Heilsa

Rannsókn á loftmengun breytir skilningi á lungnakrabbameini

Ný vitneskja á tengslum loftmengunar og lungnakrabbameins hefur breytt skilningi vísindamanna á því hvernig krabbameinsfrumur verða til.

BIRT: 31/01/2023

Breskir vísindamenn hafa uppgötvað nýtt og óvænt samband á milli loftmengunar og lungnakrabbameins sem gæti hugsanlega breytt skilningi okkar á þróun krabbameins.

 

Í stórri rannsókn hafa vísindamenn frá The Francis Crick stofnuninni í Englandi skoðað gögn frá yfir 400.000 manns og meðal annars komist að því hvernig loftmengun getur valdið lungnakrabbameini hjá þeim sem ekki reykja, tilkynnir háskólinn á vefsíðu sinni.

 

Um 300.000 reyklausir einstaklingar um allan heim deyja árlega úr lungnakrabbameini og mun breska rannsóknin stuðla að þróun lyfja gegn lungnakrabbameini fyrir þetta fólk.

 

Breyting á skilningi á krabbameini

Þrátt fyrir að reykingar séu helsta orsök lungnakrabbameins hefur breska rannsóknin leitt í ljós að loftmengun er orsök tíunda hvers tilfellis lungnakrabbameins.

 

Þetta er vegna mikillar útsetningar loftmengunaragna sem eru minni en 2,5 míkrómetrar sem samsvarar 0,0025 millimetrum sem er í daglegu tali kallað PM2.5.

 

En ólíkt fyrri skilningi á lungnakrabbameini sem sjúkdómi þar sem krabbameinsfrumur taka yfir heilbrigðar frumur, hafa bresku vísindamennirnir fundið allt önnur tengsl í þróun lungnakrabbameins.

 

Samkvæmt niðurstöðum þeirra er krabbamein nú þegar til í líkamanum en krabbameinsfrumurnar eru bara í dvala, þar sem útsetning fyrir PM2.5 er sjúkdómsvaldandi þátturinn.

 

„Frumur með krabbameinsvaldandi stökkbreytingum safnast upp náttúrulega þegar við eldumst en þær eru venjulega óvirkar. Við höfum sýnt fram á að loftmengun vekur þessar frumur í lungum og veldur því að þær vaxa og hugsanlega mynda æxli,“ segir stjórnandi rannsóknarinnar, prófessor Charles Swanton, við heimasíðu háskólans.

 

Efnaviðvörunarkerfi vekur frumurnar

Tilraunir á músum með frumur sem bera krabbamein hafa sýnt að mýs sem verða einnig fyrir loftmengun eru líklegri til að fá lungnakrabbamein vegna efnaviðvörunarefnisins interleukin.

 

Í tilraunum vísindamannanna lokuðu þeir einnig á interleukin sem venjulega veldur bólgum og eru viðbrögð við PM2.5 mengun. Með því að hindra interleukin-framleiðslu hægðu þeir einnig á því að mýsnar mynduðu krabbamein.

 

Rannsakendur telja því að rannsókn þeirra geti nýst í margs konar krabbameinsmeðferðir, sérstaklega á fyrstu stigum.

 

„Ef við getum komið í veg fyrir að frumurnar vaxi vegna loftmengunar getum við dregið úr hættu á lungnakrabbameini,“ segir prófessor Charles Swanton.

 

Bandarísk krabbameinsbylting

Breska rannsóknin á þróun loftmengunar á lungnakrabbameini er langt frá því að vera eina krabbameinsrannsóknin sem vakið hefur von vísindamanna í seinni tíð.

 

Bandaríska lyfjafyrirtækið Grail hefur, með háþróuðum blóðprufum í rúmlega 6.000 manna tilraunahópi, fundið 71 prósent fleiri krabbameinstegundir en við höfum venjulega möguleika á að láta prófa og skanna fyrir.

 

Það þýðir fleiri krabbameinstegundir sem varla hefðu fundist án blóðprufunnar og gefur prófið líka vonir um að hægt sé að rannsaka fólk með grun um krabbamein fyrr en í dag – og við getum þannig komið í veg fyrir sjúkdóminn og dregið úr áhrifunum.

 

Tæknin með blóðprufu er enn á byrjunarstigi og er í prófun, meðal annars hjá bresku heilbrigðisþjónustunni þar sem miklar prófanir með 165.000 þátttakendum fara fram árið 2024.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: Mads Elkær

Shutterstock

Jörðin

Hnattræn hlýnun veldur meiri ókyrrð í lofti

Lifandi Saga

Allir sötruðu þeir kaffi í Vínarborg árið 1913

Lifandi Saga

Allir sötruðu þeir kaffi í Vínarborg árið 1913

Tækni

Rafhlaða sem má innbyrða

Tækni

Rafhlaða sem má innbyrða

Lifandi Saga

Áhugamenn finna ótrúlega fjársjóði

Heilsa

Heilaboðin að baki langvinnum sársauka ráðin

Náttúran

Frostið skapar listaverk í náttúrunni

NÝJASTA NÝTT

Náttúran

Af hverju velta hundar sér í blautu rusli?

