Jörðin

Vísindamenn skýra 100 ára gamlan loftsteins-leyndardóm

Ný kenning getur skýrt hvernig loftsteinn olli gríðarlegri eyðileggingu í Rússlandi fyrir 112 árum án þess að skilja eftir gíg eða svo mikið sem brot.

BIRT: 29/05/2023

Sprengingin yfir Tunguska í Síberíu 1908 er meðal stærstu ráðgátna jarðfræðinnar. 80 milljónir trjáa lögðust flatar á 2.000 ferkílómetra svæði og sjónarvottar segja frá ljósleiftri sem breiddist út um himinhvolfið í heila mínútu en í kjölfarið kom höggbylgja sem braut gluggarúður og feykti fólki um koll í 60 kílómetra fjarlægð.

 

Eina skýringin sem vísindamenn hafa getað gefið fram að þessu er að þarna hafi annað hvort stór loftsteinn úr bergi eða halastjarna úr ís verið á ferðinni. Atburðurinn varð kl. 07.17 þann 30. júní. Gallinn er sá að aldrei hefur fundist neinn gígur.

Höggbylgja felldi 80 milljón tré í Tunguska í Síberíu á sumarmorgni 1908. Trúlegast er að loftsteinn hafi verið á ferð.

Það gæti stafað af því að loftsteinninn hafi splundrast áður en hann náði til jarðar en þá ættu brot úr honum að hafa dreifst um svæðið en þau hafa aldrei fundist.

 

Sökudólgurinn lágfljúgandi járnhnöttur

Nú hafa vísindamenn hjá rússnesku vísindaakademíunni í Moskvu loks leyst þessa ráðgátu. Með hjálp tölvulíkans hafa þeir reiknað út að hafi loftsteinninn ekki verið úr klöpp heldur járni og honum ekki slegið niður heldur hafi hann þeyst gegnum gufuhvolfið í 10-15 km hæð, myndu afleiðingarnar koma heim og saman við eyðilegginguna og frásagnir sjónarvotta.

Loftsteinn hlífði jörðinni

Nýleg rannsókn bendir til að sprengingin yfir Tunguska í Síberíu 1908 hafi orðið af völdum loftsteins sem þaut í gegnum gufuhvolfið.

1. Loftsteinn flýgur lágt

Járnloftsteinn, um 200 metrar í þvermál, stefnir á jörðina. Hann er á 72.000 km hraða og kemur úr lágu horni, kringum 10 gráður.

2. Höggbylgja breiðist út

Í 10-15 km hæð yfir skógum Síberíu sendir járnsteinninn höggbylgju gegnum glóandi heitt loft. Á 2.000 ferkílómetra svæði sviðna tré og falla til jarðar.

3. Járnið fór sína leið

Vegna þess að loftsteinninn var úr járni komst hann lítt skaddaður í gegnum gufuhvolfið. Í stað þess að brotna tekur hann stefnuna út úr gufuhvolfinu aftur og heldur áfram för sinni kringum sólina.

3. Járnið fór sína leið

Vegna þess að loftsteinninn var úr járni komst hann lítt skaddaður í gegnum gufuhvolfið. Í stað þess að brotna tekur hann stefnuna út úr gufuhvolfinu aftur og heldur áfram för sinni kringum sólina.

1. Loftsteinn flýgur lágt

Járnloftsteinn, um 200 metrar í þvermál, stefnir á jörðina. Hann er á 72.000 km hraða og kemur úr lágu horni, kringum 10 gráður.

2. Höggbylgja breiðist út

Í 10-15 km hæð yfir skógum Síberíu sendir járnsteinninn höggbylgju gegnum glóandi heitt loft. Á 2.000 ferkílómetra svæði sviðna tré og falla til jarðar.

3. Járnið fór sína leið

Vegna þess að loftsteinninn var úr járni komst hann lítt skaddaður í gegnum gufuhvolfið. Í stað þess að brotna tekur hann stefnuna út úr gufuhvolfinu aftur og heldur áfram för sinni kringum sólina.

Samkvæmt útkomu tölvulíkansins hefur þessi járnsteinn verið allt að 200 metrar í þvermál og komið inn í gufuhvolfið í tiltölulega lágum vinkli, 9-11 gráðum miðað við yfirborð jarðar.

 

Yfir Tunguska kom steinninn næst yfirborðinu og þar hefur hann skapað brennandi heita höggbylgju sem felldi tré og sveið yfirborðið. En vegna stærðar sinnar og hraða, um 11 km á sekúndu, hefur hann haft í sér svo mikla hreyfiorku að hann skall ekki til jarðar heldur hélt áfram og náði aftur út úr gufuhvolfinu.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: Jens Matthiesen

Claus Lunau,© Sovfoto/Universal Images Group/Getty Images

Lifandi Saga

Dans indíána orsakaði blóðbaðið við Wounded Knee

Heilsa

Rannsókn: Tæp skeiðfylli af þessari fitutegund daglega dregur úr hættu á heilabilun

Heilsa

Rannsókn: Tæp skeiðfylli af þessari fitutegund daglega dregur úr hættu á heilabilun

Maðurinn

Er hollt að gefa blóð?

