Heilsa

Rannsókn á loftmengun breytir skilningi á lungnakrabbameini

Ný vitneskja á tengslum loftmengunar og lungnakrabbameins hefur breytt skilningi vísindamanna á því hvernig krabbameinsfrumur verða til.

BIRT: 31/01/2023

Breskir vísindamenn hafa uppgötvað nýtt og óvænt samband á milli loftmengunar og lungnakrabbameins sem gæti hugsanlega breytt skilningi okkar á þróun krabbameins.

 

Í stórri rannsókn hafa vísindamenn frá The Francis Crick stofnuninni í Englandi skoðað gögn frá yfir 400.000 manns og meðal annars komist að því hvernig loftmengun getur valdið lungnakrabbameini hjá þeim sem ekki reykja, tilkynnir háskólinn á vefsíðu sinni.

 

Um 300.000 reyklausir einstaklingar um allan heim deyja árlega úr lungnakrabbameini og mun breska rannsóknin stuðla að þróun lyfja gegn lungnakrabbameini fyrir þetta fólk.

 

Breyting á skilningi á krabbameini

Þrátt fyrir að reykingar séu helsta orsök lungnakrabbameins hefur breska rannsóknin leitt í ljós að loftmengun er orsök tíunda hvers tilfellis lungnakrabbameins.

 

Þetta er vegna mikillar útsetningar loftmengunaragna sem eru minni en 2,5 míkrómetrar sem samsvarar 0,0025 millimetrum sem er í daglegu tali kallað PM2.5.

 

En ólíkt fyrri skilningi á lungnakrabbameini sem sjúkdómi þar sem krabbameinsfrumur taka yfir heilbrigðar frumur, hafa bresku vísindamennirnir fundið allt önnur tengsl í þróun lungnakrabbameins.

 

Samkvæmt niðurstöðum þeirra er krabbamein nú þegar til í líkamanum en krabbameinsfrumurnar eru bara í dvala, þar sem útsetning fyrir PM2.5 er sjúkdómsvaldandi þátturinn.

 

„Frumur með krabbameinsvaldandi stökkbreytingum safnast upp náttúrulega þegar við eldumst en þær eru venjulega óvirkar. Við höfum sýnt fram á að loftmengun vekur þessar frumur í lungum og veldur því að þær vaxa og hugsanlega mynda æxli,“ segir stjórnandi rannsóknarinnar, prófessor Charles Swanton, við heimasíðu háskólans.

 

Efnaviðvörunarkerfi vekur frumurnar

Tilraunir á músum með frumur sem bera krabbamein hafa sýnt að mýs sem verða einnig fyrir loftmengun eru líklegri til að fá lungnakrabbamein vegna efnaviðvörunarefnisins interleukin.

 

Í tilraunum vísindamannanna lokuðu þeir einnig á interleukin sem venjulega veldur bólgum og eru viðbrögð við PM2.5 mengun. Með því að hindra interleukin-framleiðslu hægðu þeir einnig á því að mýsnar mynduðu krabbamein.

 

Rannsakendur telja því að rannsókn þeirra geti nýst í margs konar krabbameinsmeðferðir, sérstaklega á fyrstu stigum.

 

„Ef við getum komið í veg fyrir að frumurnar vaxi vegna loftmengunar getum við dregið úr hættu á lungnakrabbameini,“ segir prófessor Charles Swanton.

 

Bandarísk krabbameinsbylting

Breska rannsóknin á þróun loftmengunar á lungnakrabbameini er langt frá því að vera eina krabbameinsrannsóknin sem vakið hefur von vísindamanna í seinni tíð.

 

Bandaríska lyfjafyrirtækið Grail hefur, með háþróuðum blóðprufum í rúmlega 6.000 manna tilraunahópi, fundið 71 prósent fleiri krabbameinstegundir en við höfum venjulega möguleika á að láta prófa og skanna fyrir.

 

Það þýðir fleiri krabbameinstegundir sem varla hefðu fundist án blóðprufunnar og gefur prófið líka vonir um að hægt sé að rannsaka fólk með grun um krabbamein fyrr en í dag – og við getum þannig komið í veg fyrir sjúkdóminn og dregið úr áhrifunum.

 

Tæknin með blóðprufu er enn á byrjunarstigi og er í prófun, meðal annars hjá bresku heilbrigðisþjónustunni þar sem miklar prófanir með 165.000 þátttakendum fara fram árið 2024.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: Mads Elkær

Shutterstock

Læknisfræði

Þannig má vinna bug á ógleði

Náttúran

Horfðu á myndskeiðið: Ný tegund risaslöngu fannst í Amasonregnskóginum

Náttúran

Horfðu á myndskeiðið: Ný tegund risaslöngu fannst í Amasonregnskóginum

Lifandi Saga

Hvenær eignuðumst við grasflatir?

Lifandi Saga

Hvenær eignuðumst við grasflatir?

Lifandi Saga

Hvaðan eru indíánar?

