Maðurinn

Krullað hár kælir höfuðið

Þétthrokkin hár hafa mjög sérstakan kost samkvæmt nýrri rannsókn.

BIRT: 01/02/2024

Slétt, hrokkið eða liðað. Þessi 100.000 hár sem prýða eitt mannshöfuð taka á sig afar mismunandi form og hafa mikil áhrif á útlit hvers einstaklings. Formið verður til í þrautskipulögðu samspili margra mismunandi gena.

 

En skyldi vera einhver þróunarfræðileg skýring á því hvers vegna forfeður okkar og formæður þróuðu í sumum tilvikum þéttar krullur en í öðrum tilvikum alveg slétt hár?

 

Vísindamenn hjá ríkisháskólanum í Pennsylvaníu í BNA hafa leitað svara við þessari spurningu og notað til þess hárkollur, gínur og ýmiskonar skynjara. Rannsóknin leiðir í ljós að þykkhrokkinn og úfinn hárlubbi gæti hafa stórbætt lífslíkur.

 

Mannskepnan er eina spendýrategundin með nánast ósýnilegan hárvöxt á líkamanum en hins vegar mikið og hyljandi höfuðhár. Ein kenninganna sem vísindamennirnir hafa sett fram er sú að höfuðhárin hafi einmitt orðið krulluð og þétt til að vernda höfuðið gegn útfjólubláum geislum sólar.

 

Rannsóknina notuðu vísindamennirnir til að greina hvort sjálf hárgerðin hafi áhrif í baráttunni gegn hitanum.

 

Þeir settu því þrjár mismunandi hárkollur, gerðar úr mannshárum á gínur og settu í þær hitaskynjara sem almennt eru notaðir til að mæla áhrif fata við mismunandi hitastig.

 

Hárkollur sýndu mikinn mun

Ein hárkollan var gerð úr sléttu hári, önnur úr hrokknu hári og sú þriðja úr þéttum krullum sem vísindamennirnir segja að best megi líkja við krullað hár fólks af afrískum uppruna.

 

Búnar voru til aðstæður í sérstökum vindgöngum með 30 stiga hita og líkt eftir sólskini. Í ljós kom að hárgerðin hafði afgerandi áhrif á hitastigið við höfuð gínunnar.

Hárið fellur af eftir fimm ár

Höfuðhárin endast takmarkaðan tíma. Þau vaxa af fullum krafti í um 5 ár, þökk sé stofnfrumum djúpt inni í húðinni.

1. Stofnfrumur byggja hárið

Vöxtur hársins hefst á því að stofnfrumur (gular) flytja sig niður í botn hársekkjarins. Þar situr svokallaður hárnabbi (rautt og blátt) sem flytur frumunum súrefni og næringu. Stofnfrumurnar þróast nú í hárfrumur og skipta sér þannig að hárið vex upp úr hársekknum.

2. Aðflæði stöðvast

Eftir 3-5 ár rýrna bæði hársekkurinn og hárnabbinn þannig að hárinu berst ekki lengur súrefni og næring. Vöxturinn stöðvast og hárið heldur lengd sinni í 2-3 vikur. Um 3% hársekkja á höfði eru í þessu ástandi.

3. Hársekkurinn kastar hárinu

Að lokum losnar hárið og getur nú fallið af hvenær sem er. 5-10% af hársekkjunum eru í þessum fasa og því falla um 100 hár af höfðinu á hverjum degi. Eftir 3-4 mánuði taka stofnfrumur aftur við sér og ná sambandi við blóðrásina þannig að nýtt hár geti byrjað að vaxa.

Gínuhöfuð með slétt hár fékk um helming þess hita sem hárlaust höfuð þurfti að þola. Hrokkna hárkollan sleppti í gegn um þremur fjórðu hitans en þéttu krullurnar aðeins innan við tíunda hluta.

 

Vísindamennirnir telja að þéttu krullurnar dragi úr hitanum með því að lengja bilið milli höfuðsins og yfirborðs hársins en það nær slétt hár ekki að gera á sama hátt.

 

Að auki virðast þéttar krullur veita mestu hugsanlega vernd gegn sólargeislunum án þess að hafa nein óheppileg einangrunaráhrif.

LESTU EINNIG

Sjálfir segja vísindamennirnir þó að þörf sé á fleiri rannsóknum til að öðlast fullkominn skilning á því hvaða hlutverki tilteknar hárgerðir hafi gegnt í þróuninni, enda er verulegur munur á gínu og lifandi mannveru.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: NANNA VIUM

© Shutterstock & Malene Vinther.

