Náttúran

Vísindamenn fóðra flugurnar á blóði og veirum

Daglega klekjast mörg þúsund moskítómý í franskri rannsóknastofu. Þar starfa sérfræðingar í vörnum gegn þessum blóðsugum sem dreifa malaríu, zíkaveiru og gulusótt.

BIRT: 14/04/2023

Matreiðsla / Hættulegum veirum blandað í blóð.

Þeir smitvaldar sem moskítóflugur dreifa í menn eru meðhöndlaðir í vel einangraðri deild rannsóknastofunnar. Vísindamenn klæðast öryggisbúningum, grímum og hönskum þegar þeir blanda veirum í blóðið sem notað er til að fóðra flugurnar.

Þjónusta / Máltíðin er borin fram 37 gráðu heit.

Tvisvar í viku fá flugurnar blóð sem hitað er upp í 37 gráður. Prótín og fitur í blóðinu nýtast þeim til að mynda egg. Karlflugur fá aðeins vatn og hunang sem svipar til blómasafans sem þær lifa á í náttúrunni.

Deyfing: Flugurnar verða meðfærilegar í kulda.

Þegar kvenflugurnar hafa sogið í sig skammt af sýktu blóði eru þær deyfðar með því að leggja þær á ís. Blóðmettaðar flugurnar eru næst settar í geyma og settar í hitaskáp þar sem veirunum gefst færi á að flytja sig úr meltingarveginum í aðra líkamshluta.

Upphitun: Veiran dreifist um líkamann

Blóðfylltu kvenflugurnar eru flutt í ílát og sett í hitaskáp þar sem vírusinn hefur tíma til að dreifa sér frá þörmum til líkamans.

Töppun: Klippt fluga skilar af sér munnvatni.

Fætur og vængir eru klipptir af sýktu flugunum svo þær nái örugglega ekki að flýja, þegar munnvatnssýni er tekið. Bæði munnvatn og höfuð eru rannsökuð til að greina hvernig veiran kemst í munnvatn flugunnar. Með munnvatninu berst veiran í menn þegar flugan stingur.

Ilmskynjari / Fíngerð hár nema líkamslykt.

Moskítóflugur laðast að lykt og útöndun manna. Fíngerð hár á þreifurunum eru næm fyrir tilteknum ilmsameindum og sérstakt tæki er notað til að greina hvernig taugafrumur í hárunum bregðast við mismunandi ilmefnum.

Frjálst val: Mismunandi ilmefni

Flugurnar eru settar inn í Y-laga leiðslu, þar sem þær geta valið milli geyma með mismunandi ilmefnum. Meðal þess sem vísindamennirnir vilja komast að, er hvort þær flugur sem eru ónæmar fyrir skordýraeitri laðist að öðrum ilmefnum en aðrar moskítóflugur.

Munnryksuga / Flugunum er blásið í dauðann.

Blásið er í slöngu til að feykja flugunum út í flösku með eitri. Í rannsóknastofunni er m.a. verið að prófa nýjar eiturtegundir til að geta unnið á flugum sem hafa komið sér upp ónæmi. Sama eitrið er í öllum flöskunum en hins vegar mismikið magn.

Banvænn elskhugi / Karlinn smitar rauðu eitri við mökun.

Ófrjóar karlflugur eru smurðar með skordýraeitri. Ætlunin er að eitrið berist í kvenflugur við mökun og þær eignist færri afkvæmi. Eitrið er merkt með rauðum lit til að sýna hve mikið berst yfir á kvenfluguna.

Ný kynslóð / Kvenflugan getur verpt mörgum sinnum.

Þremur dögum eftir mökun verpir kvenflugan um hundrað eggjum í kyrrt vatn. Hún getur verpt mörgum sinnum eftir aðeins eina mökun en þarf að fá meira blóð fyrir hverja hrygningu. Í rannsóknastofunni klekjast allt að 3.000 egg á dag.

Matreiðsla / Hættulegum veirum blandað í blóð.

Þeir smitvaldar sem moskítóflugur dreifa í menn eru meðhöndlaðir í vel einangraðri deild rannsóknastofunnar. Vísindamenn klæðast öryggisbúningum, grímum og hönskum þegar þeir blanda veirum í blóðið sem notað er til að fóðra flugurnar.

