Alheimurinn

Öll skilyrði lífs uppfyllt á tungli Satúrnusar

Mikið af fosfór hefur nú greinst á tunglinu Enceladus við Satúrnus og þetta litla tungl uppfyllir nú öll nauðsynleg skilyrði lífs.

BIRT: 04/08/2023

Síðasta kjarnaeining mögulegs lífs er fundin á Enceladusi, tungli Satúrnusar: Frumefnið fosfór.

 

Þetta efni telst vera lífverum nauðsynlegt, enda gegnir það lykilhlutverki við uppbyggingu RNA- og DNA-sameinda. Reyndar bendir margt til að fosfór gæti leynst á mörgum íshnöttum í geimnum.

 

Það var fjölþjóðlegur hópur sérfræðinga hjá japönskum og þýskum háskólum sem tilkynnti uppgötvunina á haustráðstefnu Jarðeðlisfræðisamtaka Bandaríkjanna.

Þessi mynd af ísköldu tungli Satúrnusar Enceladus var tekin af Cassini geimfari NASA árið 2015. Þetta smátungl er 680 sinnum minna en tungl jarðar og er talið að það hafi myndast fyrir innan við 100 milljón árum - á meðan risaeðlur voru enn á jörðinni. Það er undir harðri ísskelinni sem leynist mikið haf af möguleikum fyrir lifandi lífverur.

Sameindir frá tunglhverum

Enceladus er þakinn þykkri íshellu en undir henni leynist gríðarstórt haf úr söltu vatni. Það gerir þennan fremur smáa hnött einkar líklegan í leitinni að lífi undir yfirborði í sólkerfinu.

 

Vísindamönnum hefur lengi verið ljóst að flest frumefni sem hér teljast lífverum nauðsynleg, er að finna á þessu tungli: kolefni, brennistein, súrefni, köfnunarefni og vetni. En hvort kjarnaeiningin fosfór væri þar líka til, hefur talist óvíst.

 

Vísindamennirnir tóku því til við rannsóknir á gögnum geimfarsins Cassini sem látið var brenna upp í gufuhvolfi Satúrnusar árið 2017.

Geimfar NASA sem skotið var á loft 15. október 1997 og fór á sporbraut um Satúrnus 1. júlí 2004. Verkefnið var að safna gögnum um plánetuna og hringa hennar.

Árið 2005 myndaði Cassini úðastróka sem stóðu upp úr íshellunni og í reyndust vera vatnsgufa og ísnálar. Það er í þessari blöndu sem vísindamennirnir greindu lífrænar sameindir.

 

Nánar tiltekið tók Cassini sýni úr E-hring Satúrnusar en í honum eru efni úr slíkum úðastrókum frá Enceladusi. Það eru gögn um þessi efni sem vísindamennirnir hafa nú greint.

Mynd tekin af Cassini af Enceladus á braut um Satúrnus í E-hringnum. Það er héðan sem Cassini hefur safnað ögnum sem innihéldu fosfór.

Fosfór í ísflögum

Þeim til undrunar reyndust margar ísflögur í E-hringnum bera í sér fosfór í formi natríumfosfats.

 

Ályktun vísindamannanna af greiningum sínum er að í hafinu á Enceladusi séu á bilinu 1-20 millimól (mælieining efnamagns) af fosfati. Slík þéttni gæti verið um þúsundföld á við heimshöfin á jörðinni.

 

Efnið er fremur sjaldgæft hér enda myndar það auðveldlega efnasambönd og festist í bergi.

 

Vísindamennirnir telja að fosfat geti myndast á sjávarbotni á Enceladusi við efnaviðbrögð milli vatnsins og apatíts sem í er fosfór, áður en það úðast upp um sprungur ásamt öðrum efnum úr vatninu.

Mynd af innri Enceladus.

Apatít er oft að finna í bergplánetum, enda er það að finna í kolefnisríkum kondrítloftsteinum. Það er því fremur líklegt að apatít og þar með fosfór sé að finna á mörgum íshnöttum með bergkjarna.

 

En hvort lífverur er raunverulega að finna á Enceladusi kemur ekki í ljós fyrr en þegar geimfar lendir þar. Til eru áætlanir um að það gæti gerst um 2050.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: SØREN ROSENBERG PEDERSEN

© NASA/JPL/Space Science Institute. © NASA/JPL. © NASA/JPL-Caltech/SETI Institute.

Maðurinn

Kornabörn þekkja móðurmálið sitt

Alheimurinn

Tvíburi Vetrarbrautarinnar finnst í útjaðri alheimsins

Alheimurinn

Tvíburi Vetrarbrautarinnar finnst í útjaðri alheimsins

Lifandi Saga

Hvers vegna klæddust fangar röndóttum búningum í gamla daga?

Lifandi Saga

Hvers vegna klæddust fangar röndóttum búningum í gamla daga?

Náttúran

Topp 5: Hvaða dýr stunda lengsta mökun?

