Læknisfræði

Mýs ganga á ný eftir genagræðslu

Lömun vegna mænuskaða hefur hingað til verið ólæknandi. Nú vekja genagræddar mýs vonir um að hægt verði að lækna skaðann og lamaðir geti gengið.

BIRT: 17/05/2022

Í fyrsta sinn hefur vísindamönnum tekist að lækna lömun vegna mænuskaða.

 

Tilraunin var gerð á músum en veitir engu að síður von um að í framtíðinni megi beita sömu aðferð á menn og fólk sem lamast hefur eftir mænusköddun geti þá aftur fengið hreyfigetu.

 

Sjáðu  tilraunina skref fyrir skref

Sérhannað prótín græðir mænuna

Músatilraunir sýna að með sérstöku prótíni getur sundurskorin mæna gróið saman aftur.

Veira smyglar DNA-uppskrift inn í heila músarinnar

Í skaðlausri veiru er komið fyrir uppskriftinni að prótíninu hyper-interleukin-6. Veirunni er sprautað í músarheilann þar sem hún kemst inn í taugafrumu.

Taugafruma plötuð til að framleiða sérhannað prótín

Taugafruman uppgötvar DNA-uppskriftina í sínu eigin erfðaefni. Hún tekur nú að framleiða prótínið og það örvar vöxt taugaþráðanna.

Prótínið flutt til annarra frumna

Taugafruman tengist öðrum taugafrumum og prótínið berst til þeirra. Fjöldi taugafrumna tekur að vaxa þótt þær framleiði ekki prótínið sjálfar.

Taugaendar byggja brú yfir mænusköddunina

Tengibrautir taugafrumnanna, svonefndir taugaendar, vaxa yfir bilið í mænunni og endurnýja sambandið við taugafrumur hinum megin þannig að heilinn nær aftur sambandi við afturbúkinn.

Sérhannað prótín græðir mænuna

Músatilraunir sýna að með sérstöku prótíni getur sundurskorin mæna gróið saman aftur.

Veira smyglar DNA-uppskrift inn í heila músarinnar

Í skaðlausri veiru er komið fyrir uppskriftinni að prótíninu hyper-interleukin-6. Veirunni er sprautað í músarheilann þar sem hún kemst inn í taugafrumu.

Taugafruma plötuð til að framleiða sérhannað prótín

Taugafruman uppgötvar DNA-uppskriftina í sínu eigin erfðaefni. Hún tekur nú að framleiða prótínið og það örvar vöxt taugaþráðanna.

Prótínið flutt til annarra frumna

Taugafruman tengist öðrum taugafrumum og prótínið berst til þeirra. Fjöldi taugafrumna tekur að vaxa þótt þær framleiði ekki prótínið sjálfar.

Taugaendar byggja brú yfir mænusköddunina

Tengibrautir taugafrumnanna, svonefndir taugaendar, vaxa yfir bilið í mænunni og endurnýja sambandið við taugafrumur hinum megin þannig að heilinn nær aftur sambandi við afturbúkinn.

Það er sérhannað prótín, kallað hyper-interleukin-6 sem er lykillinn að þessum árangri en prótínið örvar vöxt taugafrumna.

 

Líkaminn framleiðir ekki þetta prótín en með genagræðslu geta menn komið taugafrumunum til að framleiða það. Og það tókst vísindamönnum hjá Bochumháskóla í Þýskalandi í þessari músatilraun.

 

Gátu gengið eftir nokkrar vikur

Vísindamennirnir skáru fyrst í sundur mænuna í tilraunamúsunum sem þar með gátu ekkert hreyft afturfæturna. Veira var því næst notuð til að smygla genauppskriftinni að hinu sérhannaða prótíni inn í taugafrumur í hreyfistöðvum heilans.

 

Vísindamönnunum til undrunar gátu mýsnar gengið eðlilega á ný eftir aðeins 2-3 vikur.

Rannsakendur lömuðu afturhluta líkama músa með því að skera í mænuna (efst). Strax tveimur til þremur vikum eftir genameðferðina gátu mýsnar gengið aftur (neðst).

Leyndardómurinn að baki þessum árangri er sá að það nægir að einungis sárafáar frumur framleiði prótínið. Tengingar við aðrar frumur sem koma að hreyfingum valda því að prótínið berst til þeirra og það hleypir af stað vexti í öllum frumum.

 

Nýjar tilraunir á eldri sköddun

Taugaendar frumna í mænunni taka að lengjast og vaxa yfir skurðinn í mænunni þar til frumurnar ná sambandi við taugafrumur hinum megin við sköddunina. Þar með næst aftur samband milli heilans og vöðvanna í afturhluta búksins.

