Alheimurinn

Öll skilyrði lífs uppfyllt á tungli Satúrnusar

Mikið af fosfór hefur nú greinst á tunglinu Enceladus við Satúrnus og þetta litla tungl uppfyllir nú öll nauðsynleg skilyrði lífs.

BIRT: 04/08/2023

Síðasta kjarnaeining mögulegs lífs er fundin á Enceladusi, tungli Satúrnusar: Frumefnið fosfór.

 

Þetta efni telst vera lífverum nauðsynlegt, enda gegnir það lykilhlutverki við uppbyggingu RNA- og DNA-sameinda. Reyndar bendir margt til að fosfór gæti leynst á mörgum íshnöttum í geimnum.

 

Það var fjölþjóðlegur hópur sérfræðinga hjá japönskum og þýskum háskólum sem tilkynnti uppgötvunina á haustráðstefnu Jarðeðlisfræðisamtaka Bandaríkjanna.

Þessi mynd af ísköldu tungli Satúrnusar Enceladus var tekin af Cassini geimfari NASA árið 2015. Þetta smátungl er 680 sinnum minna en tungl jarðar og er talið að það hafi myndast fyrir innan við 100 milljón árum - á meðan risaeðlur voru enn á jörðinni. Það er undir harðri ísskelinni sem leynist mikið haf af möguleikum fyrir lifandi lífverur.

Sameindir frá tunglhverum

Enceladus er þakinn þykkri íshellu en undir henni leynist gríðarstórt haf úr söltu vatni. Það gerir þennan fremur smáa hnött einkar líklegan í leitinni að lífi undir yfirborði í sólkerfinu.

 

Vísindamönnum hefur lengi verið ljóst að flest frumefni sem hér teljast lífverum nauðsynleg, er að finna á þessu tungli: kolefni, brennistein, súrefni, köfnunarefni og vetni. En hvort kjarnaeiningin fosfór væri þar líka til, hefur talist óvíst.

 

Vísindamennirnir tóku því til við rannsóknir á gögnum geimfarsins Cassini sem látið var brenna upp í gufuhvolfi Satúrnusar árið 2017.

Geimfar NASA sem skotið var á loft 15. október 1997 og fór á sporbraut um Satúrnus 1. júlí 2004. Verkefnið var að safna gögnum um plánetuna og hringa hennar.

Árið 2005 myndaði Cassini úðastróka sem stóðu upp úr íshellunni og í reyndust vera vatnsgufa og ísnálar. Það er í þessari blöndu sem vísindamennirnir greindu lífrænar sameindir.

 

Nánar tiltekið tók Cassini sýni úr E-hring Satúrnusar en í honum eru efni úr slíkum úðastrókum frá Enceladusi. Það eru gögn um þessi efni sem vísindamennirnir hafa nú greint.

Mynd tekin af Cassini af Enceladus á braut um Satúrnus í E-hringnum. Það er héðan sem Cassini hefur safnað ögnum sem innihéldu fosfór.

Fosfór í ísflögum

Þeim til undrunar reyndust margar ísflögur í E-hringnum bera í sér fosfór í formi natríumfosfats.

 

Ályktun vísindamannanna af greiningum sínum er að í hafinu á Enceladusi séu á bilinu 1-20 millimól (mælieining efnamagns) af fosfati. Slík þéttni gæti verið um þúsundföld á við heimshöfin á jörðinni.

 

Efnið er fremur sjaldgæft hér enda myndar það auðveldlega efnasambönd og festist í bergi.

 

Vísindamennirnir telja að fosfat geti myndast á sjávarbotni á Enceladusi við efnaviðbrögð milli vatnsins og apatíts sem í er fosfór, áður en það úðast upp um sprungur ásamt öðrum efnum úr vatninu.

Mynd af innri Enceladus.

Apatít er oft að finna í bergplánetum, enda er það að finna í kolefnisríkum kondrítloftsteinum. Það er því fremur líklegt að apatít og þar með fosfór sé að finna á mörgum íshnöttum með bergkjarna.

 

En hvort lífverur er raunverulega að finna á Enceladusi kemur ekki í ljós fyrr en þegar geimfar lendir þar. Til eru áætlanir um að það gæti gerst um 2050.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: SØREN ROSENBERG PEDERSEN

© NASA/JPL/Space Science Institute. © NASA/JPL. © NASA/JPL-Caltech/SETI Institute.

Náttúran

Hvaða rándýr étur flest fólk?

Heilsa

Er flotsaur til marks um góða heilsu?

Heilsa

Er flotsaur til marks um góða heilsu?

Náttúran

Hvernig veit fræ að það eigi að spíra? 

Náttúran

Hvernig veit fræ að það eigi að spíra? 