Þjónusta / Máltíðin er borin fram 37 gráðu heit.

Tvisvar í viku fá flugurnar blóð sem hitað er upp í 37 gráður. Prótín og fitur í blóðinu nýtast þeim til að mynda egg. Karlflugur fá aðeins vatn og hunang sem svipar til blómasafans sem þær lifa á í náttúrunni.

Deyfing: Flugurnar verða meðfærilegar í kulda.

Þegar kvenflugurnar hafa sogið í sig skammt af sýktu blóði eru þær deyfðar með því að leggja þær á ís. Blóðmettaðar flugurnar eru næst settar í geyma og settar í hitaskáp þar sem veirunum gefst færi á að flytja sig úr meltingarveginum í aðra líkamshluta.

Upphitun: Veiran dreifist um líkamann

Blóðfylltu kvenflugurnar eru flutt í ílát og sett í hitaskáp þar sem vírusinn hefur tíma til að dreifa sér frá þörmum til líkamans.

Töppun: Klippt fluga skilar af sér munnvatni.

Fætur og vængir eru klipptir af sýktu flugunum svo þær nái örugglega ekki að flýja, þegar munnvatnssýni er tekið. Bæði munnvatn og höfuð eru rannsökuð til að greina hvernig veiran kemst í munnvatn flugunnar. Með munnvatninu berst veiran í menn þegar flugan stingur.

Ilmskynjari / Fíngerð hár nema líkamslykt.

Moskítóflugur laðast að lykt og útöndun manna. Fíngerð hár á þreifurunum eru næm fyrir tilteknum ilmsameindum og sérstakt tæki er notað til að greina hvernig taugafrumur í hárunum bregðast við mismunandi ilmefnum.

Frjálst val: Mismunandi ilmefni

Flugurnar eru settar inn í Y-laga leiðslu, þar sem þær geta valið milli geyma með mismunandi ilmefnum. Meðal þess sem vísindamennirnir vilja komast að, er hvort þær flugur sem eru ónæmar fyrir skordýraeitri laðist að öðrum ilmefnum en aðrar moskítóflugur.

Munnryksuga / Flugunum er blásið í dauðann.

Blásið er í slöngu til að feykja flugunum út í flösku með eitri. Í rannsóknastofunni er m.a. verið að prófa nýjar eiturtegundir til að geta unnið á flugum sem hafa komið sér upp ónæmi. Sama eitrið er í öllum flöskunum en hins vegar mismikið magn.

Banvænn elskhugi / Karlinn smitar rauðu eitri við mökun.

Ófrjóar karlflugur eru smurðar með skordýraeitri. Ætlunin er að eitrið berist í kvenflugur við mökun og þær eignist færri afkvæmi. Eitrið er merkt með rauðum lit til að sýna hve mikið berst yfir á kvenfluguna.

Ný kynslóð / Kvenflugan getur verpt mörgum sinnum.

Þremur dögum eftir mökun verpir kvenflugan um hundrað eggjum í kyrrt vatn. Hún getur verpt mörgum sinnum eftir aðeins eina mökun en þarf að fá meira blóð fyrir hverja hrygningu. Í rannsóknastofunni klekjast allt að 3.000 egg á dag.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: JESPER BINDSLEV

Patrick Landmann

Jörðin

Hnattræn hlýnun veldur meiri ókyrrð í lofti

Lifandi Saga

Allir sötruðu þeir kaffi í Vínarborg árið 1913

Lifandi Saga

Allir sötruðu þeir kaffi í Vínarborg árið 1913

Tækni

Rafhlaða sem má innbyrða

Tækni

Rafhlaða sem má innbyrða

Lifandi Saga

Áhugamenn finna ótrúlega fjársjóði

Heilsa

Heilaboðin að baki langvinnum sársauka ráðin

Náttúran

Frostið skapar listaverk í náttúrunni

NÝJASTA NÝTT

Náttúran

Af hverju velta hundar sér í blautu rusli?

Maðurinn

Hversu margt tónlistarfólk þjáist af heyrnarskerðingu?

Læknisfræði

Hvenær byrjuðu læknar að nota eter?

