Heilsa

WHO-skýrslu lekið: Eitt algengasta sætuefnið flokkað sem krabbameinsvaldur

Samkvæmt skýrslunni kynni aspartam að geta breytt efnaskiptum frumnanna og komið þeim til að fjölga sér stjórnlaust. Það eru þó ekki allir á einu máli um hættuna af þessu sætuefni.

BIRT: 04/07/2023

Aspartam er eitt algengasta sætuefnið og notað í stað sykurs í fjölmörgum fæðu- og drykkjarvörum, t.d. Coca-Cola Light og Zero. En ef þú velur yfirleitt sykurlausa gosdrykki gæti verið að þú ættir að endurhugsa það, ef efnið aspartam er notað í drykkinn.

 

Skýrsla sem lekið var frá Alþjóðaheilbrigðisstofnuninni, sýnir að stofnunin vill bæta aspartam á listann yfir krabbameinsvaldandi efni á næstu vikum.

 

 

Að sögn Reuters-fréttastofunnar verður aspartam opinberlega flokkað sem „mögulega krabbameinsvaldandi“ hjá krabbameinsrannsóknardeild WHO (IARC).

 

Þessi tíðindi koma í kjölfar yfirlýsingar WHO í maí 2023, þar sem neytendur er ráðlagt að nota ekki gervisætuefni í megrunarskyni.

 

Sú ákvörðun að setja aspartam á svarta listann er sögð byggjast á athugun á niðurstöðum 1.300 rannsókna.

 

Það kemur þó ekki fram hve mikið af aspartam teljist óhætt að innbyrða áður en efnið fer að geta valdið heilsutjóni.

 

Það sem menn óttast er að aspartam virki sem svonefndur krabbameinsvaki. Í því felst að efnið kynni að geta breytt efnaskiptum þannig að frumurnar taki að fjölga sér stjórnlaust, sem er einmitt það sem krabbafrumur gera.

 

Stórir framleiðendur matvara og drykkja hafa lengi varist ýmis konar ásökunum um að þetta sætuefni hafi tengsl við m.a. sykursýki, hjartasjúkdóma, offitu og nú síðast krabbamein.

Vinsælar fæðu- og drykkjavörur með aspartam

  • Gosdrykkir sem kallast Light eða Zero

 

  • Safar með litlu sykurinnihaldi.

 

  • Sykurlausir eftirréttir

 

  • Tyggjó með gervisætu

 

  • Ákveðnar gerðir morgunkorns

 

  • Kaloríusnauð sætuefni í kaffi

Svipaðar ákvarðandir frá krabbameinsrannsóknadeild WHO hafa áður valdið áhyggjum meðal neytenda og þvingað framleiðendur til að endurskapa uppskriftir og velja önnur efni.

 

En ákvarðanir deildarinnar hafa líka verið gagnrýndar fyrir að valda óþörfu uppnámi.

 

Árið 2015 komst deildin að þeirri niðurstöðu að glyphosat, eitt algengasta efnið í skordýraeitri, væri „sennilega krabbameinsvaldandi“. Þeirri niðurstöðu var síðar andmælt af EFSA, Matælaöryggiseftirliti ESB.

 

Og það eru alls ekki allir sannfærðir um að aspartam sé skaðlegt heilsu okkar.

 

EFSA hefur líka lengi haldið fram öryggi aspartams og hefur andmælt krabbameinshættunni.

Trine Husøy, rannsóknaprófessor hjá Lýðheilsustofnun Noregs, segir enn ekki hafa komið fram neinar ákveðnar vísbendingar sem sanni að krabbameinsáhætta fylgi sætuefninu.

 

„Við metum það svo að aspartam sé öruggt í því magni sem við notum það í Noregi og byggjum það á því mati sem við höfum gert. Nú þurfum við að bíða og sjá hvað það er sem liggur að baki þeirri niðurstöðu að aspartam gæti verið krabbameinsvaldandi,“ segir hún við miðilinn forskning.no.

 

Sérstök vísindanefnd WHO (JECFA), sem fjallar um íblöndunarefni, hefur allt frá 1981 haldið því fram að aspartam sé hættulaust í hóflegum skömmtum.

