Maðurinn

Ný aðferð á að græða skallann upp

Visindamenn hafa gert merka uppgötvun djúpt í hársekkjunum.

BIRT: 27/01/2023

Um helmingur allra karla og um fjórðungur kvenna hefur glatað einhverju af hári sínu um fimmtugt. Þótt hártapið sé hvorki hættulegt né sársaukafullt getur það haft áhrif á sjálfstraust og lífsgæði einstaklinganna.

 

Vísindamenn víða um heim hafa á síðari árum lagt hart að sér við að finna líffræðilegar orsakir hártaps og nú hafa kínverskir og bandarískir vísindamenn komist skrefi nær lausninni.

 

Með nákvæmum rannsóknum á frumum neðst í hársekknum hafa þeir fundið lykilatriði sem mönnum hefur yfirsést fram að þessu. Þetta er boðefnasameindin SCUBE3 sem gegnir veigamiklu hlutverki varðandi vöxt hársins og gæti því falið í sér mögulega meðferð gegn hártapi.

Vísindamenn: Grátt hár getur endurheimt upprunalegan lit sinn

„Grátt hár er og verður grátt“. Þetta voru vísindamenn vanir að segja áður fyrr. Nýlegar rannsóknir hafa hins vegar leitt í ljós að það er svo sannarlega hægt að endurheimta gamla hárlitinn með því að gera tilteknar breytingar á lifnaðarháttunum.

Lítill boðberi kemur öllu í gang

Upphaflega leituðu vísindamennirnir að meðferð gegn hártapi sem tengdist kynhormónabreytingum hjá bæði konum og körlum.

 

Í þessu samhengi breyttu þeir genum í tilraunamúsum þannig að frumurnar í hársekkjunum urðu mjög virkar. Þannig mátti á skömmum tíma greina hin flóknu ferli að baki hárvextinum – skref fyrir skref.

 

Og nú kom í ljós virkni boðsameindarinnar SCUBE3 sem frumur í hársekkjunum framleiða. Sameindin virkar sem eins konar boðberi og tilkynnir nálægum stofnfrumum að þær eigi að taka að skipta sér. Sú frumuskipting kemur hárvextinum af stað.

Hárið lifir fimm ár

Hárin á höfði þínu vaxa aðeins í ákveðinn tíma. Í um 5 ár vaxa þau stöðugt fyrir tilverknað stofnfrumna í hársekknum. En svo stöðvast vöxturinn skyndilega.

1. Stofnfrumurnar byggja hárið upp

Vöxtur hárs hefst þegar stofnfrumur (dökkgular) færa sig úr hliðum hársekksins niður á botninn. Þar er svonefndur hárnabbi þar sem æðar (rauð og blá) færa frumunum súrefni og næringu. Stofnfrumurnar þróast í hárfrumur og skipta sér aftur og aftur þannig að hárið vex upp úr hársekknum.

2. Flæði næringar og súrefnis stöðvast

Eftir 3-5 ár rýrna hársekkurinn og nabbinn þannig að hárinu berst ekki lengur næring eða súrefni. Vöxturinn stöðvast alveg og hárið heldur sömu lengd í 2-3 vikur. Á hverjum tilteknum tíma eru um 3% háranna í þessu ástandi.

3. Hársekkurinn byrjar upp á nýtt

Að lokum losnar hárið og getur nú fallið af hvenær sem er. Í þessum fasa eru að jafnaði 5-10% af hársekkjunum og þess vegna losna um 100 höfuðhár á dag. Eftir 3-4 mánuði vakna stofnfrumur við hársekkinn af dvala og ná aftur sambandi við blóðrásina. Nýtt hár tekur nú að vaxa.

Mús með hárígræðslu

Í næsta hluta tilraunarinnar sprautuðu vísindamennirnir SCUBE3 beint í húð músa, þar sem þeir höfðu áður grætt mannshár af höfði. Vísindamennirnir segja sameindina hafa örvað hárvöxtinn til muna, bæði vöxt mannsháranna og músaháranna í kring.

 

Þótt enn hafi ekki verið gerðar tilraunir á mönnum, telja vísindamennirnir niðurstöðurnar benda ákveðið til þess að unnt verði að nota SCUBE3 eða svipaðar boðsameindir gegn hártapi.

 

„Það er mikil þörf fyrir áhrifaríka meðferð gegn hártapi. Og efni sem að öllu eðlilegu er framleitt í hársekkjum, verður að teljast heppilegt til þeirra nota,“ segir Maksim Plikus hjá Kaliforníuháskóla, einn af vísindamönnunum sem stóðu að þessari tilraun.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: Nanna Vium

Shutterstock & Malene Vinther

Alheimurinn

Hvað er andefni?