Náttúran

Risavaxin sjávarskrímsli vakin til lífs slá öll met. 

Lifandi Saga

Frelsisstyttan átti að hrópa til borgaranna

Lifandi Saga

Ótrúlegur dagur í flugstjórnarklefanum: Flugmaðurinn sogaðist út um gluggann

Maðurinn

Mannfólkið hefur kysst í 4.500 ár

Lifandi Saga

Hvaða land hefur oftast farið í stríð?

Læknisfræði

Ný tækni græðir sár þrefalt hraðar

Alheimurinn

Nú eru tungl Satúrnusar 146

Náttúran

Af hverju velta hundar sér í blautu rusli?

Maðurinn

Hversu margt tónlistarfólk þjáist af heyrnarskerðingu?

Læknisfræði

Hvenær byrjuðu læknar að nota eter?

Náttúran

Risavaxin sjávarskrímsli vakin til lífs slá öll met. 

Lifandi Saga

Frelsisstyttan átti að hrópa til borgaranna

Lifandi Saga

Ótrúlegur dagur í flugstjórnarklefanum: Flugmaðurinn sogaðist út um gluggann

Maðurinn

Mannfólkið hefur kysst í 4.500 ár

Lifandi Saga

Hvaða land hefur oftast farið í stríð?

Læknisfræði

Ný tækni græðir sár þrefalt hraðar

Alheimurinn

Nú eru tungl Satúrnusar 146

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Náttúran

Nærri önnur hver dýrategund í hættu

Náttúran

Nærri önnur hver dýrategund í hættu

Náttúran

Hvað er þungt vatn?

Náttúran

Hvað er þungt vatn?

Lifandi Saga

Umdeilt starf dóttur nasista

Lifandi Saga

Sameinuðu þjóðirnar risu upp úr ösku seinni heimstyrjaldarinnar

Lifandi Saga

Hvenær hafa fiskikvótar leitt til stríðs? 

Maðurinn

Hvernig starfar minnið?

Vinsælast

1

Lifandi Saga

Ótrúlegur dagur í flugstjórnarklefanum: Flugmaðurinn sogaðist út um gluggann

2

Náttúran

Risavaxin sjávarskrímsli vakin til lífs slá öll met. 

3

Læknisfræði

D-vítamín ver gegn sjálfsofnæmissjúkdómum

4

Heilsa

Gull afhjúpar krabbamein

5

Lifandi Saga

Hvaða land hefur oftast farið í stríð?

6

Náttúran

Af hverju velta hundar sér í blautu rusli?

1

Lifandi Saga

Ótrúlegur dagur í flugstjórnarklefanum: Flugmaðurinn sogaðist út um gluggann

2

Náttúran

Risavaxin sjávarskrímsli vakin til lífs slá öll met. 

3

Heilsa

Gull afhjúpar krabbamein

4

Lifandi Saga

Hvaða land hefur oftast farið í stríð?

5

Náttúran

Af hverju velta hundar sér í blautu rusli?

6

Lifandi Saga

Allir sötruðu þeir kaffi í Vínarborg árið 1913

Menning

Hvers vegna hefur talan sjö svona töfrandi merkingu?

Heilsa

Er lausasölulyf þitt hrein lyfleysa? Fræðimenn efast

Náttúran

Hafa plöntur skilningarvit?

Alheimurinn

Svarthol rekið á flótta

Maðurinn

Verða konur hrukkóttari en karlar?

Jörðin

Sveiflur háloftastrauma gætu drekkt Skandinavíu

Lifandi Saga

Hvenær hættum við að nota brjóstmæður? 

Lifandi Saga

Agatha Christie hverfur sporlaust

Jörðin

Eldfjöll þöktu jörðina kvikasilfri

Lifandi Saga

Fyrsta bólusetningin vakti skelfingu meðal Breta

Jörðin

Fjallgöngumenn í lífsháska: Háskaför á Everest

Lifandi Saga

Hvernig voru skildir víkinga?

Af hverju velta hundar sér í blautu rusli?

Hundurinn minn veltir sér upp úr alls kyns rusli, olíu sem hellst hefur niður, fiskúrgangi eða dýraskít. Hver er ástæðan?

Náttúran

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.