Menning

Muhammad Ali: Versti andstæðingur hans var BNA 

Tækni

Er gler í rauninni vökvi?

NÝJASTA NÝTT

Náttúran

Tungan: Svissneskur vasahnífur dýraríkisins

Lifandi Saga

EM í fótbolta: Enginn nennti að verða Evrópumeistari

Lifandi Saga

Fótbolti: Sjálfsmark kostaði landsliðsmann lífið

Náttúran

Af hverju sveigir bolti?

Maðurinn

Rannsókn: Hvernig færðu aðra til að líka vel við þig?

Náttúran

Þannig sigruðu fuglaköngulærnar allan heiminn

Náttúran

Bakteríur örva ilminn af sumarregni

Heilsa

Óhefðbundin en áhrifarík meðferð geðraskana

Lifandi Saga

Barbie breyttist í hasarhetju

Heilsa

Húðflúr getur hugsanlega aukið hættuna á ákveðinni tegund krabbameins

Náttúran

Tungan: Svissneskur vasahnífur dýraríkisins

Lifandi Saga

EM í fótbolta: Enginn nennti að verða Evrópumeistari

Lifandi Saga

Fótbolti: Sjálfsmark kostaði landsliðsmann lífið

Náttúran

Af hverju sveigir bolti?

Maðurinn

Rannsókn: Hvernig færðu aðra til að líka vel við þig?

Náttúran

Þannig sigruðu fuglaköngulærnar allan heiminn

Náttúran

Bakteríur örva ilminn af sumarregni

Heilsa

Óhefðbundin en áhrifarík meðferð geðraskana

Lifandi Saga

Barbie breyttist í hasarhetju

Heilsa

Húðflúr getur hugsanlega aukið hættuna á ákveðinni tegund krabbameins

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Náttúran

Hvaða núlifandi dýr hefur breyst minnst?

Náttúran

Hvaða núlifandi dýr hefur breyst minnst?

Heilsa

Vísindamenn hafa loksins leyst barnadauðaráðgátu.

Heilsa

Vísindamenn hafa loksins leyst barnadauðaráðgátu.

Lifandi Saga

Hin voldugu turnskip Kínverja þoldu hvorki öldugang né vind 

Lifandi Saga

Hvers vegna hættum við að nota einglyrni?

Náttúran

Tungan kom lífinu upp á þurrlendið

Lifandi Saga

Persneskur kóngur stal borg óvina og endurreisti hana í eigin ríki 

Vinsælast

1

Náttúran

Þannig sigruðu fuglaköngulærnar allan heiminn

2

Læknisfræði

Þannig má vinna bug á ógleði

3

Lifandi Saga

Fótbolti: Sjálfsmark kostaði landsliðsmann lífið

4

Náttúran

Bakteríur örva ilminn af sumarregni

5

Náttúran

Horfðu á myndskeiðið: Ný tegund risaslöngu fannst í Amasonregnskóginum

6

Heilsa

Húðflúr getur hugsanlega aukið hættuna á ákveðinni tegund krabbameins

1

Náttúran

Þannig sigruðu fuglaköngulærnar allan heiminn

2

Læknisfræði

Þannig má vinna bug á ógleði

3

Lifandi Saga

Fótbolti: Sjálfsmark kostaði landsliðsmann lífið

4

Náttúran

Bakteríur örva ilminn af sumarregni

5

Náttúran

Horfðu á myndskeiðið: Ný tegund risaslöngu fannst í Amasonregnskóginum

6

Heilsa

Húðflúr getur hugsanlega aukið hættuna á ákveðinni tegund krabbameins

Lifandi Saga

Hversu lengi hafa Bandaríkin stutt Ísrael?

Lifandi Saga

Bók frá 1898 sagði fyrir um Titanic-slysið 

Heilsa

Sjö venjur geta dregið verulega úr hættu á þunglyndi

Náttúran

Ofurmeginland gæti útrýmt dýralífi jarðar

Náttúran

Moskítóflugur: Hvað elska þær og hvað hata þær?

Maðurinn

Höfuðkúpan getur afhjúpað sjúkdóm

Lifandi Saga

Hreingerning í Þýskalandi:  Rætur nasisma átti að rífa upp með rótum

Náttúran

Geta plöntur fundið fyrir sársauka?

Náttúran

Óvænt uppgötvun á 130 ára gömlum tasmaníuúlfi

Tækni

Ormar spinna þræði sex sinnum sterkari en skothelt kevlarefni

Lifandi Saga

Fimm heppnustu manneskjur sögunnar

Maðurinn

Hve mikið gagnamagn rúmast í heilanum?

Tungan: Svissneskur vasahnífur dýraríkisins

Slöngur smakka sig áfram með tungunni, spætan nýtir hana til að sleppa við heilahristing og tunga kamelljónsins nær meiri hröðun en orrustuþota. Í dýraríkinu er tungan fjölnotatól, líkt og svissneskur vashnífur og tryggir tegundinni framhaldslíf.

Náttúran

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.