Náttúran

Sannleikurinn um sýklalyfjaónæmi

Sýklalyfjaónæmi kallast það þegar baktería verður ónæm fyrir áhrifum sýklalyfs sem áður verkaði gegn henni. Þá verður mun erfiðara að meðhöndla sýkinguna og hætta verður á að lungnabólga, fæðingar og smáskrámur geti skyndilega haft banvænar afleiðingar.

BIRT: 14/04/2023

„ VERÐUM BRÁTT UPPISKROPPA MEÐ SÝKLALYF“ - BÆÐI OG

 

Lyfjaiðnaðurinn hefur varla undan að þróa ný lyf á sama hraða og bakteríur verða ónæmar. Sem stendur lítur út fyrir að bakteríurnar hafi vinninginn umfram lyfin. 

 

Fyrir miðja síðustu öld gátu skrámur á húð dregið fólk til dauða ef sýking komst í þær. Allar götur síðan hefur pensillín bjargað um 200 milljón mannslífum en á þessu sama tímabili hafa bakteríurnar orðið sífellt minna móttækilegar gagnvart meðferðinni.

 

Fyrirbæri þetta kallast ónæmi og það myndast á þann veg að bakterían þróar með sér eiginleika til að dæla sýklalyfjum út gegnum frumuvegginn eða að mynda ný ensím sem brjóta sýklalyfin niður.

 

Bakteríur verða ónæmar fyrir sýklalyfjum

Ónæmi hefur vinninginn

Náttúrulegar stökkbreytingar gera bakteríu ónæma (blátt) gegn sýklalyfi sem drepur allar aðrar bakteríur (rautt).

Ónæm baktería fjölgar sér.

Án samkeppni fjölgar ónæma bakterían sér og öll þyrpingin verður ónæm.

Ónæmi smitast

Ónæmu bakteríurnar deila DNA-erfðaefni sínu með öðrum bakteríutegundum og þannig dreifist ónæmið.

 

Undanfarin fimmtíu ár hafa aðeins verið þróaðir þrír nýir flokkar sýklalyfja.

 

Á sama tímabili hafa sumar tegundir baktería orðið ónæmar fyrir nánast öllum gerðum sýklalyfja, að undanskildu hinu glænýja odilorhabdin sem enn er ekki komið á markað. Læknar tala fyrir bragðið um nýjar miðaldir á sviði læknisfræðinnar, þar sem sýkingarnar fái að grassera og ekki unnt að ná niðurlögum þeirra.

 

Vísindamenn eru þeirrar skoðunar að leita þurfi nýrra sýklalyfja á alþjóðlegum vettvangi, t.d. undir merkjum Sameinuðu þjóðanna, auk þess sem lofa beri fundarlaunum sem nemi þúsundum milljarða, í því skyni að hvetja lyfjafyrirtæki til að keppast við að þróa ný sýklalyf.

 

LESTU EINNIG

„ÓNÆMI ER EKKERT VANDAMÁL Í EVRÓPU“ - RANGT

Sýklalyfjaónæmi er álíka mikið vandamál í Evrópusambandslöndunum og flensa, berklar og HIV-veiran/alnæmi samanlagt. Sóttvarnastofnun Evrópusambandsins, ECDC, gerir því skóna að alls 672.000 Evrópubúar smitist ár hvert af sýkingum af völdum fjölónæmra baktería. 

 

Einungis tvö af sjö sýklalyfjum hrífa á þessa bakteríu.

 

Alls deyja 33.000 Evrópubúar af völdum fjölónæmra sýkinga ár hvert.

 

„EINUNGIS BAKTERÍUR VERÐA ÓNÆMAR“ - RANGT

Sú fjölónæma lífvera sem smitast hvað mest í heiminum er reyndar ekki baktería, heldur gersveppur.

 

Candida auris sveppurinn fannst fyrst árið 2009 og þá í eyra sjúklings í Japan. Hefðbundin sveppalyf hrífa ekki á svepp þennan og í tuttugu prósent tilvika gagnast háþróuðustu lyfin ekki heldur.

 

 

Læknir að nafni Tom Chiller sem stjórnar svepparannsóknum við bandarísku Lýðheilsustöðina (CDC), segir að Candida auris sé meira smitandi en ebóluveiran.

 

Vísindamenn berjast á fleiri vígstöðum

Vísindamenn vinna nú á fullu að finna nýjar meðferðir sem gætu stutt við sýklalyfin.

Lánuð mótefni styðja þín eigin

Þegar líkaminn er sýktur af bakteríum myndar hann mótefni. En þróunin tekur daga eða vikur. Bandarískir vísindamenn vinna því að því að þróa nefúða með tilbúnum mótefnum. Sem sniðmát nota þeir náttúruleg mótefni frá m.a. lamadýrum.

Góðar bakteríur berjast gegn sýkingum

Fyrirtækin SciBac í Kaliforníu og Vedanta Biosciences í Massachusetts vinna bæði að því að stöðva sýkingar með Clostridium difficile sem veldur lífshættulegum niðurgangi. Vopnið ​​er góðar bakteríur sem hægt er að gleypa sem pillur og útiloka Clostridium difficile í þörmum.