Maðurinn

Er hollt að gefa blóð?

Maðurinn

Úmamí – fimmta frumbragðtegundin

Maðurinn

Eru fingraför óhjákvæmilega ólík?

Maðurinn

Frestar þú leiðinlegum verkefnum? Samkvæmt vísindamönnum er það slæm hugmynd

NÝJASTA NÝTT

Tækni

Bílar svífa á methraða eftir nýrri grænni hraðbraut

Lifandi Saga

10 slæmar hugmyndir: Enginn þorði að mæla gegn einræðisherrunum

Heilsa

Vísindamenn hafa svarið: Hvers vegna eiga sumir auðvelt með að þyngjast?

Lifandi Saga

Nasismi skýtur rótum í BNA: Flughrap afhjúpar spilltan þingmann

Lifandi Saga

Hvers vegna var kókaín í Coke?

Náttúran

Vísindamenn leiða í ljós: Hundar geta orðið afbrýðisamir

Heilsa

Þessi tegund þjálfunar getur dregið úr hættu á snemmbúnum dauðdaga um allt að 20%

Tækni

Ferðin að botni hafsins

Lifandi Saga

Hvernig urðu Hamas samtökin til?

Læknisfræði

Hvers vegna fáum við ofnæmi?

Tækni

Bílar svífa á methraða eftir nýrri grænni hraðbraut

Lifandi Saga

10 slæmar hugmyndir: Enginn þorði að mæla gegn einræðisherrunum

Heilsa

Vísindamenn hafa svarið: Hvers vegna eiga sumir auðvelt með að þyngjast?

Lifandi Saga

Nasismi skýtur rótum í BNA: Flughrap afhjúpar spilltan þingmann

Lifandi Saga

Hvers vegna var kókaín í Coke?

Náttúran

Vísindamenn leiða í ljós: Hundar geta orðið afbrýðisamir

Heilsa

Þessi tegund þjálfunar getur dregið úr hættu á snemmbúnum dauðdaga um allt að 20%

Tækni

Ferðin að botni hafsins

Lifandi Saga

Hvernig urðu Hamas samtökin til?

Læknisfræði

Hvers vegna fáum við ofnæmi?

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Maðurinn

Ný rannsókn: Áhrif framhjálds á konur koma á óvart

Maðurinn

Ný rannsókn: Áhrif framhjálds á konur koma á óvart

Maðurinn

Hve lengi hefur krabbamein hrjáð mannkynið?

Maðurinn

Hve lengi hefur krabbamein hrjáð mannkynið?

Maðurinn

Við getum lifað án heilastofns

Náttúran

Vísindamenn kortleggja nú heimshöfin

Heilsa

41 næringarríkustu fæðutegundir jarðar

Menning og saga

Leynirými í 4.400 ára gömlum egypskum pýramída

Vinsælast

1

Náttúran

Vísindamenn leiða í ljós: Hundar geta orðið afbrýðisamir

2

Heilsa

Þessi tegund þjálfunar getur dregið úr hættu á snemmbúnum dauðdaga um allt að 20%

3

Læknisfræði

Hvers vegna fáum við ofnæmi?

4

Tækni

Ferðin að botni hafsins

5

Maðurinn

Lamaður maður gengur fyrir eigin hugarafli

6

Lifandi Saga

Hvers vegna var kókaín í Coke?

1

Náttúran

Vísindamenn leiða í ljós: Hundar geta orðið afbrýðisamir

2

Heilsa

Þessi tegund þjálfunar getur dregið úr hættu á snemmbúnum dauðdaga um allt að 20%

3

Tækni

Ferðin að botni hafsins

4

Lifandi Saga

Hvers vegna var kókaín í Coke?

5

Heilsa

Vísindamenn hafa svarið: Hvers vegna eiga sumir auðvelt með að þyngjast?

6

Lifandi Saga

Hvernig urðu Hamas samtökin til?

Lifandi Saga

Belgía biður Kongó afsökunar – með tönn

Lifandi Saga

Af hvaða kynstofni var Kleópatra?

Lifandi Saga

Kitty var Kim Kardashian 18. aldar

Heilsa

Bakteríurnar þrífast vel í handklæðinu þínu

Alheimurinn

Hvað er andefni?

Maðurinn

Þess vegna tekur ástarsorg svona mikið á okkur

Maðurinn

Heilann þyrstir í fitu

Maðurinn

Er það skaðlegt að plokka nefhárin?

Lifandi Saga

Hve lengi höfum við fengið sumarfrí?

Jörðin

Vísindamenn greina vaxtarverki: Fæðuhringur eldfjallsins

Maðurinn

Ást er eintóm efnafræði

Náttúran

Hjarta steypireyðar slær bara tvisvar á mínútu

Bílar svífa á methraða eftir nýrri grænni hraðbraut

Vísindamenn hyggjast byggja nýja hraðbraut sem getur fengið bíla til að svífa af stað á allt að 1.000 km/klst. – og á sama tíma flytja loftslagsvænt vetni og rafmagn fyrir grænt orkunet framtíðar. Tæknin er þegar til staðar.

Tækni

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is