Náttúran

Skordýraeitur styrkir kakkalakka

Skordýraeitur hefur valdið genabreytingu hjá kakkalökkum sem nú hafa síður lyst á sykri en mökun gengur hraðar. Fyrir mannfólkið eru þetta slæm tíðindi.

BIRT: 21/03/2023

Bónorð karlkyns kakkalakka er orðið erfiðara í framkvæmd en þeir laða að sér kvendýr með sykurgjöfum. Þessi harðgerðu meindýr hafa tekið upp nýja sykursiði – ekki til að megra sig, heldur til að forðast skordýraeitur.

 

Þetta sýnir rannsókn sérfræðinga hjá Norður-Karólínuháskóla í BNA en niðurstöðurnar birtust í tímaritinu Nature.

 

Gjöf tælir kvendýrið

Fyrir mökun losa karldýrin sætan líkamsvökva og bjóða kvendýrinu að gjöf.

 

Vökvinn er blanda fitu og sykurs og er ætlað að draga að sér og viðhalda athygli kvendýrsins nógu lengi til að mökunin geti hafist.

 

Þegar kvendýrið gæðir sér á krásinni blandast munnvatn við sykurmassann, brýtur niður sykrurnar sem m.a. eru maltósi og maltótríósi.

 

Maltósanum breytir kerlan strax í glúkósa en lengri tíma tekur að brjóta niður maltótríósann.

 

Þegar massinn er orðinn að glúkósa verður bragðið biturt og fælir kvendýrið frá.

 

En áður en að því kemur hefur karlinn náð að hefja mökunina.

Þegar karlkyns kakkalakkar búa sig undir að maka sig opna þeir vængi sína og losa sykurgjöf sína út sem laðar að kvendýr. Kvendýrin skríða síðan upp á bak karldýrsins og blandar munnvatni sínu og breytir því í glúkósa sem kakkalakkanum líkar illa við. Hin nýja gerð kvenkyns kakkalakka inniheldur munnvatn sem breytir sykurgjöfinni hraðar í glúkósa og fælir þær í burtu áður en karlinn nær að para sig.

Nýtt munnvatn brotnar hraðar niður

Strax 2013 fóru vísindamenn að veita því eftirtekt að sumar kerlur vísuðu körlunum strax á bug.

 

Við rannsóknina kom í ljós að í kvendýrunum er komin upp stökkbreyting gena sem flýtir fyrir niðurbroti maltósa.

 

Bitra bragðið sem fælir frá, kemur því fyrr fram en áður og áður en karldýrið nær að koma fram vilja sínum.

 

Vísindamennirnir undruðust hvers vegna þetta leiddi ekki af sér fækkun kakkalakka.

 

Karlarnir fylgja á eftir

Í ljós kom að jafnframt þessum genabreytingum kvendýra hafa karldýrin þróað nýja mökunartækni.

 

Yfirleitt slá karlarnir upp vængjunum og losa sykurgjöf sína út um kirtla á bakinu. Hafi kerlan áhuga skríður hún upp á bak karlsins og tekur að blanda munnvatni sínu í sykurmassann.

 

Meðan hún er upptekin við að næra sig, þrýstir karlinn búk sínum aftar og grípur í afturenda kerlunnar með sérstökum peniskrók.

 

Nú hefst mökun sem stendur yfir í 90 mínútur og karlinn notar getnaðarlim sinn til að skila af sér sáðpakka til kerlunnar.

En nýju karlarnir hafa aðlagast kerlunum.

 

Vísindamennirnir komust að því að í sykurmassa þessara karldýra er meira af maltótríósa sem heldur kerlunum nógu lengi til að mökun geti hafist.

 

Til viðbótar hafa karlarnir stytt mökunartímann niður í örfáar mínútur eða jafnvel sekúndur.

 

Skordýraeitur er um að kenna

Breytt afstaða kakkalakka til sykurs stafar af því að glúkósi er settur í skordýraeitur til að fela bragðið af hinni eitruðu blöndu.

 

Kakkalakkarnir hafa sem sagt breytt genum sínum og atferli til að lifa af. Og þessir genabreyttu kakkalakkar virðast fjölga sér.

 

Það þýðir að menn þurfa að finna nýjar leiðir til að losna við þessi hvimleiðu meindýr, enda getur aukinn fjöldi kakkalakka á heimsvísu haft skaðleg áhrif.

 

Saur kakkalakka getur t.d. breitt út sjúkdóma á borð við salmonellu, iðrakveisu og blóðkreppusótt.

 

Þessi meindýr eru afar harðgerð. Þau geta lifað höfuðlaus í mánuð og þola allt að tífalda geislavirkni á við mannfólkið.

 

Nú þurfum við sem sagt að endurskoða alveg baráttuna gegn þeim.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: SØREN ROSENBERG PEDERSEN

© Ayako Wada-Katsumata. © Shutterstock

Maðurinn

Nú geta vísindamenn ráðskast með drauma okkar

Tækni

140.000 veirutegundir hafa fundist í þarmaflórunni

Tækni

140.000 veirutegundir hafa fundist í þarmaflórunni

Maðurinn

Kornabörn þekkja móðurmálið sitt

Maðurinn

Kornabörn þekkja móðurmálið sitt

Jörðin

Leiða loftslagsbreytingar til fleiri jarðskjálfta?