Maðurinn

Þess vegna tekur ástarsorg svona mikið á okkur

Maðurinn

Þess vegna tekur ástarsorg svona mikið á okkur

Maðurinn

Heilann þyrstir í fitu

Maðurinn

Heilann þyrstir í fitu

Maðurinn

Ást er eintóm efnafræði

Náttúran

Hjarta steypireyðar slær bara tvisvar á mínútu

Menning

Hvers vegna varð kvikmyndin „Casablanca“ svona vinsæl?

NÝJASTA NÝTT

Maðurinn

Af hverju sjá sumir drauga en aðrir ekki?

Náttúran

Hvaða rándýr étur flest fólk?

Heilsa

Er flotsaur til marks um góða heilsu?

Náttúran

Hvernig veit fræ að það eigi að spíra? 

Maðurinn

Með skönnun má spá fyrir um þunglyndi

Lifandi Saga

Robert the Bruce var hinn sanni Braveheart Skotanna

Maðurinn

Samfélagsmiðlar ógna samkenndinni

Heilsa

Breytingarnar á líkamsþyngd geta leitt í ljós hættu á heilabilun

Náttúran

8 uppfinningar sem þú getur þakkað Einstein fyrir

Náttúran

Að klóna risaeðlur: Er hægt að vekja risaeðlur til lífsins?

Maðurinn

Af hverju sjá sumir drauga en aðrir ekki?

Náttúran

Hvaða rándýr étur flest fólk?

Heilsa

Er flotsaur til marks um góða heilsu?

Náttúran

Hvernig veit fræ að það eigi að spíra? 

Maðurinn

Með skönnun má spá fyrir um þunglyndi

Lifandi Saga

Robert the Bruce var hinn sanni Braveheart Skotanna

Maðurinn

Samfélagsmiðlar ógna samkenndinni

Heilsa

Breytingarnar á líkamsþyngd geta leitt í ljós hættu á heilabilun

Náttúran

8 uppfinningar sem þú getur þakkað Einstein fyrir

Náttúran

Að klóna risaeðlur: Er hægt að vekja risaeðlur til lífsins?

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Maðurinn

Getur dáleiðslan komið í stað fyrir lyf? 

Maðurinn

Getur dáleiðslan komið í stað fyrir lyf? 

Maðurinn

Hvaða blóðflokkur er sjaldgæfastur?

Maðurinn

Hvaða blóðflokkur er sjaldgæfastur?

Lifandi Saga

Gestapo: Leynilögregla Hitlers olli skelfingu í Evrópu

Lifandi Saga

Getur Rússland orðið uppiskroppa með hermenn? 

Lifandi Saga

Kjarnorkubrjálæðingar kalda stríðstímans

Náttúran

Þrisvar til tunglsins og til baka aftur

Vinsælast

1

Maðurinn

Einvígið: Er rafmagnstannbursti betri en venjulegur?

2

Heilsa

Breytingarnar á líkamsþyngd geta leitt í ljós hættu á heilabilun

3

Maðurinn

Þess vegna tekur ástarsorg svona mikið á okkur

4

Maðurinn

Heilann þyrstir í fitu

5

Maðurinn

Hvaða blóðflokkur er sjaldgæfastur?

6

Jörðin

Vísindamenn greina vaxtarverki: Fæðuhringur eldfjallsins

1

Heilsa

Breytingarnar á líkamsþyngd geta leitt í ljós hættu á heilabilun

2

Maðurinn

Þess vegna tekur ástarsorg svona mikið á okkur

3

Maðurinn

Heilann þyrstir í fitu

4

Jörðin

Vísindamenn greina vaxtarverki: Fæðuhringur eldfjallsins

5

Náttúran

8 uppfinningar sem þú getur þakkað Einstein fyrir

6

Maðurinn

Sársauki – Hvað er sársauki?

Jörðin

Hversu mikið menga leikföng?

Maðurinn

Af hverju þessi ást á áfengi?

Heilsa

Er hægt að sofa of mikið?

Lifandi Saga

Hver fann upp á „kalda stríðinu“?

Lifandi Saga

Flugmóðurskip úr sagi og ís átti að brjóta kafbáta Þjóðverjanna á bak aftur

Maðurinn

Er skaðlegt að halda aftur af hnerra?

Lifandi Saga

Samkynhneigður sjónvarpsleikari skáldaði upp sögur um eiginkonur

Maðurinn

Hvernig myndast krabbamein?

Alheimurinn

Þrisvar sinnum stærra en Everestfjall: Goshalastjarna gæti brátt sést á himni í fyrsta sinn í 70 ár

Tækni

Dulkóðaður gjaldmiðill: 7 atriði sem þú ættir að vita um rafmynt 

Menning

Af hverju fengu inúítar ekki skyrbjúg?

Lifandi Saga

Fjórir kvillar sem bóluefni hafa knésett

Af hverju sjá sumir drauga en aðrir ekki?

Sumt fólk sem ég þekki fullyrðir að hafa séð drauga. Ég hef aldrei upplifað neitt yfirnáttúrulegt. Er einhver skýring á þessu?

Maðurinn

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.