Maðurinn

Táningar eru forritaðir til að hætta að hlusta á það sem mamma segir

Tækni

Einvígi: Hvort krefst minni orku –einfalt uppvask eða uppþvottavél?

Tækni

Einvígi: Hvort krefst minni orku –einfalt uppvask eða uppþvottavél?

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

Maðurinn

Rautt ljós getur leitt af sér betri sjón

Jörðin

Parísarsamkomulagið dautt: Það sýður upp úr hnettinum

Lifandi Saga

Hafnarborg í Texas lyftist upp um fimm metra 

NÝJASTA NÝTT

Maðurinn

Líffærin hafa mjög náið samstarf

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

Lifandi Saga

Miðaldir voru ekki myrkar

Lifandi Saga

Humar var hundafæða

Heilsa

Vísindamenn finna óvænt samband milli tannholdsbólgu og tiltekins sjúkdóms

Náttúran

Hvernig er móteitur gert?

Læknisfræði

Pasteur bjargaði heiminum frá hundaæði

Lifandi Saga

Áður en til fangelsisrefsingar kom hljóðaði dómurinn upp á: Kvalir og niðurlægingu

Lifandi Saga

Hver lagði eld að Róm?

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

Maðurinn

Líffærin hafa mjög náið samstarf

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

Lifandi Saga

Miðaldir voru ekki myrkar

Lifandi Saga

Humar var hundafæða

Heilsa

Vísindamenn finna óvænt samband milli tannholdsbólgu og tiltekins sjúkdóms

Náttúran

Hvernig er móteitur gert?

Læknisfræði

Pasteur bjargaði heiminum frá hundaæði

Lifandi Saga

Áður en til fangelsisrefsingar kom hljóðaði dómurinn upp á: Kvalir og niðurlægingu

Lifandi Saga

Hver lagði eld að Róm?

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Heilsa

Blóðflokkur þinn kann að hafa áhrif á hvort þú færð heilablóðfall snemma á lífsleiðinni

Heilsa

Blóðflokkur þinn kann að hafa áhrif á hvort þú færð heilablóðfall snemma á lífsleiðinni

Lifandi Saga

Víkingarnir voru kynþokkafullir kvennabósar

Lifandi Saga

Víkingarnir voru kynþokkafullir kvennabósar

Lifandi Saga

Úkraínska og rússneska – hver er munurinn?

Maðurinn

Svona mikið vatn ættir þú að drekka á dag

Náttúran

Fólk fer oft ekki rétt að köttunum sínum

Maðurinn

Af hverju borðum við ekki gras?

Vinsælast

1

Heilsa

Blóðflokkur þinn kann að hafa áhrif á hvort þú færð heilablóðfall snemma á lífsleiðinni

2

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

3

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

4

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

5

Maðurinn

Rautt ljós getur leitt af sér betri sjón

6

Maðurinn

Líffærin hafa mjög náið samstarf

1

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

2

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

3

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

4

Maðurinn

Rautt ljós getur leitt af sér betri sjón

5

Maðurinn

Líffærin hafa mjög náið samstarf

6

Lifandi Saga

Áður en til fangelsisrefsingar kom hljóðaði dómurinn upp á: Kvalir og niðurlægingu

Maðurinn

Hversu margt tónlistarfólk þjáist af heyrnarskerðingu?

Læknisfræði

Hvenær byrjuðu læknar að nota eter?

Náttúran

Risavaxin sjávarskrímsli vakin til lífs slá öll met. 

Lifandi Saga

Frelsisstyttan átti að hrópa til borgaranna

Lifandi Saga

Þýsku kjarneðlisfræðingarnir voru hikandi: Bomba Hitlers

Læknisfræði

Uppréttur eða liggjandi? Hvernig á að fá sem mest út úr pillunum þínum

Náttúran

Hvað er glertæring?

Maðurinn

Þarmabakteríurnar  lækka líkamshitann

Heilsa

Lífsnauðsynlegt næringarefni sem lítið er vitað um

Maðurinn

Krullað hár kælir höfuðið

Tækni

Hvernig virkar C14-greining?

Tækni

Framtíðin séð í baksýnisspegli 

Líffærin hafa mjög náið samstarf

Sérhæfð líkamsstarfsemi er í umsjá fjölmargra mismunandi líffæra. Hvert um sig sér aðeins um fáein afmörkuð verkefni. En oft mynda tvö eða fleiri líffæri samstarfskerfi til að annast mjög flókin verkefni.

Maðurinn

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is