Maðurinn

Þess vegna verðum við þreytt af að hugsa of mikið

Nýleg frönsk rannsókn leiddi í ljós að þegar heilinn starfar af fullum krafti verndar hann sjálfan sig með því að losa boðefni sem gerir okkur þreytt.

BIRT: 24/12/2022

Margir þekkja sennilega þá tilfinningu að vera alveg úrvinda eftir langan dag sem fólst í lausn verkefna, skjávinnu og mikilli heilastarfsemi.

 

Nú hafa franskir vísindamenn komist að raun um að andleg þreyta á rætur að rekja til offramleiðslu á boðefninu glútamati sem gerist þegar heilinn hefur erfiðað í margar klukkustundir.

Markmiðið er að varðveita virkni heilans

Mathias Pessiglione, hvatningarfræðingur

Afleiðingar offramleiðslunnar verða þær að heilinn reynir að losa sig við nokkur verkefni sem reynast honum ofraun.

 

Þetta leiðir það af sér að í forgang eru sett einfaldari verkefni sem taka til skammtímaþarfa umfram það að einblína á langtímamarkmið og meiri hagnað.

 

Heilinn ver sig sjálfur

Þegar heilinn kemst á yfirsnúning hrannast upp eiturefni í framheilanum og í heilaberkinum.

 

Þarna á skipulagning aðgerða okkar sér stað og offramleiðsla glútamats bitnar á boðefnunum sem leiðir af sér óljósari hugsanir.

 

Hvatningarfræðingurinn og meðhöfundur rannsóknarinnar, Mathias Pessiglione, vísindamaður við Paris Brain Institute, ICM, útskýrir ferlið í fréttatilkynningu á eftirfarandi hátt:

 

„Niðurstöður okkar hafa leitt í ljós að vitræn vinna leiðir af sér raunverulega starfsgetubreytingu sem felst í uppsöfnun skaðlegra efna og því er örmögnun skilaboð til okkar um að stöðva vinnuna í því skyni að varðveita starfsgetu heilans“.

 

Áður töldu margir vísindamenn að heilinn, eftir andlega krefjandi vinnu, óskaði eftir eins konar umbun sem fælist í því að snúa sér að einfaldari verkefnum.

 

Bókstafir klukkustundum saman

Rannsóknin fólst í að mæla efnavirkni með segulómun á frumeindastigi í heila alls 40 einstaklinga einn tiltekinn dag sem einkenndist af vinnu við sérlega skilgreind verkefni og streituþrep.

 

Þátttakendunum 40 var skipt í tvo hópa sem látnir voru inna af hendi mjög krefjandi og síður krefjandi vitræn verkefni sem stóðu yfir í sex klukkustundir með tveimur stuttum hléum.

Glútamat er eitt algengasta taugaboðefnið og skiptir sköpum fyrir taugamót heilans.

Krefjandi verkefnið gat t.d. verið fólgið í að horfa á nokkra bókstafi breytast á hálfrar annarrar sekúndu fresti og bregðast svo við þegar bókstafurinn sem birtist þremur bókstafarunum áður, birtist á nýjan leik.

 

Vísindamennirnir sem fylgdust með prófununum gátu greint líkamlega þreytu á þann hátt að sjáöldur augnanna þöndust síður út en gátu einnig greint hana á sjálfri glútamatframleiðslunni sem torveldaði þátttakendunum að horfa fram á við.

 

Svefn kemur efnunum í jafnvægi

Auk þess að leggja stund á þreytandi hugsanir voru þátttakendurnir einnig látnir svara spurningum um hvort þeim t.d. hugnaðist betur að fá eina litla greiðslu hér og nú eða hærri greiðslu að nokkrum mánuðum liðnum.

 

Þeir þátttakendur sem voru með mikið magn af glútamati í framheilanum og í heilaberkinum völdu í meira mæli að fá greiðsluna strax en þeir sem tilheyrðu hinum hópnum.

 

Vísindamennirnir að baki rannsókninni binda m.a. vonir um að aðrar rannsóknir kunni að útskýra betur samhengið á milli vitræns þrýstings annars vegar og þess hvernig við getum læknað streitu hins vegar.

 

Enn sem komið er getum við lítið gert við takmörkunum náttúrunnar gagnvart því að geta hugsað skýrt um langa hríð.

