Náttúran

Tröllvaxin baktería sést með berum augum

Vísindamenn hafa uppgötvað risavaxna bakteríu á fenjasvæði á einni af eyjum Karabíska hafsins. Hún er 5.000 sinnum stærri en flestar aðrar bakteríur og hegðar sér allt öðruvísi en aðrar bakteríur.

BIRT: 07/01/2023

Ný bakteríutegund fannst á fenjasvæði á eyju í franska Guadeloupe-eyjaklasanum í Karabíska hafinu. Uppgötvunin kemur sérfræðingum alveg í opna skjöldu en hún hefur nú verið birt í tímaritinu Science.

 

Lengd þessa einfrumungs er á borð við augnhár en lengsta bakterían sem fannst var tæpir 2 cm að lengd. Þessa bakteríu má sjá með berum augum og hún líkist litlu, hvítu hári.

 

Langflestar bakteríur sjást aðeins í smásjá og geta verið um 2 míkrómetrar að lengd. Áður hafa reyndar fundist bakteríur allt upp í 200 míkrómetra langar og vísindamenn hafa talið það vera mestu mögulega stærð bakteríu.

 

Þá hugmynd leggur nýja bakterían í rúst með lengd upp á allt að 20.000 míkrómetra.

 

„Hún er mörg þúsund sinnum stærri en venjulegar bakteríur. Að því leyti mætti líkja þessu við að rekast á mann sem væri á hæð við Everestfjall,“ segir sjávarlíffræðingurinn og aðalhöfundur rannsóknarinnar, Jean-Marie Volland hjá Lawrence Berkeley-rannsóknastöðinni.

Hin nýfundna risabaktería minnir á mjótt, hvítt hár. Hún er einfrumungur og 5.000 sinnum stærri en venjulegar bakteríur.

Lifir á breinnisteini

Nánar tiltekið er bakterían meira en 5.000 sinnum stærri en flestar aðrar bakteríur sem á þátt í nafngiftinni Thiomargarita magnifica sem þýða mætti sem „mikilfengleg brennisteinsperla“.

 

Eins og nafnið bendir til er þetta brennisteinsbaktería sem lifir á ólífrænum brennisteinssamböndum ásamt því að taka til sín súrefni eða nítrat.

 

Hún sest að á blöðum, ostruskeljum, glerflöskum eða plastpokum, brýtur niður brennistein í vatninu og umbreytir í brennisteinssýru.

 

Þegar vísindamennirnir sáu þessa bakteríu fyrst, álitu þeir að hún tilheyrði svonefndum heilkjörnungum, þeim frumum sem saman mynda fjölfrumunga, bæði dýr og plöntur.

 

En við skoðun í öflugri rafeindasmásjá kom í ljós að hana skorti hin klassísku einkenni slíkra frumna, svo sem skýrt afmarkaðan frumukjarna og þær efnaskiptaeiningar sem kallast orkukorn.

Í rafeindasmásjá er vel hægt að sjá rýmin í bakteríuþræðinum. Það eru þessi rými sem losna þegar bakterían fjölgar sér.

Harður nagli

Aðrir eiginleikar komu líka á óvart.

 

Innan í þessari risavöxnu bakteríu reyndist vera flókin uppbygging. Í dæmigerðri bakteríu er aðeins einn DNA-strengur, í þessari bakteríu reyndust þeir skipta hundruðum.

 

Erfðaefnið skiptist í mismunandi himnur sem annars er eitt af einkennum heilkjörnunga. Bakterían virðist því skiptast í mörg hólf og það veldur því að hún nær þessari stærð.

 

Eins eru þessar bakteríur hörkutól. Rannsakendum hafa getið unnið með þær án þess að þær liðist í sundur.

 

Það kom líffræðingum einnig í opna skjöldu hvernig þær fjölga sér.

 

Venjulega eru bakteríur í svokölluðum frumuþráðum þar sem fjöldi baktería eru saman í langri keðju. Hjá Thiomargarita magnifica er þráðurinn ein stór fruma.

 

Ekki hættulegt mönnum

Rannsakendum hefur ekki enn tekist að rækta nýju bakteríurnar á rannsóknarstofu og því verður að finna fleiri í hvert sinn sem þessi risi er rannsakaður.

 

Þrátt fyrir óhugnanlega stærð sína eru vísindamennirnir ekki áhyggjufullir og segja hana ekki hættulega mönnum.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: SØREN ROSENBERG PEDERSEN

Thomas Tyml,© Jean-Marie Volland/Lawrence Berkeley National Laboratory,© Olivier Gros/Université des Antilles in Guadeloupe

Heilsa

41 næringarríkustu fæðutegundir jarðar

Menning og saga

Leynirými í 4.400 ára gömlum egypskum pýramída

Menning og saga

Leynirými í 4.400 ára gömlum egypskum pýramída

Heilsa

Vísindamenn hafa fundið mikilvægan eiginleika sem er sameiginlegur öllum sem náð hafa 100 ára aldri.

