Alheimurinn

Vísindamenn rækta plöntur í tungljarðvegi

Jarðvegur á tunglinu er rykkenndur og þurr og virðist alveg ófrjór. Jarðfræðingum og garðyrkjusérfræðingum hefur þó tekist að rækta plöntur í slíkum jarðvegi. Uppgötvunin gæti rutt brautina fyrir lengri búsetu á tunglinu og auðveldað geimferðir.

BIRT: 06/02/2023

Stjörnufræðingar hafa lengi haft áhuga á mögulegri landbúnaðarframleiðslu í geimnum. Plöntur, ræktaðar í geimnum, gætu auðveldað og lengt geimferðir, enda framleiða þær bæði súrefni og fæðu.

 

Hingað til hefur einungis tekist að rækta plöntur í geimstöðvum en markmiðið er að geta ræktað þær í jarðvegi á öðrum hnöttum.

 

Nú hafa menn færst einu skrefi nær þessu markmiði. Við Flórídaháskóla hefur tekist að koma jurtum til að spíra og vaxa í jarðvegi frá tunglinu.

 

Þrjár teskeiðar mold frá tunglferðum

Vísindamennirnir notuðu jarðvegssýni frá þremur af sex mönnuðum tunglferðum á árunum 1969-1972.

 

Þrátt fyrir að geimfararnir hafi komið með um 382 kíló tunglefnis til jarðar fengu vísindamennirnir aðeins 12 grömm frá Apollo-leiðöngrunum 11, 12 og 17.

Vísindamenn vinna með sjaldgæfan og dýrmætan tungljarðveg. Þeir fengu aðeins 12 grömm til að vinna með.

Vísindamennirnir skiptu sýnunum í örsmáa blómapotta. Jarðvegi úr hverju sýni frá tunglferðunum þremur var skipt í fjóra potta og ein teskeið, aðeins 1 gramm, sett í hvern.

 

Til samanburðar var fíngerð gosaska frá jörðinni – eins konar gervi-tungljarðvegur – sett í samsvarandi potta.

 

Í pottana var sáð fræjum jurtarinnar arabidopsis thaliana sem tekist hefur að rækta í þyngdarleysi í geimstöðvum.

 

Eftir tvo sólarhringa tóku öll fræin að spíra en sex dögum síðar tóku þau að vaxa á mismunandi hátt, eftir því hvaðan af tunglinu sýnin voru komin.

 

Heilbrigðustu jurtirnar og þær sem uxu hraðast voru í gjóskupottunum en jurtir í tungljarðvegi voru smærri, uxu hægar og sýndu afbrigðilegan blaðlit.

Jurtirnar til vinstri eru samaburðarplöntur en jurtirnar til hægri eru ræktaðar í tungljarðvegi. Myndi sýnir jurtirnar 16 daga gamlar.

Ungur tungljarðvegur með heilbrigðustu plönturnar

Sýnin frá Apollo 11 gáfu slökustu útkomuna en sýnin frá Apollo 12 og Apollo 17 voru heilbrigðari.

 

Vísindamennirnir telja niðurstöðurnar ráðast af aldri jarðvegs á tunglinu. Því lengur sem sá jarðvegur hefur legið óhreyfður, því meiri geimgeislun og sólvindi hefur hann orðið fyrir.

 

Sýnin frá Apollo 11 voru tekin á svonefndu Kyrrahafi á tunglinu og það er jarðfræðilega séð eldra en sýnin frá Apollo 12-leiðangrinum sem tekin voru á Stormahafinu.

 

Þar hefur verið hraunrennsli sem hefur gert jarðveginn frjósamari.

 

Sýnin sem Apollo 17 flutti til jarðar voru tekin á Taurus-Littrow-svæðinu sem tiltölulega nýlega í jarðsögu tunglsins hefur orðið fyrir miklu loftsteina- og halastjörnuregni.

 

Það hefur gert jarðveginn nokkru frjósamari þar eð hann hefur ekki legið kyrr og mengast af geimgeislun og sólvindi jafn lengi.

Geimfarinn Harrison Schmitt Í Tautus-Littrow svæðinu í tunglinu, sem er staðurinn þar sem tungljarðvegurinn með heilbrigðustu plöntunum var uppruninn.

Plöntur á tunglið árið 2025

Hjá NASA er áætlað að senda menn aftur til tunglsins ekki seinna en 2025 með hinu svonefnda Artemis-verkefni. Það verður í fyrsta sinn síðan 1972 sem menn stíga fæti á tunglið.

 

Geimfararnir eiga m.a. að gera tilraunir með að rækta plöntur. Vísindamennirnir vonast til að þessi tilraun geti komið að haldi til að velja heppilegan stað til ræktunar á tunglinu.

 

Takist það geta plönturnar séð geimförum fyrir bæði fæðu og súrefni til lengri geimferða en nokkru sinni fyrr.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: SØREN ROSENBERG PEDERSEN

© UF/IFAS og Tyler Jones, © NASA/Eugene Cernan

Maðurinn

Er hægt að verða gráhærður á einni nóttu?

Heilsa

Hrotur geta verið vísbending um hjartasjúkdóm: Einn hópur er í sérstakri áhættu

Heilsa

Hrotur geta verið vísbending um hjartasjúkdóm: Einn hópur er í sérstakri áhættu

Náttúran

Af hverju eru lauf trjáa með mismunandi lögun?

