla

Maðurinn

Rautt ljós getur leitt af sér betri sjón

Jörðin

Parísarsamkomulagið dautt: Það sýður upp úr hnettinum

NÝJASTA NÝTT

Maðurinn

Hvers vegna eru vöðvarnir aumir tveimur dögum eftir æfingu?

Maðurinn

Líffærin hafa mjög náið samstarf

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

Lifandi Saga

Miðaldir voru ekki myrkar

Lifandi Saga

Humar var hundafæða

Heilsa

Vísindamenn finna óvænt samband milli tannholdsbólgu og tiltekins sjúkdóms

Náttúran

Hvernig er móteitur gert?

Læknisfræði

Pasteur bjargaði heiminum frá hundaæði

Lifandi Saga

Áður en til fangelsisrefsingar kom hljóðaði dómurinn upp á: Kvalir og niðurlægingu

Lifandi Saga

Hver lagði eld að Róm?

Maðurinn

Hvers vegna eru vöðvarnir aumir tveimur dögum eftir æfingu?

Maðurinn

Líffærin hafa mjög náið samstarf

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

Lifandi Saga

Miðaldir voru ekki myrkar

Lifandi Saga

Humar var hundafæða

Heilsa

Vísindamenn finna óvænt samband milli tannholdsbólgu og tiltekins sjúkdóms

Náttúran

Hvernig er móteitur gert?

Læknisfræði

Pasteur bjargaði heiminum frá hundaæði

Lifandi Saga

Áður en til fangelsisrefsingar kom hljóðaði dómurinn upp á: Kvalir og niðurlægingu

Lifandi Saga

Hver lagði eld að Róm?

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Lifandi Saga

Grimmsævintýri: Bönnuð börnum

Lifandi Saga

Grimmsævintýri: Bönnuð börnum

Heilsa

Blóðflokkur þinn kann að hafa áhrif á hvort þú færð heilablóðfall snemma á lífsleiðinni

Heilsa

Blóðflokkur þinn kann að hafa áhrif á hvort þú færð heilablóðfall snemma á lífsleiðinni

Lifandi Saga

Víkingarnir voru kynþokkafullir kvennabósar

Lifandi Saga

Úkraínska og rússneska – hver er munurinn?

Maðurinn

Svona mikið vatn ættir þú að drekka á dag

Náttúran

Fólk fer oft ekki rétt að köttunum sínum

Vinsælast

1

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

2

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

3

Maðurinn

Hvers vegna eru vöðvarnir aumir tveimur dögum eftir æfingu?

4

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

5

Maðurinn

Rautt ljós getur leitt af sér betri sjón

6

Maðurinn

Líffærin hafa mjög náið samstarf

1

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

2

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

3

Maðurinn

Hvers vegna eru vöðvarnir aumir tveimur dögum eftir æfingu?

4

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

5

Maðurinn

Líffærin hafa mjög náið samstarf

6

Lifandi Saga

Áður en til fangelsisrefsingar kom hljóðaði dómurinn upp á: Kvalir og niðurlægingu

Náttúran

Af hverju velta hundar sér í blautu rusli?

Maðurinn

Hversu margt tónlistarfólk þjáist af heyrnarskerðingu?

Læknisfræði

Hvenær byrjuðu læknar að nota eter?

Náttúran

Risavaxin sjávarskrímsli vakin til lífs slá öll met. 

Náttúran

Greindustu hundarnir og þeir heimskustu

Lifandi Saga

Þýsku kjarneðlisfræðingarnir voru hikandi: Bomba Hitlers

Læknisfræði

Uppréttur eða liggjandi? Hvernig á að fá sem mest út úr pillunum þínum

Náttúran

Hvað er glertæring?

Maðurinn

Þarmabakteríurnar  lækka líkamshitann

Heilsa

Lífsnauðsynlegt næringarefni sem lítið er vitað um

Maðurinn

Krullað hár kælir höfuðið

Tækni

Hvernig virkar C14-greining?

Hvers vegna eru vöðvarnir aumir tveimur dögum eftir æfingu?

Ég tók verulega á því í ræktinni í fyrradag og núna tveimur dögum síðar eru vöðvarnir stífir og aumir. Hvers vegna finn ég meira fyrir vöðvunum í dag en strax eftir æfinguna?

Maðurinn

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is