Heilsa

Breytingarnar á líkamsþyngd geta leitt í ljós hættu á heilabilun

Náttúran

8 uppfinningar sem þú getur þakkað Einstein fyrir

Náttúran

Að klóna risaeðlur: Er hægt að vekja risaeðlur til lífsins?

NÝJASTA NÝTT

Lifandi Saga

Hermaður sá heiminn á hvolfi eftir heilaskaða

Alheimurinn

Eitilhörð samkeppni um að leysa ráðgátur sólkerfisins

Læknisfræði

Soðnir kettir læknuðu nánast allt á miðöldum

Tækni

Eru eineggja tvíburar erfðafræðilega eins?

Alheimurinn

Mistök geta verið banvæn fyrir geimfara 

Náttúran

Kisulóra er villiköttur

Lifandi Saga

Greitt fyrir Pepsi-Cola með sovéskum kafbátum

Heilsa

10 matvæli með meira C-vítamín en appelsínur

Maðurinn

Þráhyggja tekur heilann í gíslingu

Saga

Af hverju ráða Bandaríkin yfir Guantanamo?

Lifandi Saga

Hermaður sá heiminn á hvolfi eftir heilaskaða

Alheimurinn

Eitilhörð samkeppni um að leysa ráðgátur sólkerfisins

Læknisfræði

Soðnir kettir læknuðu nánast allt á miðöldum

Tækni

Eru eineggja tvíburar erfðafræðilega eins?

Alheimurinn

Mistök geta verið banvæn fyrir geimfara 

Náttúran

Kisulóra er villiköttur

Lifandi Saga

Greitt fyrir Pepsi-Cola með sovéskum kafbátum

Heilsa

10 matvæli með meira C-vítamín en appelsínur

Maðurinn

Þráhyggja tekur heilann í gíslingu

Saga

Af hverju ráða Bandaríkin yfir Guantanamo?

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Alheimurinn

Hvað er andefni?

Alheimurinn

Hvað er andefni?

Maðurinn

Þess vegna tekur ástarsorg svona mikið á okkur

Maðurinn

Þess vegna tekur ástarsorg svona mikið á okkur

Maðurinn

Heilann þyrstir í fitu

Maðurinn

Er það skaðlegt að plokka nefhárin?

Lifandi Saga

Hve lengi höfum við fengið sumarfrí?

Jörðin

Vísindamenn greina vaxtarverki: Fæðuhringur eldfjallsins

Vinsælast

1

Heilsa

Breytingarnar á líkamsþyngd geta leitt í ljós hættu á heilabilun

2

Heilsa

Er flotsaur til marks um góða heilsu?

3

Náttúran

8 uppfinningar sem þú getur þakkað Einstein fyrir

4

Náttúran

Hvaða rándýr étur flest fólk?

5

Tækni

Eru eineggja tvíburar erfðafræðilega eins?

6

Náttúran

Að klóna risaeðlur: Er hægt að vekja risaeðlur til lífsins?

1

Heilsa

Er flotsaur til marks um góða heilsu?

2

Náttúran

Hvaða rándýr étur flest fólk?

3

Tækni

Eru eineggja tvíburar erfðafræðilega eins?

4

Maðurinn

Með skönnun má spá fyrir um þunglyndi

5

Maðurinn

Samfélagsmiðlar ógna samkenndinni

6

Maðurinn

Af hverju sjá sumir drauga en aðrir ekki?

Náttúran

Hjarta steypireyðar slær bara tvisvar á mínútu

Menning

Hvers vegna varð kvikmyndin „Casablanca“ svona vinsæl?

Maðurinn

Einvígið: Er rafmagnstannbursti betri en venjulegur?

Maðurinn

Getur dáleiðslan komið í stað fyrir lyf? 

Jörðin

Evrópsk ofureldstöð virðist undirbúa gos

Maðurinn

10 óvanalegar tegundir af fælni

Náttúran

Loftslagsfyrirbrigði gæti aukið bráðnun í norðri

Maðurinn

Mjúki maðurinn gengur í arf

Maðurinn

Nátthrafnar deyja fyrr en morgunhanar. En ástæðan kemur á óvart.

Alheimurinn

NASA: 50 metra stór loftsteinn getur skollið á jörðina árið 2046

Heilsa

Kynin bregðast ekki eins við yfirvofandi áfalli

Maðurinn

Í fyrsta sinn: Vísindamenn leiða í ljós hvað gerist í heilanum þegar við deyjum

Hermaður sá heiminn á hvolfi eftir heilaskaða

Í spænsku borgarastyrjöldinni lifði hermaður nokkur það af, líkt og fyrir kraftaverk, að fá byssukúlu gegnum heilann. Eftir þetta gat hermaðurinn lesið dagblöðin á hvolfi. Atburðurinn veitti vísindamönnum nýja innsýn í starfsemi heilans.

Lifandi Saga

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is