Maðurinn

Heilsa okkar ræðst af blóðinu

Náttúran

Topp 5: Hvaða dýr stunda lengsta mökun?

NÝJASTA NÝTT

Maðurinn

Er hægt að verða gráhærður á einni nóttu?

Heilsa

Hrotur geta verið vísbending um hjartasjúkdóm: Einn hópur er í sérstakri áhættu

Náttúran

Af hverju eru lauf trjáa með mismunandi lögun?

Jörðin

99 stórborgir eru að sökkva

Maðurinn

Munnvatnið er fullt af eitri

Maðurinn

Gæludýr koma í veg fyrir offitu og ofnæmi meðal barna

Náttúran

Hvernig bárust kettir til Ameríku?

Heilsa

Er mikið um kyrrsetu hjá þér í vinnunni? Þá getur kaffi lengt líf þitt samkvæmt stórri rannsókn.

Heilsa

Lækning gegn útbreiddum meltingartruflunum finnst í flestum eldhúsum.

Náttúran

Jörðin eftir manninn: Svona munu leifar siðmenningar okkar hverfa

Maðurinn

Er hægt að verða gráhærður á einni nóttu?

Heilsa

Hrotur geta verið vísbending um hjartasjúkdóm: Einn hópur er í sérstakri áhættu

Náttúran

Af hverju eru lauf trjáa með mismunandi lögun?

Jörðin

99 stórborgir eru að sökkva

Maðurinn

Munnvatnið er fullt af eitri

Maðurinn

Gæludýr koma í veg fyrir offitu og ofnæmi meðal barna

Náttúran

Hvernig bárust kettir til Ameríku?

Heilsa

Er mikið um kyrrsetu hjá þér í vinnunni? Þá getur kaffi lengt líf þitt samkvæmt stórri rannsókn.

Heilsa

Lækning gegn útbreiddum meltingartruflunum finnst í flestum eldhúsum.

Náttúran

Jörðin eftir manninn: Svona munu leifar siðmenningar okkar hverfa

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Lifandi Saga

BNA á barmi borgarastyrjaldar: Nasista-prestur vildi bylta lýðræðinu

Lifandi Saga

BNA á barmi borgarastyrjaldar: Nasista-prestur vildi bylta lýðræðinu

Lifandi Saga

Bretar knúðu fram frjálsa verslun með fallbyssum

Lifandi Saga

Bretar knúðu fram frjálsa verslun með fallbyssum

Lifandi Saga

Nasistaveiðar meðal óvina 

Lifandi Saga

Nasistar leituðu arísks menningarheims í Tíbet

Glæpir

Newton upprætti peningafölsun í Englandi

Lifandi Saga

5 ástæður þess að BNA er einungis með tvo flokka 

Vinsælast

1

Maðurinn

Er hægt að verða gráhærður á einni nóttu?

2

Maðurinn

Gæludýr koma í veg fyrir offitu og ofnæmi meðal barna

3

Maðurinn

Munnvatnið er fullt af eitri

4

Heilsa

Er mikið um kyrrsetu hjá þér í vinnunni? Þá getur kaffi lengt líf þitt samkvæmt stórri rannsókn.

5

Jörðin

99 stórborgir eru að sökkva

6

Heilsa

Hrotur geta verið vísbending um hjartasjúkdóm: Einn hópur er í sérstakri áhættu

1

Maðurinn

Er hægt að verða gráhærður á einni nóttu?

2

Maðurinn

Gæludýr koma í veg fyrir offitu og ofnæmi meðal barna

3

Maðurinn

Munnvatnið er fullt af eitri

4

Jörðin

99 stórborgir eru að sökkva

5

Heilsa

Hrotur geta verið vísbending um hjartasjúkdóm: Einn hópur er í sérstakri áhættu

6

Náttúran

Hvernig bárust kettir til Ameríku?

Lifandi Saga

Versti óvinur skógareldanna

Lifandi Saga

Í fallhlíf til helvítis: Slökkviliðsmenn stukku beint niður í eldhafið

Maðurinn

Göngutúr heldur heilanum heilbrigðum

Menning og saga

5 fornleifafundir sem raskað hafa sögu mannsins

Heilsa

Vísindamenn hafa fundið mikilvægan eiginleika sem er sameiginlegur öllum sem náð hafa 100 ára aldri.

Lifandi Saga

Belgía biður Kongó afsökunar – með tönn

Lifandi Saga

Af hvaða kynstofni var Kleópatra?

Lifandi Saga

Kitty var Kim Kardashian 18. aldar

Heilsa

Bakteríurnar þrífast vel í handklæðinu þínu

Lifandi Saga

Voru víkingarnir húðflúraðir?

Menning

Þess vegna verða konur þreyttar á (sumum) körlum

Náttúran

Í frysti frá dánarstund

Er hægt að verða gráhærður á einni nóttu?

Sagt er að franska drottningin María Antonía, betur þekkt sem Marie-Antoinette, hafi orðið hvíthærð kvöldið áður en hún var hálshöggin árið 1793. Er þetta yfirleitt hægt?

Maðurinn

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is