 

Næst hyggjast vísindamennirnir rannsaka hvort hið sama eigi við þegar langur tími er liðinn frá sköddun mænunnar. Þær niðurstöður gætu haft mikla þýðingu varðandi gagnsemi aðferðarinnar fyrir mannfólkið.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: Jens Matthiesen

Shutterstock,© Lehrstuhl für Zellphysiologie,

Lifandi Saga

Miðaldir voru ekki myrkar

Lifandi Saga

Humar var hundafæða

Lifandi Saga

Humar var hundafæða

Heilsa

Vísindamenn finna óvænt samband milli tannholdsbólgu og tiltekins sjúkdóms

Heilsa

Vísindamenn finna óvænt samband milli tannholdsbólgu og tiltekins sjúkdóms

Lifandi Saga

Hver lagði eld að Róm?

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

Alheimurinn

Er jörðin kúla?

NÝJASTA NÝTT

Náttúran

Hulinn kraftur verndar langlífasta spendýrið

Maðurinn

Steinaldarfólk var kannski kynsegin

Lifandi Saga

Fílamaðurinn vakti undrun og ótta allra 

Lifandi Saga

Loðvík 14 og Versalir:  Í glæsihöllinni ríkti fnykur

Náttúran

Af hverju kemur búmerang til baka?

Læknisfræði

Búðu þig undir næsta faraldur: Sveppirnir koma – Ekki tilbúið

Maðurinn

7 áhrifaríkar aðferðir: Þannig sofnar þú fyrr

Jörðin

Vísindamenn ýta á hnappinn: Róttækar hugmyndir um að slökkva á sólinni

Maðurinn

Hvers vegna eru vöðvarnir aumir tveimur dögum eftir æfingu?

Maðurinn

Líffærin hafa mjög náið samstarf

Náttúran

Hulinn kraftur verndar langlífasta spendýrið

Maðurinn

Steinaldarfólk var kannski kynsegin

Lifandi Saga

Fílamaðurinn vakti undrun og ótta allra 

Lifandi Saga

Loðvík 14 og Versalir:  Í glæsihöllinni ríkti fnykur

Náttúran

Af hverju kemur búmerang til baka?

Læknisfræði

Búðu þig undir næsta faraldur: Sveppirnir koma – Ekki tilbúið

Maðurinn

7 áhrifaríkar aðferðir: Þannig sofnar þú fyrr

Jörðin

Vísindamenn ýta á hnappinn: Róttækar hugmyndir um að slökkva á sólinni

Maðurinn

Hvers vegna eru vöðvarnir aumir tveimur dögum eftir æfingu?

Maðurinn

Líffærin hafa mjög náið samstarf

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Tækni

Einvígi: Hvort krefst minni orku –einfalt uppvask eða uppþvottavél?

Tækni

Einvígi: Hvort krefst minni orku –einfalt uppvask eða uppþvottavél?

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

Maðurinn

Valda börn hraðari öldrun foreldranna?

Maðurinn

Af hverju eru karlar líkamlega sterkari en konur?

Menning og saga

Frjálslyndar konur Egyptalands hneyksluðu alla

Maðurinn

Rautt ljós getur leitt af sér betri sjón

Vinsælast

1

Maðurinn

7 áhrifaríkar aðferðir: Þannig sofnar þú fyrr

2

Lifandi Saga

Fílamaðurinn vakti undrun og ótta allra 

3

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

4

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

5

Maðurinn

Hvers vegna eru vöðvarnir aumir tveimur dögum eftir æfingu?

6

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

1

Maðurinn

7 áhrifaríkar aðferðir: Þannig sofnar þú fyrr

2

Lifandi Saga

Fílamaðurinn vakti undrun og ótta allra 

3

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

4

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

5

Maðurinn

Hvers vegna eru vöðvarnir aumir tveimur dögum eftir æfingu?

6

Maðurinn

Líffærin hafa mjög náið samstarf

Lifandi Saga

Hafnarborg í Texas lyftist upp um fimm metra 

Lifandi Saga

Grimmsævintýri: Bönnuð börnum

Heilsa

Blóðflokkur þinn kann að hafa áhrif á hvort þú færð heilablóðfall snemma á lífsleiðinni

Lifandi Saga

Víkingarnir voru kynþokkafullir kvennabósar

Náttúran

Banvænasti sveppurinn fjölgar sér með nýrri aðferð

Alheimurinn

Togsegl fjarlægir geimrusl

Lifandi Saga

Hver var starfi geisjunnar?

Náttúran

Eru hýenur skyldar köttum?

Læknisfræði

Ofvirkni í heilastöð veldur stami

Alheimurinn

Stjarna sem blikkar gegnum ský

Náttúran

Breiðnefurinn er sannkallað furðudýr

Maðurinn

Hvers vegna er líkamshitinn nákvæmlega 37 gráður?

Hulinn kraftur verndar langlífasta spendýrið

Vísindamenn vita nú meira um sérstaka hæfni hvalsins til að gera við skemmt erfðaefni.

Náttúran

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is