 

Mathias Pessiglione útskýrði þó að gamalkunnar aðferðir á borð við svefn og hvíld séu rétta leiðin, því löngu hafi verið sannað að glútamat hreinsist úr taugamótum heilans á meðan við sofum.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: MADS ELKÆR

Shutterstock,© Shutterstock / KateStudio

Menning og saga

Frjálslyndar konur Egyptalands hneyksluðu alla

Maðurinn

Rautt ljós getur leitt af sér betri sjón

Maðurinn

Rautt ljós getur leitt af sér betri sjón

Jörðin

Parísarsamkomulagið dautt: Það sýður upp úr hnettinum

Jörðin

Parísarsamkomulagið dautt: Það sýður upp úr hnettinum

Lifandi Saga

Víkingarnir voru kynþokkafullir kvennabósar

Lifandi Saga

Úkraínska og rússneska – hver er munurinn?

Maðurinn

Svona mikið vatn ættir þú að drekka á dag

NÝJASTA NÝTT

Náttúran

Hvernig er móteitur gert?

Læknisfræði

Pasteur bjargaði heiminum frá hundaæði

Lifandi Saga

Áður en til fangelsisrefsingar kom hljóðaði dómurinn upp á: Kvalir og niðurlægingu

Lifandi Saga

Hver lagði eld að Róm?

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

Alheimurinn

Er jörðin kúla?

Maðurinn

Táningar eru forritaðir til að hætta að hlusta á það sem mamma segir

Tækni

Einvígi: Hvort krefst minni orku –einfalt uppvask eða uppþvottavél?

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

Maðurinn

Valda börn hraðari öldrun foreldranna?

Náttúran

Hvernig er móteitur gert?

Læknisfræði

Pasteur bjargaði heiminum frá hundaæði

Lifandi Saga

Áður en til fangelsisrefsingar kom hljóðaði dómurinn upp á: Kvalir og niðurlægingu

Lifandi Saga

Hver lagði eld að Róm?

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

Alheimurinn

Er jörðin kúla?

Maðurinn

Táningar eru forritaðir til að hætta að hlusta á það sem mamma segir

Tækni

Einvígi: Hvort krefst minni orku –einfalt uppvask eða uppþvottavél?

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

Maðurinn

Valda börn hraðari öldrun foreldranna?

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Maðurinn

Af hverju borðum við ekki gras?

Maðurinn

Af hverju borðum við ekki gras?

Náttúran

Af hverju velta hundar sér í blautu rusli?

Náttúran

Af hverju velta hundar sér í blautu rusli?

Maðurinn

Hversu margt tónlistarfólk þjáist af heyrnarskerðingu?

Læknisfræði

Hvenær byrjuðu læknar að nota eter?

Náttúran

Risavaxin sjávarskrímsli vakin til lífs slá öll met. 

Lifandi Saga

Frelsisstyttan átti að hrópa til borgaranna

Vinsælast

1

Heilsa

Blóðflokkur þinn kann að hafa áhrif á hvort þú færð heilablóðfall snemma á lífsleiðinni

2

Náttúran

Fólk fer oft ekki rétt að köttunum sínum

3

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

4

Maðurinn

Svona mikið vatn ættir þú að drekka á dag

5

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

6

Maðurinn

Rautt ljós getur leitt af sér betri sjón

1

Heilsa

Blóðflokkur þinn kann að hafa áhrif á hvort þú færð heilablóðfall snemma á lífsleiðinni

2

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

3

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

4

Maðurinn

Rautt ljós getur leitt af sér betri sjón

5

Lifandi Saga

Áður en til fangelsisrefsingar kom hljóðaði dómurinn upp á: Kvalir og niðurlægingu

6

Maðurinn

Af hverju eru karlar líkamlega sterkari en konur?

Maðurinn

Mannfólkið hefur kysst í 4.500 ár

Lifandi Saga

Hvaða land hefur oftast farið í stríð?

Læknisfræði

Ný tækni græðir sár þrefalt hraðar

Alheimurinn

Nú eru tungl Satúrnusar 146

Maðurinn

Krullað hár kælir höfuðið

Tækni

Hvernig virkar C14-greining?

Tækni

Framtíðin séð í baksýnisspegli 

Menning og saga

Ólíkar þjóðir í Evrópu á ísöld

Náttúran

Hunangsfluguna skortir flugtækni

Tækni

Græna afleysingin fyrir Concorde 2025

Maðurinn

Vísindamenn hafa fundið hinn fullkomna svefntíma

Maðurinn

Líkaminn og heilinn líða fyrir félagslega einangrun

Hvernig er móteitur gert?

Slöngubit getur verið banvænt ef móteitur er ekki gefið strax. En hvaðan fá læknarnir móteitrið og úr hverju er það?

Náttúran

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.