Maðurinn

Hversu margt tónlistarfólk þjáist af heyrnarskerðingu?

Læknisfræði

Hvenær byrjuðu læknar að nota eter?

Náttúran

Risavaxin sjávarskrímsli vakin til lífs slá öll met. 

Lifandi Saga

Frelsisstyttan átti að hrópa til borgaranna

Lifandi Saga

Ótrúlegur dagur í flugstjórnarklefanum: Flugmaðurinn sogaðist út um gluggann

Maðurinn

Mannfólkið hefur kysst í 4.500 ár

Lifandi Saga

Hvaða land hefur oftast farið í stríð?

Læknisfræði

Ný tækni græðir sár þrefalt hraðar

Alheimurinn

Nú eru tungl Satúrnusar 146

Náttúran

Af hverju velta hundar sér í blautu rusli?

Maðurinn

Hversu margt tónlistarfólk þjáist af heyrnarskerðingu?

Læknisfræði

Hvenær byrjuðu læknar að nota eter?

Náttúran

Risavaxin sjávarskrímsli vakin til lífs slá öll met. 

Lifandi Saga

Frelsisstyttan átti að hrópa til borgaranna

Lifandi Saga

Ótrúlegur dagur í flugstjórnarklefanum: Flugmaðurinn sogaðist út um gluggann

Maðurinn

Mannfólkið hefur kysst í 4.500 ár

Lifandi Saga

Hvaða land hefur oftast farið í stríð?

Læknisfræði

Ný tækni græðir sár þrefalt hraðar

Alheimurinn

Nú eru tungl Satúrnusar 146

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Náttúran

Nærri önnur hver dýrategund í hættu

Náttúran

Nærri önnur hver dýrategund í hættu

Náttúran

Hvað er þungt vatn?

Náttúran

Hvað er þungt vatn?

Lifandi Saga

Umdeilt starf dóttur nasista

Lifandi Saga

Sameinuðu þjóðirnar risu upp úr ösku seinni heimstyrjaldarinnar

Lifandi Saga

Hvenær hafa fiskikvótar leitt til stríðs? 

Maðurinn

Hvernig starfar minnið?

Vinsælast

1

Lifandi Saga

Ótrúlegur dagur í flugstjórnarklefanum: Flugmaðurinn sogaðist út um gluggann

2

Náttúran

Risavaxin sjávarskrímsli vakin til lífs slá öll met. 

3

Læknisfræði

D-vítamín ver gegn sjálfsofnæmissjúkdómum

4

Heilsa

Gull afhjúpar krabbamein

5

Lifandi Saga

Hvaða land hefur oftast farið í stríð?

6

Náttúran

Af hverju velta hundar sér í blautu rusli?

1

Lifandi Saga

Ótrúlegur dagur í flugstjórnarklefanum: Flugmaðurinn sogaðist út um gluggann

2

Náttúran

Risavaxin sjávarskrímsli vakin til lífs slá öll met. 

3

Heilsa

Gull afhjúpar krabbamein

4

Lifandi Saga

Hvaða land hefur oftast farið í stríð?

5

Náttúran

Af hverju velta hundar sér í blautu rusli?

6

Lifandi Saga

Allir sötruðu þeir kaffi í Vínarborg árið 1913

Menning

Hvers vegna hefur talan sjö svona töfrandi merkingu?

Heilsa

Er lausasölulyf þitt hrein lyfleysa? Fræðimenn efast

Náttúran

Hafa plöntur skilningarvit?

Alheimurinn

Svarthol rekið á flótta

Maðurinn

Verða konur hrukkóttari en karlar?

Jörðin

Sveiflur háloftastrauma gætu drekkt Skandinavíu

Lifandi Saga

Hvenær hættum við að nota brjóstmæður? 

Lifandi Saga

Agatha Christie hverfur sporlaust

Jörðin

Eldfjöll þöktu jörðina kvikasilfri

Lifandi Saga

Fyrsta bólusetningin vakti skelfingu meðal Breta

Jörðin

Fjallgöngumenn í lífsháska: Háskaför á Everest

Lifandi Saga

Hvernig voru skildir víkinga?

Af hverju velta hundar sér í blautu rusli?

Hundurinn minn veltir sér upp úr alls kyns rusli, olíu sem hellst hefur niður, fiskúrgangi eða dýraskít. Hver er ástæðan?

Náttúran

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.