 

Þegar þessi frétt er skrifuð, nýtur aspartam sem sagt viðurkenningar opinberra eftilitsstofnana um allan heim.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: SIMON CLEMMENSEN

Shutterstock

Maðurinn

Leiðbeiningar: Þannig „hökkum“ við eigin líkama

Náttúran

Hulinn kraftur verndar langlífasta spendýrið

Náttúran

Hulinn kraftur verndar langlífasta spendýrið

Maðurinn

Steinaldarfólk var kannski kynsegin

Maðurinn

Steinaldarfólk var kannski kynsegin

Maðurinn

7 áhrifaríkar aðferðir: Þannig sofnar þú fyrr

Jörðin

Vísindamenn ýta á hnappinn: Róttækar hugmyndir um að slökkva á sólinni

Maðurinn

Hvers vegna eru vöðvarnir aumir tveimur dögum eftir æfingu?

NÝJASTA NÝTT

Náttúran

Glæpir borga sig

Náttúran

Af hverju límist lím ekki við innra byrði túbunnar?

Maðurinn

Vísindamenn hafa komist að rót mannvonskunnar: Fræðist um verstu hliðar ykkar

Lifandi Saga

Refsiföngum í síðari heimsstyrjöldinni fórnað 

Maðurinn

Af hverju eiga karlmenn auðveldara með að fá fullnægingu en konur?

Maðurinn

Leiðbeiningar um uppeldi: Reiðilestur veldur niðurbroti í heila

Maðurinn

Hvernig er best að fara á klósettið?

Maðurinn

Auðmaður vill drekka úr æskubrunninum

Maðurinn

Þess vegna þyngist þú með aldrinum

Maðurinn

Íhugun getur breytt heila þínum

Náttúran

Glæpir borga sig

Náttúran

Af hverju límist lím ekki við innra byrði túbunnar?

Maðurinn

Vísindamenn hafa komist að rót mannvonskunnar: Fræðist um verstu hliðar ykkar

Lifandi Saga

Refsiföngum í síðari heimsstyrjöldinni fórnað 

Maðurinn

Af hverju eiga karlmenn auðveldara með að fá fullnægingu en konur?

Maðurinn

Leiðbeiningar um uppeldi: Reiðilestur veldur niðurbroti í heila

Maðurinn

Hvernig er best að fara á klósettið?

Maðurinn

Auðmaður vill drekka úr æskubrunninum

Maðurinn

Þess vegna þyngist þú með aldrinum

Maðurinn

Íhugun getur breytt heila þínum

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

Lifandi Saga

Miðaldir voru ekki myrkar

Lifandi Saga

Miðaldir voru ekki myrkar

Lifandi Saga

Humar var hundafæða

Heilsa

Vísindamenn finna óvænt samband milli tannholdsbólgu og tiltekins sjúkdóms

Náttúran

Hvernig er móteitur gert?

Læknisfræði

Pasteur bjargaði heiminum frá hundaæði

Vinsælast

1

Maðurinn

7 áhrifaríkar aðferðir: Þannig sofnar þú fyrr

2

Maðurinn

Þess vegna þyngist þú með aldrinum

3

Maðurinn

Af hverju eiga karlmenn auðveldara með að fá fullnægingu en konur?

4

Lifandi Saga

Fílamaðurinn vakti undrun og ótta allra 

5

Maðurinn

Hvernig er best að fara á klósettið?

6

Maðurinn

Vísindamenn hafa komist að rót mannvonskunnar: Fræðist um verstu hliðar ykkar

1

Maðurinn

Þess vegna þyngist þú með aldrinum

2

Maðurinn

Af hverju eiga karlmenn auðveldara með að fá fullnægingu en konur?

3

Lifandi Saga

Fílamaðurinn vakti undrun og ótta allra 

4

Maðurinn

Hvernig er best að fara á klósettið?

5

Maðurinn

Vísindamenn hafa komist að rót mannvonskunnar: Fræðist um verstu hliðar ykkar

6

Náttúran

Af hverju límist lím ekki við innra byrði túbunnar?

Lifandi Saga

Hver lagði eld að Róm?

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

Alheimurinn

Er jörðin kúla?

Maðurinn

Táningar eru forritaðir til að hætta að hlusta á það sem mamma segir

Alheimurinn

Leifar af hulduefni finnast í Vetrarbrautinni.

Náttúran

Hve mikið súrefni framleiðir tré?

Maðurinn

Við hugsum ekki rökrétt

Lifandi Saga

„Hvað ætlarðu að vera þegar þú verður stór?“

Náttúran

5 fyrirbæri sem þróunin gleymdi

Maðurinn

Hvað er gyllinæð?

Náttúran

Kæfingarefni hrekur hákarlana á flótta

Alheimurinn

Það rignir í geimnum

Glæpir borga sig

Maurar ræna öðrum maurum, fuglar hræða og kræklingar gabba. Alls staðar leynast uppátækjasöm dýr sem beita einstökum ráðum til að tryggja sér sess í fæðukeðjunni.

Náttúran

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is