Náttúran

Óþekkt skordýr fangað í rafi

Ný tegund kynni nú að bætast við ætt dægurflugna eftir að óþekkt skordýr fannst í rafi. Smásjármyndir og þrívíddarmyndir komu mönnum á sporið.

BIRT: 17/06/2023

Hið latneska heiti dægurflugna er Ephemeroptera en eitt helsta sérkenni þeirra er skammur líftími eftir að þær taka á sig endanlegt form.

 

Þessi ættbálkur ferskvatnsflugna hefur verið til síðustu 350 milljón árin og er því mun eldri en t.d. risaeðlurnar. Sárafáir steingervingar hafa þó fundist.

 

Nú hefur fjölþjóðlegur hópur vísindamanna, m.a. hjá Granadaháskóla, uppgötvað slíka flugu í rafklumpi.

 

Þetta reyndist ekki aðeins vera óvenju vel varðveitt fluga, heldur leiddu smásjár- og þrívíddarskannanir í ljós að flugan var af áður óþekktri tegund. Niðurstöðurnar hafa nú verið birtar í Scientific Reports.

Hér eru nærmyndir af Calliarcys antiquus í ravklumpi. Það getur verið erfitt að sjá gagnsæja líkamshluta. Á myndinni hér eru báðir hlutar kviðsvæðisins og vængirnir gegnsæir, því getur verið erfitt fyrir vísindamenn að skilgreina tegundir og kyn. Með nýjum ör-CT skönnunum geta vísindamenn nú fyllt upp í þessa gagnsæju bletti.

Hin nýuppgötvaða fluga telst til ættarinnar Leptophlebiidae og hefur fengið heitið Calliarcys antiquus.

 

Flugan er talin vera á bilinu 35 til 47 milljón ára gömul og hefur því verið uppi á eósentíma og nálægt því svæði þar sem nú eru Eystrasaltsríkin.

 

Vísindamennirnir beittu nýjustu röntgensmásjártækni en með henni má ná CT-skannamyndum í þrívídd af myndefni allt niður í 0,5 míkrómetra.

 

Tæknin virkar eins og CT-skannar á sjúkrahúsum en nær hærri upplausn. Í þessari háu upplausn er unnt að sjá öll minnstu smáatriði án þess að þurfa að skera neitt í sundur.

 

Með hjálp þessara mynda reyndist unnt að endurgera fluguna í heild.

Vísindamennirnir beittu nýjustu röntgensmásjártækni sem staðfesti að þeir hafi fundið nýja skordýrategund.

Að því loknu báru vísindamennirnir fluguna saman við aðrar dægurflugur af ættinni Leptophlebiidae.

 

Til ítarlegri rannsókna voru greind DNA-sýni sem einnig voru borin saman við núlifandi tegundir.

Með samanburði dægurflugunnar í rafinu við aðrar dægurflugnategundir var unnt að greina samsvörun og frávik og þannig finna flugunni stað á ættartrénu og í þróunarsögunni. Hér sýna vísindamennirnir samanburð við tegundina Calliarcys van.

Á þeim grundvelli var unnt að ákvarða að tegundin hefði aldrei fundist áður.

 

„Í sem stystu máli byrjaði þetta allt saman á fallegri flugu í rafklumpi. Hún vakti strax athygli hins sérfróða auga,“ segir Javier Alba, prófessor við Granadaháskóla m.a. í fréttatilkynningu.

 

Auk þess sem hægt var að ákvarða alveg nýja tegund, leiddi verkið til þess að opna nýja tæknimöguleika til rannsókna á steingervingum í rafi.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: Søren Rosenberg Pedersen

© R Godunko et al, 2022. Scientific Reports.

Náttúran

Hvaða rándýr étur flest fólk?

Heilsa

Er flotsaur til marks um góða heilsu?

Heilsa

Er flotsaur til marks um góða heilsu?

Náttúran

Hvernig veit fræ að það eigi að spíra? 

Náttúran

Hvernig veit fræ að það eigi að spíra? 

Heilsa

Breytingarnar á líkamsþyngd geta leitt í ljós hættu á heilabilun

Náttúran

8 uppfinningar sem þú getur þakkað Einstein fyrir

Náttúran

Að klóna risaeðlur: Er hægt að vekja risaeðlur til lífsins?