Náttúran

Af hverju eru lauf trjáa með mismunandi lögun?

Náttúran

Hvernig bárust kettir til Ameríku?

Heilsa

Er mikið um kyrrsetu hjá þér í vinnunni? Þá getur kaffi lengt líf þitt samkvæmt stórri rannsókn.

Heilsa

Lækning gegn útbreiddum meltingartruflunum finnst í flestum eldhúsum.

NÝJASTA NÝTT

Maðurinn

Geta matvörur varið húðina gegn útfjólubláum geislum sólar?

Spurningar og svör

Hvað á eiginlega að gera við kjarnorkuverið í Tjernobyl?

Maðurinn

Myndir af einangruðum ættflokki sýna mannlegan harmleik, samkvæmt verndarsamtökum

Jörðin

Af hverju er ís svona háll?

Náttúran

Krabbar hafa farið sömu ferðina 17 sinnum

Maðurinn

Er veganmatur óhollur börnum?

Náttúran

Risaeðlubeinagrind seld fyrir meira en sex milljarða króna á uppboði.

Alheimurinn

Fullt tungl 2024 – Hvenær er tunglið fullt?

Heilsa

Líkamleg snerting er mikilvæg milli föðurs og ungabarns

Maðurinn

Vísindamenn vara við langvarandi notkun á snuði

Maðurinn

Geta matvörur varið húðina gegn útfjólubláum geislum sólar?

Spurningar og svör

Hvað á eiginlega að gera við kjarnorkuverið í Tjernobyl?

Maðurinn

Myndir af einangruðum ættflokki sýna mannlegan harmleik, samkvæmt verndarsamtökum

Jörðin

Af hverju er ís svona háll?

Náttúran

Krabbar hafa farið sömu ferðina 17 sinnum

Maðurinn

Er veganmatur óhollur börnum?

Náttúran

Risaeðlubeinagrind seld fyrir meira en sex milljarða króna á uppboði.

Alheimurinn

Fullt tungl 2024 – Hvenær er tunglið fullt?

Heilsa

Líkamleg snerting er mikilvæg milli föðurs og ungabarns

Maðurinn

Vísindamenn vara við langvarandi notkun á snuði

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Heilsa

Læknar hafa grætt heilt auga í mann

Heilsa

Læknar hafa grætt heilt auga í mann

Maðurinn

Nú geta vísindamenn ráðskast með drauma okkar

Maðurinn

Nú geta vísindamenn ráðskast með drauma okkar

Tækni

140.000 veirutegundir hafa fundist í þarmaflórunni

Maðurinn

Kornabörn þekkja móðurmálið sitt

Alheimurinn

Tvíburi Vetrarbrautarinnar finnst í útjaðri alheimsins

Lifandi Saga

Hvers vegna klæddust fangar röndóttum búningum í gamla daga?

Vinsælast

1

Maðurinn

Er veganmatur óhollur börnum?

2

Maðurinn

Myndir af einangruðum ættflokki sýna mannlegan harmleik, samkvæmt verndarsamtökum

3

Náttúran

Krabbar hafa farið sömu ferðina 17 sinnum

4

Jörðin

Af hverju er ís svona háll?

5

Maðurinn

Geta matvörur varið húðina gegn útfjólubláum geislum sólar?

6

Náttúran

Risaeðlubeinagrind seld fyrir meira en sex milljarða króna á uppboði.

1

Maðurinn

Er veganmatur óhollur börnum?

2

Maðurinn

Myndir af einangruðum ættflokki sýna mannlegan harmleik, samkvæmt verndarsamtökum

3

Náttúran

Krabbar hafa farið sömu ferðina 17 sinnum

4

Jörðin

Af hverju er ís svona háll?

5

Spurningar og svör

Hvað á eiginlega að gera við kjarnorkuverið í Tjernobyl?

6

Maðurinn

Geta matvörur varið húðina gegn útfjólubláum geislum sólar?

Jörðin

Leiða loftslagsbreytingar til fleiri jarðskjálfta?

Maðurinn

Heilsa okkar ræðst af blóðinu

Náttúran

Topp 5: Hvaða dýr stunda lengsta mökun?

Lifandi Saga

Sósíaldarwinistarnir lýstu yfir stríði gegn fátækum

Maðurinn

Er siðblindingi á vinnustaðnum þínum?

Maðurinn

Úmamí – fimmta frumbragðtegundin

Maðurinn

Eru fingraför óhjákvæmilega ólík?

Maðurinn

Frestar þú leiðinlegum verkefnum? Samkvæmt vísindamönnum er það slæm hugmynd

Læknisfræði

Hversu gamalt er Viagra?

Maðurinn

Ný rannsókn: Áhrif framhjálds á konur koma á óvart

Maðurinn

Hve lengi hefur krabbamein hrjáð mannkynið?

Maðurinn

Við getum lifað án heilastofns

Geta matvörur varið húðina gegn útfjólubláum geislum sólar?

Er sólarvarnarkrem eina leiðin til að verjast geislum sólar eða eru til matvörur með sólarvörn?

Maðurinn

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is