Lifandi Saga

Sósíaldarwinistarnir lýstu yfir stríði gegn fátækum

Lifandi Saga

BNA á barmi borgarastyrjaldar: Nasista-prestur vildi bylta lýðræðinu

NÝJASTA NÝTT

Náttúran

Af hverju eru lauf trjáa með mismunandi lögun?

Jörðin

99 stórborgir eru að sökkva

Maðurinn

Munnvatnið er fullt af eitri

Maðurinn

Gæludýr koma í veg fyrir offitu og ofnæmi meðal barna

Náttúran

Hvernig bárust kettir til Ameríku?

Heilsa

Er mikið um kyrrsetu hjá þér í vinnunni? Þá getur kaffi lengt líf þitt samkvæmt stórri rannsókn.

Heilsa

Lækning gegn útbreiddum meltingartruflunum finnst í flestum eldhúsum.

Náttúran

Jörðin eftir manninn: Svona munu leifar siðmenningar okkar hverfa

Heilsa

Læknar hafa grætt heilt auga í mann

Maðurinn

Nú geta vísindamenn ráðskast með drauma okkar

Náttúran

Af hverju eru lauf trjáa með mismunandi lögun?

Jörðin

99 stórborgir eru að sökkva

Maðurinn

Munnvatnið er fullt af eitri

Maðurinn

Gæludýr koma í veg fyrir offitu og ofnæmi meðal barna

Náttúran

Hvernig bárust kettir til Ameríku?

Heilsa

Er mikið um kyrrsetu hjá þér í vinnunni? Þá getur kaffi lengt líf þitt samkvæmt stórri rannsókn.

Heilsa

Lækning gegn útbreiddum meltingartruflunum finnst í flestum eldhúsum.

Náttúran

Jörðin eftir manninn: Svona munu leifar siðmenningar okkar hverfa

Heilsa

Læknar hafa grætt heilt auga í mann

Maðurinn

Nú geta vísindamenn ráðskast með drauma okkar

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Lifandi Saga

Nasistaveiðar meðal óvina 

Lifandi Saga

Nasistaveiðar meðal óvina 

Lifandi Saga

Nasistar leituðu arísks menningarheims í Tíbet

Lifandi Saga

Nasistar leituðu arísks menningarheims í Tíbet

Glæpir

Newton upprætti peningafölsun í Englandi

Lifandi Saga

5 ástæður þess að BNA er einungis með tvo flokka 

Lifandi Saga

Hvers vegna hættu karlar að ganga með hatt?

Lifandi Saga

Versti óvinur skógareldanna

Vinsælast

1

Heilsa

Lækning gegn útbreiddum meltingartruflunum finnst í flestum eldhúsum.

2

Maðurinn

Gæludýr koma í veg fyrir offitu og ofnæmi meðal barna

3

Maðurinn

Munnvatnið er fullt af eitri

4

Heilsa

Er mikið um kyrrsetu hjá þér í vinnunni? Þá getur kaffi lengt líf þitt samkvæmt stórri rannsókn.

5

Náttúran

Jörðin eftir manninn: Svona munu leifar siðmenningar okkar hverfa

6

Jörðin

99 stórborgir eru að sökkva

1

Maðurinn

Gæludýr koma í veg fyrir offitu og ofnæmi meðal barna

2

Maðurinn

Munnvatnið er fullt af eitri

3

Heilsa

Er mikið um kyrrsetu hjá þér í vinnunni? Þá getur kaffi lengt líf þitt samkvæmt stórri rannsókn.

4

Jörðin

99 stórborgir eru að sökkva

5

Náttúran

Hvernig bárust kettir til Ameríku?

6

Náttúran

Af hverju eru lauf trjáa með mismunandi lögun?

Maðurinn

Göngutúr heldur heilanum heilbrigðum

Menning og saga

5 fornleifafundir sem raskað hafa sögu mannsins

Tækni

Allir vildu eiga pýramída

Maðurinn

Svo hættuleg er loftmengun fyrir lungun

Lifandi Saga

Af hvaða kynstofni var Kleópatra?

Lifandi Saga

Kitty var Kim Kardashian 18. aldar

Heilsa

Bakteríurnar þrífast vel í handklæðinu þínu

Lifandi Saga

Voru víkingarnir húðflúraðir?

Menning

Þess vegna verða konur þreyttar á (sumum) körlum

Náttúran

Í frysti frá dánarstund

Heilsa

Hinn týndi hlekkur milli krabbameins og mataræðis ef til vill fundinn

Heilsa

Vísindamenn: Miklir kostir þess að nota stigann frekar en lyftuna.

Af hverju eru lauf trjáa með mismunandi lögun?

Þegar ég skoða laufblöð trjáa tek ég eftir því hversu ólík þau eru í raun og veru. Er það tilviljun eða hefur lögun blaðsins hlutverk?

Náttúran

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is