NÝJASTA NÝTT

Lifandi Saga

Hermaður sá heiminn á hvolfi eftir heilaskaða

Alheimurinn

Eitilhörð samkeppni um að leysa ráðgátur sólkerfisins

Læknisfræði

Soðnir kettir læknuðu nánast allt á miðöldum

Tækni

Eru eineggja tvíburar erfðafræðilega eins?

Alheimurinn

Mistök geta verið banvæn fyrir geimfara 

Náttúran

Kisulóra er villiköttur

Lifandi Saga

Greitt fyrir Pepsi-Cola með sovéskum kafbátum

Heilsa

10 matvæli með meira C-vítamín en appelsínur

Maðurinn

Þráhyggja tekur heilann í gíslingu

Saga

Af hverju ráða Bandaríkin yfir Guantanamo?

Lifandi Saga

Hermaður sá heiminn á hvolfi eftir heilaskaða

Alheimurinn

Eitilhörð samkeppni um að leysa ráðgátur sólkerfisins

Læknisfræði

Soðnir kettir læknuðu nánast allt á miðöldum

Tækni

Eru eineggja tvíburar erfðafræðilega eins?

Alheimurinn

Mistök geta verið banvæn fyrir geimfara 

Náttúran

Kisulóra er villiköttur

Lifandi Saga

Greitt fyrir Pepsi-Cola með sovéskum kafbátum

Heilsa

10 matvæli með meira C-vítamín en appelsínur

Maðurinn

Þráhyggja tekur heilann í gíslingu

Saga

Af hverju ráða Bandaríkin yfir Guantanamo?

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Alheimurinn

Hvað er andefni?

Alheimurinn

Hvað er andefni?

Maðurinn

Þess vegna tekur ástarsorg svona mikið á okkur

Maðurinn

Þess vegna tekur ástarsorg svona mikið á okkur

Maðurinn

Heilann þyrstir í fitu

Maðurinn

Er það skaðlegt að plokka nefhárin?

Lifandi Saga

Hve lengi höfum við fengið sumarfrí?

Jörðin

Vísindamenn greina vaxtarverki: Fæðuhringur eldfjallsins

Vinsælast

1

Heilsa

Breytingarnar á líkamsþyngd geta leitt í ljós hættu á heilabilun

2

Heilsa

Er flotsaur til marks um góða heilsu?

3

Náttúran

8 uppfinningar sem þú getur þakkað Einstein fyrir

4

Tækni

Eru eineggja tvíburar erfðafræðilega eins?

5

Náttúran

Hvaða rándýr étur flest fólk?

6

Náttúran

Að klóna risaeðlur: Er hægt að vekja risaeðlur til lífsins?

1

Heilsa

Er flotsaur til marks um góða heilsu?

2

Tækni

Eru eineggja tvíburar erfðafræðilega eins?

3

Náttúran

Hvaða rándýr étur flest fólk?

4

Maðurinn

Með skönnun má spá fyrir um þunglyndi

5

Maðurinn

Samfélagsmiðlar ógna samkenndinni

6

Maðurinn

Af hverju sjá sumir drauga en aðrir ekki?

Náttúran

Hjarta steypireyðar slær bara tvisvar á mínútu

Menning

Hvers vegna varð kvikmyndin „Casablanca“ svona vinsæl?

Maðurinn

Einvígið: Er rafmagnstannbursti betri en venjulegur?

Maðurinn

Getur dáleiðslan komið í stað fyrir lyf? 

Jörðin

Evrópsk ofureldstöð virðist undirbúa gos

Maðurinn

10 óvanalegar tegundir af fælni

Náttúran

Loftslagsfyrirbrigði gæti aukið bráðnun í norðri

Maðurinn

Mjúki maðurinn gengur í arf

Maðurinn

Nátthrafnar deyja fyrr en morgunhanar. En ástæðan kemur á óvart.

Alheimurinn

NASA: 50 metra stór loftsteinn getur skollið á jörðina árið 2046

Heilsa

Kynin bregðast ekki eins við yfirvofandi áfalli

Maðurinn

Í fyrsta sinn: Vísindamenn leiða í ljós hvað gerist í heilanum þegar við deyjum

Hermaður sá heiminn á hvolfi eftir heilaskaða

Í spænsku borgarastyrjöldinni lifði hermaður nokkur það af, líkt og fyrir kraftaverk, að fá byssukúlu gegnum heilann. Eftir þetta gat hermaðurinn lesið dagblöðin á hvolfi. Atburðurinn veitti vísindamönnum nýja innsýn í starfsemi heilans.

Lifandi Saga

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is