Tvöfaldur skammtur eykur skilvirkni

Evrópskir sameindalíffræðingar hafa prófað 3.000 tvöfalda skammta með tvenns konar sýklalyfjum eða einu sýklalyfi og svokallaðri örvun. Sem örvun hefur vanilla, sem dæmi, reynst furðu árangursrík gegn sumum tegundum ónæmra baktería.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: Niels Halfdan Hansen

Shutterstock,

Lifandi Saga

Dans indíána orsakaði blóðbaðið við Wounded Knee

Heilsa

Rannsókn: Tæp skeiðfylli af þessari fitutegund daglega dregur úr hættu á heilabilun

Heilsa

Rannsókn: Tæp skeiðfylli af þessari fitutegund daglega dregur úr hættu á heilabilun

Maðurinn

Er hollt að gefa blóð?

Maðurinn

Er hollt að gefa blóð?

Maðurinn

Úmamí – fimmta frumbragðtegundin

Maðurinn

Eru fingraför óhjákvæmilega ólík?

Maðurinn

Frestar þú leiðinlegum verkefnum? Samkvæmt vísindamönnum er það slæm hugmynd

NÝJASTA NÝTT

Tækni

Bílar svífa á methraða eftir nýrri grænni hraðbraut

Lifandi Saga

10 slæmar hugmyndir: Enginn þorði að mæla gegn einræðisherrunum

Heilsa

Vísindamenn hafa svarið: Hvers vegna eiga sumir auðvelt með að þyngjast?

Lifandi Saga

Nasismi skýtur rótum í BNA: Flughrap afhjúpar spilltan þingmann

Lifandi Saga

Hvers vegna var kókaín í Coke?

Náttúran

Vísindamenn leiða í ljós: Hundar geta orðið afbrýðisamir

Heilsa

Þessi tegund þjálfunar getur dregið úr hættu á snemmbúnum dauðdaga um allt að 20%

Tækni

Ferðin að botni hafsins

Lifandi Saga

Hvernig urðu Hamas samtökin til?

Læknisfræði

Hvers vegna fáum við ofnæmi?

Tækni

Bílar svífa á methraða eftir nýrri grænni hraðbraut

Lifandi Saga

10 slæmar hugmyndir: Enginn þorði að mæla gegn einræðisherrunum

Heilsa

Vísindamenn hafa svarið: Hvers vegna eiga sumir auðvelt með að þyngjast?

Lifandi Saga

Nasismi skýtur rótum í BNA: Flughrap afhjúpar spilltan þingmann

Lifandi Saga

Hvers vegna var kókaín í Coke?

Náttúran

Vísindamenn leiða í ljós: Hundar geta orðið afbrýðisamir

Heilsa

Þessi tegund þjálfunar getur dregið úr hættu á snemmbúnum dauðdaga um allt að 20%

Tækni

Ferðin að botni hafsins

Lifandi Saga

Hvernig urðu Hamas samtökin til?

Læknisfræði

Hvers vegna fáum við ofnæmi?

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Maðurinn

Ný rannsókn: Áhrif framhjálds á konur koma á óvart

Maðurinn

Ný rannsókn: Áhrif framhjálds á konur koma á óvart

Maðurinn

Hve lengi hefur krabbamein hrjáð mannkynið?

Maðurinn

Hve lengi hefur krabbamein hrjáð mannkynið?

Maðurinn

Við getum lifað án heilastofns

Náttúran

Vísindamenn kortleggja nú heimshöfin

Heilsa

41 næringarríkustu fæðutegundir jarðar

Menning og saga

Leynirými í 4.400 ára gömlum egypskum pýramída

Vinsælast

1

Náttúran

Vísindamenn leiða í ljós: Hundar geta orðið afbrýðisamir

2

Heilsa

Þessi tegund þjálfunar getur dregið úr hættu á snemmbúnum dauðdaga um allt að 20%

3

Læknisfræði

Hvers vegna fáum við ofnæmi?

4

Tækni

Ferðin að botni hafsins

5

Maðurinn

Lamaður maður gengur fyrir eigin hugarafli

6

Lifandi Saga

Hvers vegna var kókaín í Coke?

1

Náttúran

Vísindamenn leiða í ljós: Hundar geta orðið afbrýðisamir

2

Heilsa

Þessi tegund þjálfunar getur dregið úr hættu á snemmbúnum dauðdaga um allt að 20%

3

Tækni

Ferðin að botni hafsins

4

Lifandi Saga

Hvers vegna var kókaín í Coke?

5

Heilsa

Vísindamenn hafa svarið: Hvers vegna eiga sumir auðvelt með að þyngjast?

6

Lifandi Saga

Hvernig urðu Hamas samtökin til?

Lifandi Saga

Belgía biður Kongó afsökunar – með tönn

Lifandi Saga

Af hvaða kynstofni var Kleópatra?

Lifandi Saga

Kitty var Kim Kardashian 18. aldar

Heilsa

Bakteríurnar þrífast vel í handklæðinu þínu

Alheimurinn

Hvað er andefni?

Maðurinn

Þess vegna tekur ástarsorg svona mikið á okkur

Maðurinn

Heilann þyrstir í fitu

Maðurinn

Er það skaðlegt að plokka nefhárin?

Lifandi Saga

Hve lengi höfum við fengið sumarfrí?

Jörðin

Vísindamenn greina vaxtarverki: Fæðuhringur eldfjallsins

Maðurinn

Ást er eintóm efnafræði

Náttúran

Hjarta steypireyðar slær bara tvisvar á mínútu

Bílar svífa á methraða eftir nýrri grænni hraðbraut

Vísindamenn hyggjast byggja nýja hraðbraut sem getur fengið bíla til að svífa af stað á allt að 1.000 km/klst. – og á sama tíma flytja loftslagsvænt vetni og rafmagn fyrir grænt orkunet framtíðar. Tæknin er þegar til staðar.

Tækni

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is