Heilsa

Vísindamenn hafa fundið mikilvægan eiginleika sem er sameiginlegur öllum sem náð hafa 100 ára aldri.

Heilsa

Bakteríurnar þrífast vel í handklæðinu þínu

Lifandi Saga

Voru víkingarnir húðflúraðir?

Menning

Þess vegna verða konur þreyttar á (sumum) körlum

NÝJASTA NÝTT

Tækni

Vandamál sem gat orðið aðkallandi

Maðurinn

Efnaskiptin eru stöðug frá 20 til 60 ára aldurs

Maðurinn

Er siðblindingi á vinnustaðnum þínum?

Maðurinn

Úmamí – fimmta frumbragðtegundin

Maðurinn

Eru fingraför óhjákvæmilega ólík?

Maðurinn

Frestar þú leiðinlegum verkefnum? Samkvæmt vísindamönnum er það slæm hugmynd

Læknisfræði

Hversu gamalt er Viagra?

Maðurinn

Ný rannsókn: Áhrif framhjálds á konur koma á óvart

Maðurinn

Hve lengi hefur krabbamein hrjáð mannkynið?

Maðurinn

Við getum lifað án heilastofns

Tækni

Vandamál sem gat orðið aðkallandi

Maðurinn

Efnaskiptin eru stöðug frá 20 til 60 ára aldurs

Maðurinn

Er siðblindingi á vinnustaðnum þínum?

Maðurinn

Úmamí – fimmta frumbragðtegundin

Maðurinn

Eru fingraför óhjákvæmilega ólík?

Maðurinn

Frestar þú leiðinlegum verkefnum? Samkvæmt vísindamönnum er það slæm hugmynd

Læknisfræði

Hversu gamalt er Viagra?

Maðurinn

Ný rannsókn: Áhrif framhjálds á konur koma á óvart

Maðurinn

Hve lengi hefur krabbamein hrjáð mannkynið?

Maðurinn

Við getum lifað án heilastofns

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Heilsa

Hinn týndi hlekkur milli krabbameins og mataræðis ef til vill fundinn

Heilsa

Hinn týndi hlekkur milli krabbameins og mataræðis ef til vill fundinn

Heilsa

Vísindamenn: Miklir kostir þess að nota stigann frekar en lyftuna.

Heilsa

Vísindamenn: Miklir kostir þess að nota stigann frekar en lyftuna.

Spurningar og svör

Er ekki bara hægt að lyfta Títanic upp á yfirborðið?

Lifandi Saga

60 aðalsmenn drukknuðu í skít

Náttúran

Skógareldar geisa um gjörvallan hnöttinn

Alheimurinn

Hin dulda hlið tunglsins

Vinsælast

1

Maðurinn

Ný rannsókn: Áhrif framhjálds á konur koma á óvart

2

Heilsa

41 næringarríkustu fæðutegundir jarðar

3

Heilsa

Vísindamenn hafa fundið mikilvægan eiginleika sem er sameiginlegur öllum sem náð hafa 100 ára aldri.

4

Maðurinn

Er siðblindingi á vinnustaðnum þínum?

5

Maðurinn

Hve lengi hefur krabbamein hrjáð mannkynið?

6

Maðurinn

Úmamí – fimmta frumbragðtegundin

1

Maðurinn

Ný rannsókn: Áhrif framhjálds á konur koma á óvart

2

Heilsa

41 næringarríkustu fæðutegundir jarðar

3

Maðurinn

Er siðblindingi á vinnustaðnum þínum?

4

Maðurinn

Hve lengi hefur krabbamein hrjáð mannkynið?

5

Maðurinn

Úmamí – fimmta frumbragðtegundin

6

Maðurinn

Við getum lifað án heilastofns

Náttúran

Taumhald á gróðureldum: Skógareldar

Lifandi Saga

7 óviðeigandi brandarar frá fornöld

Alheimurinn

Slær öll met:  Brúnn dvergur er heitari en sólin

Lifandi Saga

Hve fjölmennir eru rússnesku minnihlutahóparnir í Austur-Evrópu?

Lifandi Saga

Kjarnorkubrjálæðingar kalda stríðstímans

Náttúran

Þrisvar til tunglsins og til baka aftur

Alheimurinn

Fullt tungl 2024 – Hvenær er tunglið fullt?

Jörðin

Hversu mikið menga leikföng?

Maðurinn

Af hverju þessi ást á áfengi?

Heilsa

Er hægt að sofa of mikið?

Lifandi Saga

Hver fann upp á „kalda stríðinu“?

Maðurinn

Síðbúnar kvöldmáltíðir gera þig þyngri og svangari

Vandamál sem gat orðið aðkallandi

Á miðöldum gerði fólk þarfir sínar á götum úti og kastaði innihaldi næturgagnsins út um glugga. Betri lausnir litu smám saman dagsins ljós og m.a. vatnssalerni, salernispappír og klósettsetur áttu eftir að breytu ýmsu.

Tækni

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is